(Thanh tra) - Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được hoàn thiện với nhiều điểm đột phá, chính sách đặc thù, trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô theo đúng phương châm “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Vì vậy, cơ chế kiểm tra, giám sát gắn với trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô được đặt ra hết sức quan trọng.
Sáng 2/4, Bộ Tư pháp phối hợp với UBND thành phố Hà Nội tổ chức Hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho thành phố Hà Nội”, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Phan Chí Hiếu.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, ngay từ khi được giao nhiệm vụ chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp đã xác định đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà là dịp để kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong vùng và cả nước.
“Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là “mô hình mẫu” để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Ông gợi mở một số vấn đề trọng tâm, đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận. Cụ thể, thảo luận về các cơ chế chính sách đặc thù vượt trội trong dự thảo Luật, nhất là trong các lĩnh vực tài chính, ngân sách, đầu tư, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường Thủ đô.
Đồng thời, đóng góp ý kiến cho các quy định liên quan đến quy hoạch, phát triển đô thị, phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Nhất là các cơ chế để thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đô thị thông minh, đô thị xanh và vấn đề liên kết vùng.
Cùng với đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành Luật sau khi được ban hành. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh về trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình của các cơ quan có liên quan.
Theo Thứ trưởng, cách tiếp cận xây dựng Luật Thủ đô lần này là trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô theo đúng phương châm: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Vì vậy, cơ chế kiểm tra giám sát gắn với trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô được đặt ra hết sức quan trọng.
Tại hội thảo, ông Lê Xuân Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội giới thiệu về cách tiếp cận mới trong xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); nội dung cơ bản của Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; cơ hội và thách thức cho Hà Nội; các cơ chế tài chính, ngân sách đặc thù cho phát triển Thủ đô.
Trên cơ sở đó, các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp đã tập trung trao đổi, thảo luận về các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội trong dự thảo Luật.
GS. TS Nguyễn Hải Nam, Hiệu trưởng Đại học Dược Hà Nội đồng tình với đề xuất, kiến nghị tại dự thảo Luật. Tuy nhiên, ông Nam cũng bày tỏ băn khoăn về một số quy định liên quan đến giáo dục.
Chẳng hạn, Điều 16 dự thảo Luật quy định Chủ UBND thành phố Hà Nội có thẩm quyền giải thể, sáp nhập trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội. Theo ông Nam, trên địa bàn thành phố Hà Nội có nhiều rất nhiều trường đại học nổi tiếng, hàng đầu cả nước. Do đó, thành phố nên tận dụng nguồn từ các trường đại học này để tránh lãng phí nguồn lực quốc gia.
Đối với nội dung dự thảo Chủ tịch UBND thành phố có thẩm quyền công nhận, thừa nhận giấy phép hành nghề của các tổ chức, ông Nam cho rằng, cần xem xét kỹ lưỡng, thận trọng nếu không dẫn đến sự mâu thuẫn.
Về nội dung văn hóa, du lịch quy định tại khoản 2 Điều 15 dự thảo Luật, ông đề nghị bổ sung thành “Trên cơ sở giá trị sử dụng gốc của di sản” để có giải pháp vừa bảo tồn di sản gốc, vừa phát triển Thủ đô.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà nhấn mạnh, dự thảo luật phân quyền mạnh mẽ cho Hà Nội, thể hiện sự đột phá về thể chế. Tuy nhiên, bà Hà cho rằng, về vấn đề y tế, có một số nội dung quá nhỏ, trong khi đó có nội dung vĩ mô lại chưa được đưa vào Luật.
Hơn nữa, việc triển khai thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về phát triển y tế cơ sở được thể chế trong Luật Thủ đô 2024 còn mờ nhạt, nhất là mô hình y tế gia đình và khám chữa bệnh từ xa. Do đó, bà Hà đề nghị cần xem xét, cân đối để thể hiện rõ quy định tại Nghị quyết 72 trong dự thảo Luật.
Đáng chú ý, bà Hà đề nghị cần đưa vào Luật Thủ đô (sửa đổi) những quy định, như: Hồ sơ sức khỏe số cho người dân Thủ đô; cho phép Hà Nội thí điểm cơ chế bác sĩ gia đình đô thị; nên thiết kế việc đặt hàng trong y tế dịch vụ công lập; cơ chế pháp lý để Hà Nội có các trung tâm vùng như trung tâm cấp cứu vùng, trung tâm đột quỵ vùng…
“Tôi mong muốn Luật Thủ đô lần này có những chính sách thực sự vượt trội và phần thực thi chính sách phải khả thi”, bà Hà bày tỏ.
Liên quan đến nội dung vùng, ông Đỗ Kiên Cường, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Phú Thọ đề nghị xây dựng theo hướng tăng cơ chế đồng thuận của các tỉnh, tránh để Hà Nội đơn phương quyết định thay cho các tỉnh.
Ông Cường đưa ra dẫn chứng, tại khoản 1 Điều 28 chưa thể hiện rõ nguyên tắc cùng hưởng lợi, cùng phát triển trong vùng Thủ đô. Khoản 2, quy định mới dừng ở mức ưu tiên nguồn lực, do đó cần làm rõ tiêu chí nguyên tắc phân bổ nguồn lực…
