Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hoòa. Ảnh: BKH

Vai trò dẫn dắt của cấp ủy: Giữ ổn định trong cuộc tái cấu trúc lớn

Ngày 1/7/2025, Khánh Hòa chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới phương thức quản trị địa phương. Nếu trước đây, bộ máy được vận hành theo mô hình 3 cấp với tầng trung gian cấp huyện, thì sau 1/7/2025 nhiều nhiệm vụ được chuyển trực tiếp từ tỉnh xuống xã, phường.

Đây không đơn thuần là thay đổi cơ học về tổ chức hành chính, mà là cuộc tái cấu trúc toàn diện phương thức lãnh đạo, điều hành và phối hợp từ tỉnh đến cơ sở. Khối lượng công việc lớn, thời gian triển khai ngắn, nhiều cơ chế mới chưa có tiền lệ khiến áp lực đặt ra cho hệ thống chính trị là rất lớn.

Trong bối cảnh đó, vai trò của Bí thư Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Thường trực Tỉnh ủy được thể hiện khá rõ trong việc giữ “trục chính trị” ổn định. Từ công tác quán triệt, định hướng tư tưởng, phân công nhiệm vụ đến kiểm tra, giám sát và xử lý các vấn đề phát sinh đều được triển khai đồng bộ.

Theo báo cáo sơ kết, toàn tỉnh đã ban hành 122 đề án đổi mới gắn với nguyên tắc “6 rõ”: Rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ sản phẩm. Đây được xem là “khung vận hành” để các cơ quan, đơn vị và địa phương thống nhất cách thực hiện trong giai đoạn chuyển đổi.

Cùng với đó, các tổ giám sát do Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy làm Trưởng đoàn được thành lập để thường xuyên kiểm tra, tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở. Cách làm này giúp nhiều vấn đề phát sinh trong vận hành được xử lý sớm, hạn chế tình trạng ách tắc kéo dài.

Từ ngày 1/7/2025 đến 15/5/2026, toàn tỉnh tổ chức 6 hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt với 326.641 lượt cán bộ, đảng viên tham dự; đồng thời tổ chức hội nghị báo cáo viên kết nối 65 điểm cầu toàn tỉnh. Điều này cho thấy Khánh Hòa đặt trọng tâm lớn vào việc tạo sự đồng thuận và thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị.

Điểm đáng chú ý là tỉnh không chỉ tập trung “giảm đầu mối”, mà còn chú trọng giữ kỷ luật tổ chức và nhịp vận hành của bộ máy trong quá trình chuyển đổi. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp hệ thống chính trị duy trì ổn định trong giai đoạn nhiều thay đổi cùng lúc.

Ở cấp cơ sở, 64 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được thành lập. Ảnh: MN

Những kết quả bước đầu: Bộ máy tinh gọn, dịch vụ công không gián đoạn

Sau 1 năm triển khai, việc tinh gọn tổ chức bộ máy tại Khánh Hòa bước đầu ghi nhận nhiều thay đổi rõ nét. Theo số liệu báo cáo, toàn tỉnh giảm 14 tổ chức hành chính cấp tỉnh, 51 phòng chuyên môn và 7 chi cục; đồng thời giảm 118 đơn vị sự nghiệp công lập.

Ở cấp cơ sở, 64 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được thành lập nhằm thay đổi cách thức phục vụ người dân và doanh nghiệp. Việc tổ chức lại đầu mối theo hướng tinh gọn hơn giúp giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc.

Một trong những điểm được quan tâm nhiều nhất là khả năng duy trì hoạt động hành chính khi bỏ cấp huyện. Trên thực tế, các chỉ số vận hành cho thấy bộ máy mới bước đầu không bị “đứt gãy”.

Tổng số hồ sơ thủ tục hành chính tiếp nhận đạt 639.692 hồ sơ; tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 95,3%; chỉ số hài lòng của người dân và tổ chức đạt 91,61%; tỷ lệ số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt 96,8%.

Đáng chú ý, Khánh Hòa là một trong những địa phương triển khai khá mạnh chuyển đổi số trong điều hành chính quyền 2 cấp. Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) được đưa vào vận hành theo mô hình kết nối trực tiếp đến 65 xã, phường mà không qua tầng trung gian cấp huyện.

Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) được đưa vào vận hành theo mô hình kết nối trực tiếp đến 65 xã, phường. Ảnh: MN

Toàn bộ 100% xã, phường được kết nối hệ thống họp trực tuyến; dữ liệu cán bộ, công chức được đồng bộ lên cơ sở dữ liệu quốc gia đạt 97,4%. Tỉnh cũng áp dụng bộ công cụ KPI để đo lường hiệu quả công việc đối với 100% cán bộ, công chức, viên chức trên nền tảng điện tử.

Không chỉ dừng ở công nghệ, Khánh Hòa còn triển khai cơ chế “cấp trên đồng hành cùng cấp dưới” thông qua 13 tổ công tác chuyên ngành và điều động 162 nhân sự hỗ trợ cơ sở trong các lĩnh vực nội vụ, tài chính, đất đai và chuyển đổi số.

Tuy nhiên, kết quả bước đầu không đồng nghĩa mọi khó khăn đã được giải quyết. Khi phân cấp mạnh hơn cho cấp xã, nhiều áp lực thực thi cũng bắt đầu bộc lộ rõ hơn.

Áp lực thực thi ở cấp xã: Điểm nghẽn cần tháo gỡ trong giai đoạn 2

Sau khi bỏ tầng trung gian cấp huyện, khối lượng công việc ở cấp xã tăng lên đáng kể. Trong khi đó, nhiều địa phương lại thiếu hụt nhân lực chuyên môn sâu ở các lĩnh vực như công nghệ thông tin, kế toán, đất đai, xây dựng hay y tế dự phòng.

Theo số liệu báo cáo, tính đến ngày 15/5/2026, toàn tỉnh còn thiếu 755 biên chế cán bộ, công chức và 3.865 biên chế viên chức chưa sử dụng. Đây là áp lực lớn trong bối cảnh cấp xã đang phải tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ quản lý mới.

Một số vướng mắc xuất hiện trong quá trình phân cấp, phân quyền, lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng. Ảnh: MN

Một số vướng mắc cũng xuất hiện trong quá trình phân cấp, phân quyền. Các lĩnh vực liên quan đất đai, giải phóng mặt bằng, cấp phép xây dựng hoặc quản lý khu kinh tế còn tồn tại tình trạng chưa thống nhất về thẩm quyền hoặc quy trình xử lý.

Báo cáo cho thấy có những nội dung pháp lý chưa đồng bộ giữa quy định Trung ương và thực tiễn địa phương, khiến cơ sở gặp lúng túng trong thực hiện. Nếu không được hướng dẫn rõ, nguy cơ “sợ sai”, né trách nhiệm hoặc đẩy việc lên cấp trên là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Bên cạnh đó, khoảng cách giữa chuyển đổi số cấp tỉnh và năng lực số ở cơ sở vẫn còn khá lớn. Dù IOC và hệ thống điều hành điện tử đã được triển khai đồng bộ, nhưng hạ tầng kỹ thuật ở một số xã vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Chỉ khoảng 48,4% máy tính tại cơ quan, đơn vị đạt cấu hình kỹ thuật khuyến nghị. Một số địa phương còn thiếu máy scan, đường truyền chưa ổn định, phần mềm chuyên ngành chưa liên thông hoàn toàn với hệ thống địa phương.

Đây cũng là nguyên nhân khiến áp lực công việc ở bộ phận “một cửa” tăng lên, đặc biệt tại các xã vùng sâu, vùng xa – nơi người dân còn hạn chế trong tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Sau 1 năm vận hành, chính quyền 2 cấp Khánh Hòa đã vượt qua giai đoạn đầu của quá trình tái cấu trúc bộ máy. Tuy nhiên, thách thức phía trước không chỉ là duy trì sự ổn định, mà còn phải nâng chất lượng phục vụ người dân và năng lực thực thi ngay từ cơ sở.