Toàn cảnh buổi công bố quyết định Thanh tra. Ảnh: PL

Chưa cụ thể hóa tiêu chí “có khó khăn về nhà ở”

Một trong những tồn tại được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là UBND thành phố Hải Phòng chưa ban hành quy định cụ thể để xác định tiêu chí “có khó khăn về nhà ở” (hoặc “đặc biệt khó khăn”) phù hợp với đặc điểm, điều kiện kinh tế của địa phương và hoàn cảnh thực tế của từng đối tượng NCC. Việc thiếu tiêu chí cụ thể và quy trình xác minh nội dung này là chưa thực hiện đúng quy định.

Các văn bản hướng dẫn của UBND thành phố Hải Phòng chưa quy định rõ trách nhiệm và quy trình phối hợp giữa các cơ quan chức năng (đặc biệt là cấp cơ sở - UBND cấp xã) trong việc kiến nghị, kiểm tra, xác minh thực trạng nhà ở của NCC làm cơ sở xem xét hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất (TSDĐ).

Việc tuyên truyền, phổ biến chính sách hiệu quả còn hạn chế; nhận thức của một bộ phận cán bộ, công chức tại các cơ quan, đơn vị và người dân khi thực hiện chính sách hỗ trợ NCC chưa đầy đủ và thống nhất, dẫn đến việc hiểu, áp dụng chính sách chưa đúng bản chất, mục tiêu hỗ trợ NCC.

Quá trình tổ chức thực hiện chính sách, UBND thành phố Hải Phòng chưa tổ chức sơ kết, tổng kết chuyên đề để đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ miễn, giảm TSDĐ, chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý nhà nước theo quy định.

Về công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, UBND thành phố Hải Phòng và các cơ quan tham mưu chuyên ngành: Sở Lao động thương binh và xã hội, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và môi trường (cũ), không tổ chức các cuộc thanh tra và thiếu kiểm tra chuyên đề đối với việc hỗ trợ miễn, giảm TSDĐ cho NCC, chưa thực hiện đúng trách nhiệm quản lý nhà nước.

Về công tác giải quyết khiếu nại, kiến nghị, thời kỳ 2008 - 2019, UBND thành phố Hải Phòng, các sở, ngành và quận, huyện đã tiếp nhận 51 đơn khiếu nại, kiến nghị của công dân liên quan đến chính sách hỗ trợ cải thiện nhà ở cho NCC, trong đó đã xem xét, giải quyết xong 18/51 đơn thuộc thẩm quyền nhưng tỷ lệ giải quyết còn thấp. Một số vụ việc khiếu nại kéo dài, nhưng chưa được giải quyết dứt điểm...

17 trường hợp được hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất sai quy định

Qua kiểm tra 483/483 hồ sơ NCC được hỗ trợ miễn, giảm TSDĐ trên địa bàn thành phố Hải Phòng (trong đó có 315 hộ NCC được miễn, giảm TSDĐ và 168 hộ NCC được miễn, giảm TSDĐ khi mua nhà ở theo Nghị định số 61-CP), rà soát trên hệ thống đăng ký biến động đất đai của các Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện (viết tắt là VPDKDĐ) và hồ sơ của Cơ quan Thuế Thanh tra Chính phủ nhận thấy có 17/483 hộ NCC đã áp dụng hỗ trợ sai quy định, cụ thể có 15 trường hợp là thân nhân liệt sĩ “không hưởng tiền tuất nuôi dưỡng hàng tháng” được UBND thành phố Hải Phòng xét hỗ trợ 100% TSDĐ, cao hơn mức hỗ trợ 70% là thực hiện không đúng quy định số tiền 529,999 triệu đồng.

Đối với việc thực hiện kết luận thanh tra của Bộ LĐTB&XH về việc đình chỉ chế độ, chính sách NCC đối với 43 trường hợp không đủ điều kiện, tiêu chuẩn, Sở LĐTB&XH thành phố Hải Phòng đã ban hành các quyết định thu hồi chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với 43 trường hợp này với tổng số tiền là 1.387 triệu đồng. Đến thời điểm thanh tra, UBND thành phố Hải Phòng, Sở LĐTB&XH và UBND các quận, huyện liên quan chưa thực hiện thu hồi triệt để khoản kinh phí 1.387 triệu đồng nộp về ngân sách Nhà nước (NSNN)...

Phân loại và rà soát đối tượng từ cấp cơ sở thiếu chính xác

Theo Thanh tra Chính phủ, trong công tác rà soát, thống kê đối tượng và lập Đề án, Sở Xây dựng (với vai trò là cơ quan thường trực, chủ trì lập Đề án), Sở LĐTB&XH (cơ quan rà soát đối tượng) và UBND cấp huyện chưa nắm chắc thực trạng nhà ở của các hộ gia đình NCC trên địa bàn. Công tác thống kê, phân loại và rà soát đối tượng từ cấp cơ sở thiếu chính xác dẫn đến việc tổng hợp, phê duyệt danh sách Đề án bị chậm trễ, số liệu báo cáo phải điều chỉnh, bổ sung nhiều lần. Việc chậm trong khâu lập và điều chỉnh danh sách hỗ trợ dẫn đến địa phương không hoàn thành thời gian, tiến độ hỗ trợ trong năm 2013 và 2014.

Ngoài ra, về công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, UBND thành phố Hải Phòng, Sở Xây dựng chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm “Ban hành cơ chế kiểm tra, giám sát” theo quy định tại điểm g khoản 2 Điều 8 Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg và yêu cầu “Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra” tại điểm d khoản 5 Điều 1 Nghị quyết số 63/NQ-CP của Chính phủ. Thiếu sót này dẫn đến việc không phát hiện và chấn chỉnh kịp thời các sai sót trong khâu thống kê, lập danh sách từ cấp cơ sở.

Kiến nghị rà soát, thu hồi tiền hỗ trợ sai

Từ những tồn tại, hạn chế và vi phạm được xác định, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ Nội vụ, Xây dựng, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND thành phố Hải Phòng tổ chức thực hiện nghiêm các nội dung kết luận, kiến nghị.

Trong đó, UBND thành phố Hải Phòng, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền khẩn trương có biện pháp khắc phục, chấn chỉnh, xử lý đối với những tồn tại, hạn chế, vi phạm nêu trong kết luận thanh tra; quy định cụ thể điều kiện, nguyên tắc, trình tự, thủ tục, thẩm quyền, trách nhiệm trong việc hỗ trợ về nhà ở đối với NCC để khắc phục những bất cập, vướng mắc nêu trong Kết luận thanh tra.

Cùng với đó, chỉ đạo kiểm tra, rà soát các hồ sơ đã hỗ trợ TSDĐ đối với NCC chưa được thanh tra, chưa xác định được nguồn gốc đất; nếu có vi phạm phải tiến hành thu hồi về ngân sách Nhà nước số TSDĐ đã hỗ trợ và xử lý theo quy định của pháp luật đối với tổ chức, cá nhân để xảy ra vi phạm; tăng cường tuyên truyền, quán triệt chính sách hỗ trợ NCC về nhà và các quy định pháp luật có liên quan.

Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, công chức, người đứng đầu các cơ quan, tổ chức và cộng đồng xã hội trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ NCC cải thiện nhà ở; thường xuyên tổ chức tập huấn, nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ, công chức; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ NCC cải thiện nhà ở

Tổ chức kiểm tra, rà soát, xử lý việc miễn, giảm TSDĐ đối với 6 hộ NCC được giao đất tái định cư khi thu hồi đất thực hiện Dự án đầu tư xây dựng đường ô tô Tân Vũ - Lạch Huyện tại huyện Cát Hải (nay là đặc khu Cát Hải), đảm bảo công khai, minh bạch và đúng quy định pháp luật

Giải quyết dứt điểm các khiếu nại, kiến nghị của NCC trong lĩnh vực đất đai, nhà cửa, chế độ chính sách, đảm bảo công bằng, minh bạch, khách quan theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị UBND TP Hải Phòng tổ chức rà soát, thu hồi về NSNN số TSDĐ đã miễn, giảm sai quy định đối với 17 trường hợp NCC và xử lý các nghĩa vụ tài chính phát sinh khác (nếu có), không để thất thoát NSNN; chỉ đạo rà soát, xử lý, thu hồi đầy đủ về NSNN theo quy định số tiền hỗ trợ xây, sửa nhà đối với 43 trường hợp đã bị thu hồi chế độ chính sách NCC, trợ cấp thương binh, số tiền tạm tính 1.387 triệu đồng.

Tổ chức thực hiện kiểm tra, rà soát, xử lý theo đúng quy định của pháp luật đối với việc giao đất trong quỹ đất 10% dành cho đối tượng chính sách thuộc Dự án phát triển nhà của Công ty TNHH Sao Sáng tại phường Thành Tô, quận Hải An (nay là phường Hải An) cho 2 đối tượng không phải NCC, đã có nhà (ông Trần Anh Tuấn, bà Trần Thị Thanh).

Chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền (Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan Thuế, UBND cấp xã...) tiến hành kiểm tra, rà soát và thực hiện các biện pháp xử lý vi phạm, xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai, thuế của các tổ chức, cá nhân có liên quan theo đúng quy định. Trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Đồng thời chỉ đạo, tổ chức rà soát, kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị: LĐTB&XH, TN&MT, Xây dựng, Tài chính, Cục Thuế tỉnh; UBND cấp huyện, lãnh đạo UBND cấp huyện, các phòng, ban: LĐTB&XH, TN&MT, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện, Chi cục Thuế cấp huyện; UBND cấp xã, lãnh đạo UBND cấp xã và các đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan của thành phố Hải Phòng thời kỳ 2008 - 2019 để xảy ra các tồn tại, hạn chế, vi phạm nêu trong kết luận thanh tra.