Các đồng chủ trì tại Đối thoại. Ảnh: Phương Hiếu

Đối thoại do Thanh tra Chính phủ, Bộ Tư pháp phối hợp với Đại sứ quán Vương quốc Anh tổ chức. Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN Nguyễn Xuân Phúc đến dự và phát biểu chỉ đạo.

Trình bày về báo cáo tiến triển trong công tác PCTN năm 2014, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và chính sách, pháp luật về PCTN nói riêng được tăng cường với sự tham gia tích cực của các cơ quan quản lý Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí, truyền thông. Việc đưa nội dung PCTN vào giảng dạy trong các chương trình giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng được triển khai đồng bộ, nghiêm túc, có chất lượng.

Kết quả đánh giá cho thấy các giải pháp cải cách hành chính; thực hiện công khai, minh bạch trong cơ quan, đơn vị; thực hiện chế độ, định mức, tiêu chuẩn; thực hiện quy tắc ứng xử, đạo đức nghề nghiệp đã phát huy tác dụng tốt trong phòng ngừa tham nhũng. Đặc biệt là cải cách hành chính đã giúp cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, rút ngắn thời gian giải quyết công việc của doanh nghiệp, người dân liên quan đến cơ quan Nhà nước.

Tuy nhiên, việc thực hiện một số giải pháp phòng ngừa tham nhũng thời gian qua hiệu quả còn thấp, như tình trạng thiếu chủ động trong việc xác minh các bản kê khai tài sản, thu nhập, nên ít phát hiện những trường hợp vi phạm; quy định về việc nộp lại quà tặng còn hình thức, khó phát hiện, xử lý vi phạm; thanh toán bằng tiền mặt còn phổ biến; việc mua bán tài sản có giá trị lớn vẫn chưa được thanh toán qua tài khoản; chưa kiểm soát được thu nhập, tiêu dùng của người có chức vụ, quyền hạn.

Công tác thanh tra và giải quyết tố cáo được triển khai tích cực; các biện pháp tăng cường hiệu lực, hiệu quả xử lý sau thanh tra được chú trọng. Các cơ quan chức năng đã chủ động phối hợp trong phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng; nhiều vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm đã được khẩn trương xét xử nghiêm minh theo quy định pháp luật, có tác dụng rõ rệt trong việc răn đe, phòng ngừa, ngăn chặn tham nhũng.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường phát biểu tại buổi Đối thoại. Ảnh: Phương Hiếu

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường, phòng ngừa là giải pháp đầu tiên và quan trọng nhất trong PCTN, vì phòng ngừa sẽ ngăn chặn ngay từ đầu các điều kiện, cơ hội để hành vi tham nhũng có thể hình thành, phát sinh và gây ra hậu quả cho xã hội. Trong khi đó, thu hồi tài sản tham nhũng là nhằm khắc phục hậu quả nguy hiểm cho xã hội của hành vi tham nhũng, trả lại nguồn lực cho Nhà nước, xã hội, triệt tiêu động cơ của tội phạm tham nhũng; là một trong các thước đo hiệu quả của công tác PCTN.

PCTN và thu hồi tài sản tham nhũng đóng vai trò quan trọng, là các yếu tố chính của một chiến lược PCTN toàn diện của bất kỳ quốc gia nào. Đây cũng là hai trụ cột của Công ước Liên hợp quốc về Chống tham nhũng (UNCAC) và sẽ được đưa vào đánh giá tại Chu trình thứ 2 của Cơ chế đánh giá thực thi Công ước UNCAC của các quốc gia thành viên, trong đó có Việt Nam, dự kiến bắt đầu vào năm 2015.

Đánh giá cao những nỗ lực của Đảng, Nhà nước, Chính phủ Việt Nam trong công tác PCTN trong thời gian qua, thể hiện quyết tâm chính trị và hiệu quả thực thi các biện pháp PCTN, tuy nhiên, Đại sứ Vương quốc Anh Giles Lever chỉ ra rằng, chỉ số đánh giá hiệu quả trong lĩnh vực hành chính công năm 2013 cho thấy, tình hình tham nhũng và nhận hối lộ trong khu vực công vẫn đang là vấn đề nổi cộm tại Việt Nam. Để PCTN thành công, Việt Nam cần tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong nước, đẩy mạnh quan hệ hợp tác với các cơ quan, tổ chức quốc tế.

Thực tiễn cho thấy công tác thu hồi tài sản tham nhũng thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực, tăng về số lượng tài sản thu hồi được. Tuy nhiên, nhiều vụ việc không thể thu hồi tài sản do không phát hiện, truy tìm được tài sản đã được các đối tượng phạm tội chuyển hóa tinh vi dưới nhiều cách thức khác nhau, trong đó có việc chuyển ra nước ngoài.

Toàn cảnh Đối thoại. Ảnh: Phương Hiếu

Quá trình phát hiện, điều tra, xử lý một vụ việc tham nhũng ở Việt Nam diễn ra tương đối dài, bị cắt khúc qua nhiều cơ quan xử lý khác nhau, trong khi đó các cơ quan có thẩm quyền thường chưa kịp thời áp dụng các biện pháp nghiệp vụ (kê biên tài sản người phạm tội), dẫn đến tình trạng người phạm tội tẩu tán hết tài sản. Quá trình xét xử thường chú trọng nhiều phần trách nhiệm hình sự của bị cáo mà chưa quan tâm đúng mức đến phần trách nhiệm dân sự và việc xử lý tang, tài vật. Đối tượng phải thi hành án trong các vụ án tham nhũng chủ yếu phải chấp hành hình phạt tù, trong khi phần dân sự có thể có giá trị lớn nhưng không có tài sản, không có điều kiện thi hành.

Tại Đối thoại, các đối tác phát triển và các nhà tài trợ quốc tế đã khẳng định những nỗ lực của Việt Nam và những kết quả đạt được trong hoạt động PCTN. Việt Nam đã có những bước tiến mạnh; đã tập trung đẩy mạnh công tác hoàn thiện thể chế, bảo đảm tăng cường dân chủ, bảo vệ quyền con người trong đời sống chính trị, xã hội và kiểm soát thực thi quyền lực Nhà nước. Các cơ quan chức năng đã chủ động phối hợp trong phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng. Nhiều vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm đã được khẩn trương xét xử nghiêm minh theo quy định của pháp luật, có tác dụng rõ rệt trong việc răn đe, phòng ngừa, ngăn chặn tham nhũng.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến tham gia thảo luận cũng đề nghị Chính phủ Việt Nam cần tiếp tục thực thi có hiệu quả luật và các văn bản đã có hiệu lực liên quan đến công tác PCTN.

Kết thúc Đối thoại, các cơ quan chức năng của Việt Nam, các nhà tài trợ, các đối tác phát triển quốc tế đã đạt được sự đồng thuận trong đánh giá chung về những tiến triển trong công tác PCTN của Việt Nam, đặc biệt là những vấn đề đang đặt ra, những kinh nghiệm, giải pháp nhằm PCTN và thu hồi tài sản tham nhũng. Đại diện các nhà tài trợ và các đối tác phát triển tiếp tục khẳng định cam kết ủng hộ, hỗ trợ Chính phủ Việt Nam trong công tác PCTN.

Theo Báo cáo về công tác PCTN năm 2014 của Chính phủ, qua thanh tra, các cơ quan có thẩm quyền đã phát hiện 54 vụ tham nhũng với số tiền 68,5 tỷ đồng, thu hồi 46,9 tỷ đồng (đạt 68,5%, tăng 18,3% so với năm 2013), xử lý 87 đối tượng có hành vi liên quan đến tham nhũng, kiến nghị xử lý hành chính hàng nghìn tập thể, cá nhân; lực lượng cảnh sát điều tra các cấp đã thụ lý 415 vụ án về tham nhũng với số tiền thiệt hại trên 6.740 tỷ đồng, đã thu hồi nộp ngân sách Nhà nước trên 1.500 tỷ đồng (đạt 22,3%, tăng 14,1% so với năm 2013).

Phương Hiếu