Phó Chánh Thanh tra tỉnh Sơn La Lê Huy Long chủ trì và phát biểu điều hành hội nghị. Ảnh: PV

Hội nghị do ông Lê Huy Long - Phó Chánh Thanh tra tỉnh Sơn La chủ trì, cùng sự tham dự của đoàn thanh tra và đại diện các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp là đối tượng thanh tra.

Tại hội nghị, đại diện đoàn thanh tra đã công bố toàn văn Kết luận thanh tra số 42/KL-TTr, ngày 11/5/2026 của Thanh tra tỉnh Sơn La.

Thanh tra tỉnh Sơn La đánh giá, trong các năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, sự chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công tác quản lý hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã dần đi vào nền nếp và hiệu quả.

Các sở, ngành đã tham mưu ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, quản lý hoạt động khoáng sản; việc lập, điều chỉnh quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản cơ bản bảo đảm quy định. Các khu vực cấm và tạm cấm hoạt động khoáng sản đã được UBND tỉnh chỉ đạo triển khai và phê duyệt.

Công tác tham mưu cấp giấy phép thăm dò, khai thác, gia hạn giấy phép được thực hiện cơ bản đúng trình tự, thủ tục. Việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản được triển khai, chủ yếu đối với khu vực chưa thăm dò khoáng sản; các bước thực hiện cơ bản đúng quy định, kết quả đấu giá được phê duyệt kịp thời… Phần lớn doanh nghiệp được cấp phép khai thác thực hiện hoạt động cơ bản theo giấy phép.

Công tác thanh tra, kiểm tra được thực hiện thường xuyên; nhiều kiến nghị sau thanh tra, kiểm tra, kiểm toán được các đơn vị triển khai thực hiện, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản.

Tuy nhiên, tại kết luận thanh tra, Thanh tra tỉnh xác định còn nhiều tồn tại, hạn chế, vi phạm.

Trong công tác tham mưu ban hành văn bản quản lý khoáng sản, tỉnh chưa ban hành định mức sử dụng tài nguyên làm căn cứ quy đổi sản lượng tài nguyên khai thác; Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa tham mưu bãi bỏ Quyết định số 05/2023/QĐ-UBND quy định về xác định sản lượng tính phí bảo vệ môi trường dù không còn phù hợp với Nghị định số 27/2023/NĐ-CP.

Việc triển khai quy hoạch khoáng sản còn thấp; một số xã, phường chưa kịp thời rà soát, điều chỉnh quy hoạch liên quan các điểm mỏ theo chỉ đạo của UBND tỉnh.

Trong tham mưu cấp phép và quản lý hoạt động khoáng sản còn xảy ra các tồn tại như chưa công khai đầy đủ thông tin tổ chức, cá nhân đề nghị thăm dò; có đề án thăm dò sử dụng căn cứ pháp lý hết hiệu lực; việc thẩm định, phê duyệt trữ lượng chưa đúng trình tự; thời gian xử lý hồ sơ chuyển nhượng còn chậm.

Sở Tài chính được xác định có tồn tại trong tham mưu thẩm định chủ trương đầu tư khi chậm lập báo cáo thẩm định, chậm lấy ý kiến các cơ quan liên quan và báo cáo thẩm định chưa đánh giá đầy đủ nội dung theo quy định.

Trong lĩnh vực môi trường, một số dự án chưa được cấp giấy phép môi trường nhưng vẫn khai thác khoáng sản; thời gian thẩm định chưa đảm bảo; tại một số dự án, việc tham mưu công khai danh sách hội đồng thẩm định, quyết định phê duyệt kết quả thẩm định cũng chưa đảm bảo.

Toàn cảnh hội nghị công bố kết luận thanh tra. Ảnh: PV

Thanh tra cũng chỉ ra tồn tại trong công tác đấu giá quyền khai thác khoáng sản như công khai kết quả đấu giá chưa đầy đủ...

Một số giấy phép sử dụng vật liệu nổ công nghiệp được cấp chậm; có doanh nghiệp chậm nộp tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường.

Đáng chú ý, công tác quản lý thuế, phí và sản lượng khai thác còn nhiều bất cập. Cơ quan thuế chưa kiểm tra việc nộp tiền thuê đất; phương pháp tính sản lượng để tính phí bảo vệ môi trường chưa phù hợp quy định.

Tại một số mỏ khoáng sản, thanh tra phát hiện mốc ranh giới bị vùi lấp, có dấu hiệu khai thác ngoài ranh giới; tiến độ khai thác không phù hợp hồ sơ thiết kế; có trường hợp chưa hoàn thành xây dựng cơ bản mỏ nhưng đã khai thác; hồ sơ thiết kế chưa được cơ quan chuyên môn thẩm định hoặc cho ý kiến…

Có 3 doanh nghiệp kê khai sản lượng chưa phù hợp hiện trạng khai thác, dẫn đến kê khai thiếu thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường với số tiền hơn 1,338 tỷ đồng. Ngoài ra, có doanh nghiệp kê khai sai hóa đơn đầu vào làm thiếu thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân hơn 118 triệu đồng; một doanh nghiệp khác kê khai làm tăng số thuế giá trị gia tăng hơn 85 triệu đồng.

Thanh tra tỉnh xác định nguyên nhân khách quan là các mỏ khoáng sản phân tán, địa hình phức tạp; chưa có cơ sở dữ liệu liên thông về sản lượng khai thác. Nguyên nhân chủ quan là ý thức chấp hành pháp luật của một số doanh nghiệp còn hạn chế; công tác quản lý, giám sát của một số địa phương chưa chặt chẽ; việc tuyên truyền pháp luật về khoáng sản và thuế chưa thường xuyên.

Trách nhiệm được xác định thuộc về người đứng đầu và lãnh đạo các sở, ngành liên quan trong thời kỳ thanh tra như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Sở Công Thương, Thuế tỉnh Sơn La và các tổ chức, cá nhân được cấp phép khai thác khoáng sản.

Thanh tra tỉnh Sơn La đã kiến nghị thu hồi về ngân sách Nhà nước hơn 1,457 tỷ đồng do kê khai thiếu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và các khoản thuế khác; giảm trừ hơn 85,7 triệu đồng thuế giá trị gia tăng được khấu trừ không đúng quy định.

Đồng thời, yêu cầu các sở, ngành và đơn vị liên quan tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan đến các tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra.

Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường công tác quản lý nhà nước về khoáng sản; tăng cường kiểm tra, giám sát; đôn đốc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và chấp hành nghiêm quy định pháp luật về khai thác khoáng sản.

Phát biểu tại hội nghị, lãnh đạo Thanh tra tỉnh đề nghị các sở, ban, ngành, UBND các xã, các doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân có liên quan nghiêm túc tiếp thu kết luận thanh tra. Khẩn trương xây dựng kế hoạch khắc phục những hạn chế, tồn tại, vi phạm, khuyết điểm mà kết luận thanh tra đã chỉ ra. Đồng thời phải tổ chức thực hiện kế hoạch khắc phục và báo cáo kết quả thực hiện về thanh tra tỉnh đúng thời hạn quy định.