Mở rộng phạm vi điều chỉnh, bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến

Hội thảo hoàn thiện các dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và Luật Phòng, chống tham nhũng do Thanh tra Chính phủ phối hợp với Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) tổ chức ngày 31/3, ghi nhận các ý kiến đóng góp từ các cơ quan, bộ, ngành Trung ương; các đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ; thanh tra các bộ, ngành, địa phương.

Trong đó, dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Tiếp công dân là một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận.

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Luật Tiếp công dân được xây dựng theo hướng mở rộng, cụ thể hóa toàn diện phạm vi điều chỉnh, không chỉ quy định quy trình tiếp công dân mà còn bao quát điều kiện bảo đảm, cơ chế tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

Điểm mới nổi bật là lần đầu thiết lập khung pháp lý cho hoạt động tiếp công dân trực tuyến, với các quy định về điều kiện kỹ thuật, quy trình tổ chức và giá trị pháp lý của dữ liệu trên môi trường số.

Trách nhiệm của người đứng đầu được làm rõ hơn, với yêu cầu phải trực tiếp tiếp công dân định kỳ, xử lý kịp thời các vụ việc phức tạp, đồng thời ban hành kết luận rõ ràng sau mỗi buổi tiếp.

Dự thảo đồng thời chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn; nhấn mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu nhằm minh bạch hóa toàn bộ quá trình.

Các quy định về từ chối tiếp công dân được bổ sung chặt chẽ, bảo đảm kỷ cương nhưng vẫn bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Cụ thể hóa căn cứ từ chối tiếp công dân

Góp ý, ông Vũ Duy Ninh, Phó Chánh Thanh tra TP Hải Phòng đề cập nhiều kiến nghị xuất phát từ thực tiễn tổ chức chính quyền theo mô hình hai cấp tại địa phương.

Với việc triển khai tiếp công dân trực tuyến, ông Ninh đề nghị dự thảo cần quy định rõ giá trị pháp lý của biên bản điện tử, yêu cầu phải có chữ ký số của người có thẩm quyền hoặc xác thực qua hệ thống định danh điện tử để có giá trị tương đương với văn bản giấy.

Đồng thời, cần quy định thống nhất các nền tảng thực hiện như Cổng dịch vụ công hoặc nền tảng định danh điện tử nhằm tránh tình trạng phát sinh các hệ thống tự phát không kiểm soát.

Để bảo đảm tính khả thi cho cơ sở, theo Phó Chánh Thanh tra TP Hải Phòng, dự thảo cần bổ sung quy định bắt buộc về việc bố trí nhân lực kỹ thuật hỗ trợ và căn cứ pháp lý rõ ràng cho nguồn kinh phí đầu tư hạ tầng, phần mềm.

Đáng chú ý, với quy định về các trường hợp từ chối tiếp công dân, Phó Chánh Thanh tra TP Hải Phòng kiến nghị cụ thể hóa các hành vi "gây rối" bằng các biểu hiện thực tế như la hét, xúc phạm hay cản trở hoạt động tiếp dân thay vì dùng các từ ngữ mang tính định tính, nhằm ngăn chặn nguy cơ áp dụng tùy tiện.

Ngoài ra, ông cũng đề xuất hệ thống hóa quy trình bằng cách liên thông dữ liệu tiếp công dân với hệ thống quản lý đơn thư, bảo đảm mỗi vụ việc được theo dõi xuyên suốt từ khâu tiếp nhận đến khi kết thúc.

Cần quy định được từ chối tiếp công dân khi vụ việc đã giải quyết đúng luật

Chung mối quan tâm về quy định từ chối tiếp công dân, ông Nguyễn Huy Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, chỉ ra thực tế vẫn tồn tại tình trạng công dân nhiều lần đến cơ quan chức năng với cùng một nội dung kiến nghị, phản ánh, dù đã được tiếp, hướng dẫn và trả lời bằng văn bản theo đúng quy định.

Từ thực tiễn đó, ông Hoàng kiến nghị cần bổ sung quy định cho phép từ chối tiếp công dân trong trường hợp vụ việc đã được giải quyết đúng pháp luật và không phát sinh tình tiết mới.

Theo ông, đây là cơ sở pháp lý cần thiết để cơ quan, cán bộ thực thi nhiệm vụ có thể xử lý dứt điểm, đồng thời hạn chế tình trạng khiếu nại kéo dài, gây áp lực cho hoạt động tiếp công dân.

Liên quan đến chế độ, chính sách đối với người tiếp công dân, ông Hoàng cho rằng không nên quy định theo hướng giao thủ trưởng cơ quan tự quyết định việc bồi dưỡng nghiệp vụ, dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các địa phương.

Bên cạnh đó, theo ông, việc tập huấn ngắn hạn khó bảo đảm hiệu quả, do đó cần quy định bắt buộc chương trình bồi dưỡng chuyên sâu với thời lượng tối thiểu từ 2 đến 3 ngày.

Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra cũng kiến nghị Thanh tra Chính phủ cần ban hành quy định và hướng dẫn cụ thể, thống nhất về công tác bồi dưỡng nghiệp vụ này.

Đề xuất lãnh đạo tỉnh được tiếp dân trực tiếp kết hợp trực tuyến

Đề cập quy định tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, ông Nguyễn Duy Tuyên, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai kiến nghị sửa đổi đối tượng được cán bộ tiếp dân hỗ trợ ghi chép từ "người có khuyết tật không thể viết chữ" thành "người không thể viết đơn".

Bởi theo ông Tuyên, thực tế có không ít người cao tuổi hoặc đồng bào dân tộc thiểu số dù biết chữ và không khuyết tật nhưng vẫn gặp rất nhiều khó khăn, không thể tự viết hoàn chỉnh một lá đơn dù đã được cán bộ hướng dẫn rõ ràng.

Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai cũng đề nghị bổ sung quy định cho phép tiếp công dân trực tiếp kết hợp trực tuyến đối với các buổi tiếp dân định kỳ, đột xuất của lãnh đạo cấp tỉnh.

Việc này, theo ông Tuyên, sẽ giúp người dân ở vùng sâu, vùng xa có thể đăng ký tiếp trực tuyến ngay tại địa phương mà không cần di chuyển xa, đồng thời giúp lãnh đạo tỉnh lắng nghe và trực tiếp chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền xem xét giải quyết kịp thời.

Với quy trình xử lý sau khi kết thúc buổi tiếp, ông kiến nghị dự thảo cần bổ sung quy định văn bản thông báo kết luận của người đứng đầu không chỉ gửi cho các cơ quan liên quan để triển khai mà bắt buộc phải được "gửi cho công dân". Việc bổ sung nội dung này nhằm bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ chặt chẽ các quy định của Luật Tiếp công dân hiện hành.

Hướng dẫn quy trình xử lý phản ánh của công dân qua Email, "thư cá nhân" gửi lãnh đạo

Chỉ ra một số vướng mắc phát sinh trong thực tiễn tiếp nhận và xử lý thông tin của công dân, ông Đinh Văn Cung, Chánh Thanh tra Cục Hàng không Việt Nam, cho biết hiện nay đơn vị nhận được rất nhiều phản ánh, kiến nghị của hành khách liên quan đến quyền lợi khi đi máy bay thông qua hình thức thư điện tử (Email).

Dù hình thức này giúp cơ quan chức năng nhanh chóng yêu cầu các hãng hàng không xử lý bảo đảm quyền lợi cho khách hàng, nhưng lại nảy sinh bất cập là các email thường không cung cấp địa chỉ cụ thể để cơ quan nhà nước gửi văn bản trả lời chính thức.

Bên cạnh đó, tình trạng người dân gửi văn bản dưới hình thức "thư cá nhân" trực tiếp cho lãnh đạo, nhưng nội dung bên trong lại mang tính chất phản ánh, khiếu nại cũng gây lúng túng trong việc phân loại và xác định quy trình thụ lý.

Do đó, Chánh Thanh tra Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị cần có cơ chế, hướng dẫn cụ thể để xử lý chuẩn xác, đúng luật đối với các hình thức tiếp nhận thông tin này.

Những đề xuất về liên thông dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và hướng dẫn xử lý các hình thức tiếp nhận mới như email, thư cá nhân cho thấy yêu cầu cấp bách trong hiện đại hóa quản lý. Hoàn thiện các nội dung này sẽ giúp nâng cao hiệu quả xử lý, bảo đảm mỗi vụ việc được theo dõi xuyên suốt, minh bạch và đúng quy định.