Khai thác, chế biến đá tại xã Thanh Lâm. Ảnh: Lê Dũng

Thực hiện Kế hoạch số 499/KH-TTCP ngày 25/12/2025 và Văn bản số 277/TTCP-C.VIII ngày 2/2/2026 của Thanh tra Chính phủ về thanh tra công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản, UBND tỉnh Ninh Bình đã tổ chức rà soát, đánh giá tình hình quản lý Nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2020 - 2025.

Theo Báo cáo số 133/BC-UBND do UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành, tính đến 31/12/2025, toàn tỉnh có 202 giấy phép khai thác khoáng sản (202 mỏ) còn hiệu lực. Các loại khoáng sản chủ yếu gồm đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường, đá xi măng, đất san lấp, đất sét, cát xây dựng và nước khoáng.

Trong giai đoạn rà soát, UBND tỉnh và các sở, ngành liên quan đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai công tác quản lý khoáng sản; tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động khai thác khoáng sản theo quy định.

Đối với công tác đấu giá quyền khai thác khoáng sản, toàn tỉnh có 45 mỏ thuộc kế hoạch đấu giá, trong đó 24 mỏ đấu giá thành công, 1 mỏ đang thực hiện các bước trong quy trình đấu giá, 2 mỏ bị hủy kết quả đấu giá, 3 mỏ chuyển tiếp sang kế hoạch đấu giá năm 2026 và 15 mỏ tạm dừng đấu giá để phục vụ rà soát, xác minh hoặc điều chỉnh quy hoạch, chủ trương đầu tư.

Đáng chú ý, có 15 mỏ thuộc địa bàn Hà Nam trước đây hiện đang được Bộ Công an thu thập hồ sơ phục vụ công tác điều tra, xác minh nên quá trình rà soát được thực hiện theo hướng tránh chồng chéo với hoạt động điều tra theo quy định.

Công tác thanh tra, kiểm tra và theo dõi việc thực hiện giấy phép khai thác khoáng sản cũng được địa phương triển khai thường xuyên. Sau khi sáp nhập 3 tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch số 2318/KH-SNNMT ngày 3/9/2025 về tổng rà soát hiện trạng hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh nhằm phục vụ công tác quản lý Nhà nước.

Theo đó, toàn tỉnh đã thực hiện 41 cuộc thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về khoáng sản đối với các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động khoáng sản trên địa bàn.

Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện một số tồn tại, vi phạm như: Không thông báo ngày bắt đầu xây dựng cơ bản mỏ, ngày bắt đầu khai thác; chưa cắm lại mốc giới bị mất; chưa lắp đặt camera giám sát, trạm cân; khai thác không đúng công suất; bổ nhiệm giám đốc điều hành mỏ không đúng quy định; khai thác ngoài phạm vi thuê đất hoặc ngoài phạm vi giấy phép; khai thác vượt công suất, vượt ranh giới được cấp phép…

Từ kết quả thanh tra, kiểm tra, các cơ quan chức năng đã kiến nghị thu hồi 115.704,2 triệu đồng; xử lý kinh tế khác 24.104,05 triệu đồng; xử phạt vi phạm hành chính 1.460,5 triệu đồng và truy thu lợi bất hợp pháp 62,9 triệu đồng.

Trong đó, Thanh tra tỉnh đã thực hiện 8 cuộc thanh tra, ban hành 40 kết luận thanh tra; qua đó phát hiện sai phạm và kiến nghị xử lý thu hồi 115.704,2 triệu đồng, xử lý kinh tế khác 24.104,05 triệu đồng. Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã thực hiện 33 cuộc thanh tra, kiểm tra; xử phạt vi phạm hành chính đối với các doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản với số tiền 1.460,5 triệu đồng và truy thu lợi bất hợp pháp 62,9 triệu đồng.

Theo UBND tỉnh Ninh Bình, việc một số nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 chậm được ban hành đã ảnh hưởng tiến độ tiếp nhận, giải quyết hồ sơ trong lĩnh vực khoáng sản.

Ngoài ra, Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 giao UBND cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục thẩm định và công nhận kết quả thăm dò khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND tỉnh. Do đó, việc giải quyết hồ sơ chỉ được thực hiện sau khi địa phương ban hành đầy đủ các quy định liên quan.

Bên cạnh đó, việc sáp nhập địa giới hành chính giữa 3 tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình cũng làm phát sinh khối lượng lớn hồ sơ, dữ liệu và yêu cầu rà soát lại hiện trạng pháp lý của nhiều mỏ khoáng sản đang hoạt động hoặc thuộc diện đấu giá.

Thời gian tới, tỉnh Ninh Bình sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định và tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.