Khu vực khai thác titan của Công ty TNHH Thống Nhất tại xã Bến Hải, tỉnh Quảng Trị (ảnh chụp thời điểm khai thác). Theo KLTT, doanh nghiệp không phối hợp làm việc, không cung cấp hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu của Đoàn thanh tra. Ảnh: Minh Tân

Làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý

Qua thanh tra công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản giai đoạn 2020 - 2025, Thanh tra tỉnh Quảng Trị đã chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực khoáng sản.

Theo KLTT, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Quảng Trị đã tham mưu cấp một số giấy phép khai thác khoáng sản chưa bảo đảm đúng quy định pháp luật về nội dung giấy phép; chưa kịp thời chỉ đạo rà soát, kiểm tra các báo cáo định kỳ của các tổ chức hoạt động khoáng sản để phát hiện, xử lý vi phạm về khoáng sản và đất đai; chưa kịp thời báo cáo, đề xuất Bộ NN&MT xem xét, xử lý các vấn đề liên quan đến giấy phép khai thác thuộc thẩm quyền của bộ; đồng thời chưa tham mưu xử lý kịp thời đối với một số mỏ đã hết thời hạn khai thác theo quy định.

KLTT kiến nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm. Ảnh: Minh Tân

KLTT cũng xác định một số trường hợp sử dụng đất phục vụ hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản nhưng chưa hoàn thành thủ tục thuê đất, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước hoặc sử dụng đất vượt diện tích được thuê. Tuy nhiên, việc rà soát, kiểm tra và xử lý các trường hợp này chưa được thực hiện thường xuyên.

Đối với hoạt động khai thác khoáng sản, KLTT xác định có 10 đơn vị thực hiện không đúng các quy định của pháp luật về khoáng sản và đất đai. Các hành vi vi phạm thuộc trường hợp phải xử lý vi phạm hành chính theo quy định của Chính phủ.

Trong lĩnh vực tài chính, KLTT xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân là chủ mỏ còn chậm thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách Nhà nước; trách nhiệm của người đứng đầu và bộ phận chuyên môn tại các đơn vị kê khai chưa đúng giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường hoặc kê khai chưa đầy đủ sản lượng khai thác thực tế.

Đáng chú ý, KLTT cũng chỉ rõ trách nhiệm của Thuế tỉnh Quảng Trị trong việc chưa kiểm tra chặt chẽ tính chính xác của hồ sơ kê khai thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường; chưa kịp thời phát hiện các trường hợp kê khai sai giá tính thuế, sai mức thu phí hoặc áp dụng chưa đúng hệ số tính phí bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản.

Thanh tra tỉnh xác định trách nhiệm thuộc về lãnh đạo phụ trách qua các thời kỳ, các phòng chuyên môn thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Trị (cũ), Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Bình (cũ), Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Trị (cũ), nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị; đồng thời liên quan đến trách nhiệm quản lý địa bàn của UBND một số xã nơi có hoạt động khai thác khoáng sản.

Kiến nghị khắc phục những tồn tại, hạn chế

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Quảng Trị đã ban hành các quyết định xử lý về kinh tế, chuyển hồ sơ các vụ việc có liên quan và kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền thực hiện các biện pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra.

Theo KLTT, Chánh Thanh tra tỉnh đã ban hành 16 quyết định thu hồi đối với các tổ chức có sai phạm trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính. Đồng thời, Đoàn thanh tra đã chuyển hồ sơ các vụ việc đến Sở Nông nghiệp và Môi trường để xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Đối với các trường hợp sử dụng đất phục vụ hoạt động khoáng sản nhưng chưa hoàn thành thủ tục đất đai, Đoàn thanh tra đề nghị cơ quan chuyên môn phối hợp với chính quyền địa phương xác định nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng, diện tích sử dụng thực tế và cung cấp thông tin cho cơ quan thuế để thực hiện truy thu nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Trên cơ sở hồ sơ do Đoàn thanh tra chuyển giao, Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Quảng Trị đã ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm đối với các trường hợp được phát hiện qua thanh tra.

Thanh tra tỉnh Quảng Trị kiến nghị tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản và việc thực hiện các quy định của pháp luật về khoáng sản, đất đai, bảo vệ môi trường. Ảnh: Minh Tân

Đối với vụ việc tại mỏ đá Nam Khối A - Tân Lâm của Công ty TNHH Minh Hưng, KLTT ghi nhận Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị Công an tỉnh kiểm tra, xác minh dấu hiệu vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên theo Điều 227 Bộ luật Hình sự để xử lý theo quy định.

Thanh tra tỉnh kiến nghị Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị và UBND các xã liên quan tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với các tập thể, cá nhân có trách nhiệm trong những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra. Đồng thời, kiến nghị Trưởng Thuế tỉnh tổ chức kiểm điểm đối với các tập thể, cá nhân liên quan đến công tác quản lý thuế và giám sát việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của các đơn vị khai thác khoáng sản.

KLTT cũng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và địa phương thực hiện nghiêm các nội dung của KLTT; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn.

Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra tỉnh Quảng Trị yêu cầu tiếp tục kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên và môi trường đối với một số dự án khai thác khoáng sản; xử lý các trường hợp không phối hợp làm việc, không cung cấp hồ sơ theo yêu cầu của cơ quan thanh tra; kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ trồng rừng thay thế; tiếp tục xử lý các vụ việc đã được chuyển hồ sơ nhưng chưa hoàn thành; tăng cường kiểm tra đối với các tổ chức, cá nhân được cấp phép khai thác khoáng sản và kịp thời xử lý hoặc kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm theo quy định.

Đối với Sở Tài chính, KLTT đề nghị tham mưu UBND tỉnh rà soát, hoàn thiện cơ chế xác định chi phí chế biến khoáng sản và giá tính thuế tài nguyên đối với từng loại sản phẩm sau chế biến.

Đối với Thuế tỉnh Quảng Trị, Thanh tra tỉnh yêu cầu tăng cường đôn đốc thu hồi các khoản nợ liên quan đến hoạt động khoáng sản; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường trong công tác quản lý thuế và giám sát sản lượng khai thác thực tế; thường xuyên kiểm tra việc kê khai và thực hiện nghĩa vụ tài chính của các đơn vị khai thác khoáng sản theo quy định.

Bên cạnh đó, KLTT yêu cầu các tổ chức được cấp phép khai thác khoáng sản chấp hành đúng nội dung giấy phép đã được cấp; thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về khoáng sản, đất đai, bảo vệ môi trường và nghĩa vụ tài chính.

Từ những vi phạm tại các điểm mỏ, những tồn tại trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính đến trách nhiệm của các cơ quan quản lý được làm rõ qua thanh tra, KLTT số 1530/KL-TTr đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được chấn chỉnh trong công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh đã kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền và các đơn vị liên quan thực hiện các biện pháp xử lý, khắc phục theo quy định của pháp luật.