(Thanh tra) - Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) hoàn thiện hành vi bị cấm theo hướng bổ sung hành vi dàn xếp, thỏa thuận nâng khống giá gói thầu, dự toán; chia nhỏ dự án, dự toán mua sắm nhằm áp dụng hạn mức chỉ định thầu; làm rõ hành vi thông thầu, gian lận, không bảo đảm công bằng, minh bạch.
Sáng 30/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi). Một trong những điểm mới đáng chú ý là dự thảo luật đã bổ sung các hành vi bị cấm.
Trình bày báo cáo tóm tắt về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo sửa đổi toàn diện Luật Đấu thầu hiện hành và tập trung vào 4 nhóm vấn đề chính.
Nhóm thứ nhất gồm các quy định bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất của pháp luật; phân định hoạt động áp dụng đấu thầu và pháp luật liên quan, không áp dụng luật này với các lĩnh vực, vấn đề đặc thù đã được pháp luật chuyên ngành quy định.
Nhóm thứ hai gồm các quy định nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động đấu thầu.
Nhóm thứ ba gồm các quy định nhằm đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hoạt động đấu thầu.
Nhóm thứ tư tập trung nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát trong hoạt động đấu thầu; làm rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu, nhà thầu và tổ chuyên gia.
Đáng chú ý, theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo luật hoàn thiện quy định về hành vi bị cấm trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư theo hướng bổ sung hành vi dàn xếp, thỏa thuận nâng khống giá gói thầu, dự toán; chia nhỏ dự án, dự toán mua sắm nhằm áp dụng hạn mức chỉ định thầu.
Dự thảo luật cũng làm rõ hành vi thông thầu, gian lận, không bảo đảm công bằng, minh bạch; chỉnh lý quy định về hành vi chuyển nhượng thầu để xác định rõ nội hàm của việc sử dụng nhà thầu phụ bất hợp pháp trên cơ sở xác định trách nhiệm của nhà thầu trong quá trình thực hiện hợp đồng, làm rõ hành vi nhà thầu giao trách nhiệm quản lý của mình theo hợp đồng ký kết với chủ đầu tư cho tổ chức, cá nhân khác...
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, qua thẩm tra sơ bộ, đa số ý kiến tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Tuy nhiên, theo cơ quan thẩm tra, Luật Đấu thầu năm 2023 mới có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2024, đã được sửa đổi, bổ sung 5 lần và lần này tiếp tục sửa đổi toàn diện, được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, có nhiều thay đổi lớn, phạm vi tác động rộng.
Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cần đánh giá tác động ở mức độ phù hợp, thực chất, lượng hóa chi phí tuân thủ và lợi ích của từng chính sách thay đổi lớn; lấy ý kiến rộng rãi để nhận diện đầy đủ rủi ro của các chính sách, bảo đảm chất lượng và tính khả thi của từng quy định; chỉ sửa đổi những vấn đề đã đủ chín, đủ rõ từ thực tiễn.
Về phạm vi điều chỉnh, áp dụng pháp luật và quyền tự chủ trong mua sắm, đấu thầu, đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi, giới hạn của quyền tự quyết và các nguyên tắc vẫn cần tuân thủ tại luật, xác định rõ thẩm quyền và chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với từng quyết định; gắn với công khai, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm.
Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cần tránh tình trạng trao quyền nhưng không xác định rõ giới hạn, căn cứ và trách nhiệm, dẫn đến tâm lý e ngại, không dám quyết định.
Về các hành vi bị cấm, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát để các hành vi thông thầu, gian lận, không bảo đảm công bằng, minh bạch được xác định rõ, bao quát đầy đủ chủ thể và hành vi có khả năng làm sai lệch cạnh tranh, kết quả lựa chọn.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị cần phòng ngừa xung đột lợi ích từ thời điểm tham dự thầu; rà soát việc bỏ hạn chế đối với nhà thầu có người từng giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý tại chủ đầu tư, bên mời thầu trong thời hạn 12 tháng.
Theo cơ quan thẩm tra, chỉ bỏ khi pháp luật có liên quan đã có cơ chế điều chỉnh tương ứng; đồng thời bảo đảm việc sử dụng nhà thầu phụ không làm thay đổi thực chất vai trò, năng lực, trách nhiệm của nhà thầu chính.
Dự thảo Luật bao gồm 8 chương và 60 điều. Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến hoàn thiện nội dung dự án luật để trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2.
