Tinh thần hiếu học trong nhịp sống công nghệ

Trong một buổi luyện tập Robotics, những chiếc robot liên tục được đưa lên sân đấu. Một lần chạy chưa đạt yêu cầu, các thành viên trong đội cùng nhau trao đổi, kiểm tra từng chi tiết, điều chỉnh chương trình rồi thử lại. Có khi chỉ một lỗi nhỏ trong thiết kế hoặc một dòng lệnh chưa chính xác cũng khiến cả nhóm phải bắt đầu lại.

Nhưng chính quá trình “thử - sai - sửa” ấy lại là một phần quan trọng của việc học.

Với học sinh Trường THCS Trưng Vương, Robotics không chỉ là một sân chơi để thi đấu. Đó còn là cách các em tiếp cận kiến thức bằng trải nghiệm, tự đặt câu hỏi và tìm lời giải cho những vấn đề cụ thể. Từ Toán học, Tin học, Công nghệ đến tư duy logic và kỹ năng làm việc nhóm, nhiều kiến thức tưởng như khô khan trở nên gần gũi khi được biến thành một sản phẩm có thể nhìn thấy, điều khiển và cải tiến.

Tinh thần ấy cũng nối dài truyền thống hiếu học, trọng học của dân tộc trong một diện mạo mới. Nếu hình ảnh người học trò ham học ngày trước thường gắn với trang sách, cây bút và những giờ miệt mài bên bài vở, thì hôm nay, tinh thần ấy còn được thể hiện qua việc học sinh chủ động tìm tòi công nghệ, lập trình, thiết kế và nghiên cứu.

Sau nhiều lần đại diện Trường THCS Trưng Vương tham gia các giải Robotics và đạt kết quả ấn tượng, học sinh Nguyễn Hữu Thành, lớp 7H1 chia sẻ, điều thôi thúc em tham gia không nằm ở điểm số mà ở cơ hội được học hỏi, cọ xát và hoàn thiện qua những thử thách.

Theo Nguyễn Hữu Thành, các cuộc thi Robotics là sân chơi mang tính học thuật cao, nơi học sinh không chỉ lập trình và vận hành robot mà còn phát triển các dự án nghiên cứu gắn với thực tiễn, đồng thời rèn luyện kỹ năng thuyết trình, phản biện và làm việc nhóm.

Đó chính là điểm đáng chú ý của việc đưa Robotics vào môi trường học đường. Bởi học sinh không chỉ học để biết mà học để làm; không chỉ tiếp nhận một đáp án có sẵn mà phải tự tìm cách giải quyết vấn đề.

Trường THCS Trưng Vương đã có quá trình tiếp cận giáo dục STEM từ sớm. Nhà trường từng tổ chức các Ngày hội STEM, xây dựng các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển các câu lạc bộ STEM, Robotics. Từ năm học 2022-2023, mô hình các câu lạc bộ STEM và Robotics được triển khai với sự phối hợp của các chuyên gia, giảng viên đại học nhằm tạo thêm cơ hội, môi trường để học sinh khám phá khoa học và công nghệ.

Nhiều thành tích nổi bật của nhà trường trên các sân chơi Robotics những năm gần đây cho thấy niềm say mê ấy đã có môi trường để phát triển. Năm 2026, hai đội đại diện Trường THCS Trưng Vương đều giành giải Robot Design tại Chung kết toàn quốc FIRST LEGO League Vietnam Championship - hạng mục đề cao tư duy kỹ thuật và khả năng sáng tạo trong thiết kế robot.

Đáng chú ý, tại Vòng chung kết toàn quốc World Robot Olympiad (WRO) 2026 tổ chức tại Gia Lai, học sinh Trường THCS Trưng Vương đã xuất sắc giành nhiều thành tích nổi bật. Trong đó, hai học sinh Nguyễn Minh Bảo và Lê Bảo Sơn (lớp 6S, khóa 109) giành Chứng chỉ Vàng và Giải Nhất bảng B1 - Robo Nhiệm vụ. Thành tích trên giúp hai em trở thành đại diện Việt Nam tham dự WRO Quốc tế 2026 tại Nam Kinh, Trung Quốc vào tháng 10 tới.

Cũng trong năm 2026, tại cuộc thi Enjoy AI Asian Open 2026, ba đội tuyển của Trường THCS Trưng Vương đã xuất sắc có mặt trong Top 10 toàn cuộc thi, chính thức giành quyền tham dự vòng Chung kết Enjoy AI Quốc tế.

Có thể thấy, từ cây bút, trang sách của các thế hệ đi trước đến robot, thuật toán và những sân chơi công nghệ hôm nay, cách thức học tập đã có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của tinh thần hiếu học vẫn được tiếp nối: Trân trọng tri thức, chủ động khám phá, không ngại thử thách và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Với học sinh Trường THCS Trưng Vương, hành trình từ trang sách đến những dòng lệnh vì thế không chỉ là hành trình tiếp cận công nghệ, mà còn là cách các em tiếp nối truyền thống hiếu học bằng tư duy, sáng tạo và khát vọng vươn lên.

Phía sau những giải thưởng là sự đồng hành của một tập thể

Phía sau mỗi giải thưởng Robotics là những học sinh trực tiếp thi đấu và tỏa sáng trên sân chơi. Nhưng để một đội tuyển có thể bước lên những đấu trường lớn, đó là cả một quá trình chuẩn bị với sự chung sức, đồng lòng của cả một tập thể.

Thầy cô là những người hướng dẫn học sinh từ những kiến thức ban đầu, giúp các em hiểu nguyên lý, tìm ra phương án và quan trọng hơn là không bỏ cuộc khi sản phẩm chưa đạt yêu cầu. Với Robotics, người thầy không đơn thuần truyền đạt kiến thức mà trở thành người đồng hành trong quá trình học sinh tự tìm kiếm lời giải.

Nhà trường cũng phải tạo ra môi trường để niềm đam mê ấy có thể phát triển. Trường THCS Trưng Vương từng dành riêng một phòng lab cho câu lạc bộ robot VEX, đồng thời kết nối với các chuyên gia STEM, phụ huynh và cựu học sinh có chuyên môn để hỗ trợ hoạt động của câu lạc bộ.

Nhà giáo Nguyễn Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương chia sẻ, giáo dục STEM tại trường không phải những hoạt động riêng lẻ. Ngược lại, nhà trường triển khai theo định hướng xuyên suốt, từ lớp học đến câu lạc bộ, từ trải nghiệm thực tiễn đến các sân chơi học thuật trong nước và quốc tế.

Theo cô Hà, sự đồng hành của giáo viên, phụ huynh, chuyên gia và các đơn vị hợp tác giúp nhà trường tạo môi trường để học sinh khám phá năng lực, nuôi dưỡng đam mê khoa học và phát triển tư duy sáng tạo.

Từ góc nhìn của phụ huynh, việc để con được tiếp cận những hoạt động như STEM và Robotics cũng mở ra một cách học khác. Chị Đặng Ngọc Thanh, phụ huynh em Vũ Lâm Tùng, lớp 8H3, đội Robotics Trường THCS Trưng Vương cho biết, đi theo con từ các vòng thi trong nước đến vòng quốc tế, điều chị mừng nhất không phải là chiếc cúp hay huy chương, việc thấy con lớn lên từng ngày qua mỗi lần cọ xát mới là điều quý giá nhất.

“Từ ngày mê Robotics, chuyện học của con không còn chỉ xoay quanh điểm số hay ngồi học thuộc lòng trên trang sách. Có những hôm thấy cả nhóm ngồi bệt dưới sàn hàng tiếng đồng hồ chỉ để mò xem lỗi một dòng lệnh ở đâu hay tháo tung cả con robot ra lắp lại từ đầu. Robot chạy hỏng thì làm lại, thất bại cũng không nản. Nhờ những lần ‘thử và sửa’ như thế, con học được cách kiên nhẫn, biết lắng nghe bạn bè khi làm việc nhóm và tự tìm cách gỡ khó khi gặp vấn đề”, chị Thanh chia sẻ.

Là cha mẹ, điều chị cũng như các phụ huynh khác cảm kích nhất là nhà trường và các thầy cô đã đầu tư phòng lab, tạo mọi điều kiện, nhất là việc kết nối người hướng dẫn để các con có một sân chơi bài bản.

“Khi thấy nhà trường tâm huyết như vậy, phụ huynh chúng tôi rất vui và sẵn sàng đồng hành, làm chỗ dựa phía sau để tiếp thêm động lực cho các con theo đuổi đam mê đến cùng”, chị Thanh khẳng định.

Những chia sẻ ấy cho thấy phía sau câu chuyện Robotics còn là sự thay đổi trong cách nhìn về việc học. Khi phụ huynh không chỉ quan tâm con đạt bao nhiêu điểm mà quan tâm con học được gì, có khả năng tự giải quyết vấn đề ra sao, có biết hợp tác và kiên trì hay không, việc học trở nên gần hơn với mục tiêu phát triển con người toàn diện.

Đó cũng là tinh thần của khuyến học, khuyến tài trong môi trường giáo dục hiện đại: Phát hiện năng lực, tạo cơ hội để học sinh phát huy sở trường và đồng hành để các em tiến bộ. Một học sinh có thể mạnh về lập trình, một em có khả năng thiết kế cơ khí, em khác có thế mạnh về chiến thuật hay thuyết trình. Khi được làm việc cùng nhau, mỗi em đều có cơ hội phát huy giá trị riêng.

Từ robot nhỏ đến những khát vọng lớn

Sau mỗi cuộc thi Robotics, niềm vui của học sinh, nhà trường và phụ huynh không chỉ là những chiếc cúp hay huy chương. Đó còn là những kỹ năng làm việc nhóm, cách phân tích một vấn đề, sự tự tin khi trình bày ý tưởng hoặc đơn giản là bài học rằng một sản phẩm chưa hoàn thiện không đồng nghĩa với thất bại. Các em có thể tháo robot ra để lắp lại, viết lại chương trình và thử một phương án khác. Trong quá trình đó, các em học được cách đối diện với khó khăn bằng tri thức và sự kiên trì.

Những năng lực ấy ngày càng có ý nghĩa trong một xã hội mà khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển. Việc học sinh được tiếp cận với Robotics từ bậc THCS không có nghĩa tất cả các em đều phải trở thành kỹ sư hay chuyên gia công nghệ. Giá trị cốt lõi nằm ở việc các em hình thành được phương pháp tư duy, khả năng thích ứng và tinh thần chủ động trước những vấn đề mới.

Nhà giáo Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng việc tổ chức các hoạt động STEM, Robotics, AI và nghiên cứu khoa học nhằm tạo cơ hội để học sinh khám phá năng lực bản thân, phát triển tư duy sáng tạo và hình thành bản lĩnh hội nhập trong thời đại công nghệ số. Nhà trường vì thế không chỉ hướng tới thành tích tại các cuộc thi mà còn chú trọng xây dựng môi trường để học sinh được trải nghiệm và trưởng thành qua quá trình học tập.

Từ cách làm trên, truyền thống hiếu học được tiếp nối không phải bằng những khẩu hiệu lớn, mà bằng những việc rất cụ thể. Một phòng lab được mở ra, một câu lạc bộ được duy trì, một giáo viên dành thêm thời gian hướng dẫn học sinh, một phụ huynh sẵn sàng đồng hành, một học sinh kiên trì sửa lại sản phẩm sau nhiều lần chưa thành công.

Đó cũng là sự gặp nhau giữa truyền thống và hiện đại. Trong thời đại mới, những giá trị về đề cao tri thức, coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng nhân tài tiếp tục được thể hiện qua việc tạo môi trường để thế hệ trẻ tiếp cận khoa học, công nghệ, được khuyến khích sáng tạo và có cơ hội biến kiến thức thành năng lực thực tế.

Với Trường THCS Trưng Vương, những thành tích Robotics trong những năm gần đây vì thế có thể được nhìn nhận như một lát cắt sinh động trong hành trình thực hiện sự nghiệp “trồng người”. Đằng sau mỗi robot là kiến thức, đằng sau mỗi giải thưởng là sự nỗ lực và đằng sau mỗi học sinh tiến bộ là sự đồng hành của thầy cô, gia đình, nhà trường và xã hội.

Từ những “cỗ máy nhỏ” được tạo nên bởi đôi tay và trí tuệ của học sinh hôm nay, những khát vọng lớn đang được gieo mầm. Có thể các em sẽ tiếp tục theo đuổi khoa học, công nghệ; cũng có thể mỗi người sẽ chọn một con đường khác. Nhưng niềm say mê học hỏi, khả năng tự tìm tòi, tinh thần hợp tác và ý chí vượt qua thử thách sẽ là hành trang theo các em trên những chặng đường phía trước.

Đó cũng là cách truyền thống hiếu học được viết tiếp bằng việc giữ gìn những giá trị của quá khứ, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục học tập, sáng tạo, vươn lên bằng tri thức, góp phần chuẩn bị nguồn lực cho tương lai của Thủ đô và đất nước.