(Thanh tra) - UBND TPHCM vừa ban hành kế hoạch về việc thúc đẩy các chương trình tài chính nhằm thu hút nguồn lực kiều hối vào lĩnh vực khoa học công nghệ. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm chuyển dịch dòng vốn kiều hối từ tiêu dùng sang đầu tư sản xuất, tạo động lực mạnh mẽ để TPHCM trở thành trung tâm tài chính, khoa học và công nghệ (KH&CN) hàng đầu khu vực.
Mục đích cốt lõi của kế hoạch này là cụ thể hóa và triển khai hiệu quả Đề án "Chính sách phát huy hiệu quả nguồn lực kiều hối trên địa bàn TPHCM từ nay đến năm 2030". Trọng tâm là xây dựng một hệ sinh thái tài chính kiều hối năng động, minh bạch, bền vững; phát huy hiệu quả nguồn lực kiều bào về tri thức, tài chính và công nghệ, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa TPHCM trở thành trung tâm tài chính, KH&CN hàng đầu khu vực.
Trọng tâm của kế hoạch là triển khai các công cụ tài chính và tiền tệ ưu đãi, linh hoạt nhằm thu hút và huy động hiệu quả dòng kiều hối về TP và tái định hướng nguồn kiều hối từ tiêu dùng cá nhân sang đầu tư sản xuất, ưu tiên cho các lĩnh vực KH&CN, công nghiệp chế biến – chế tạo, đổi mới sáng tạo, năng lượng xanh và chuyển đổi số.
TPHCM nhấn mạnh tính minh bạch, an toàn và hiệu quả trong sử dụng vốn. Các sản phẩm tài chính phải gắn chặt với các chương trình cho vay ưu đãi, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và ngân hàng để áp dụng cơ chế ưu đãi về thuế, lãi suất nhằm thu hút kiều bào tham gia đầu tư lâu dài.
Kế hoạch được triển khai trên toàn địa bàn TP, gắn với việc vận động nguồn lực từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài qua các kênh hợp pháp. Đối tượng thực hiện bao gồm: Người Việt Nam ở nước ngoài và thân nhân có nhu cầu đầu tư, góp vốn; các tổ chức tín dụng, công ty kiều hối, quỹ đầu tư trong và ngoài nước; doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư vào KH&CN, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các đơn vị trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, chế tạo.
Để hiện thực hóa chiến lược, TPHCM tập trung vào hai giải pháp mang tính đột phá: Thứ nhất, thành lập quỹ đầu tư cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thông qua thu hút nguồn lực kiều hối. Việc thành lập quỹ này sẽ góp phần giải quyết bài toán cấp thiết về vốn cho nghiên cứu phát triển KH&CN. Ngoài ra, việc này cũng sẽ tạo ra công cụ tài chính hiện đại, góp phần khai thác hiệu quả nguồn vốn của cộng đồng kiều bào và các tổ chức trong, ngoài nước.
Quỹ được thiết kế theo mô hình quỹ thành viên, chịu sự quản lý của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, với cơ chế vận hành chuyên nghiệp gồm công ty quản lý quỹ, ngân hàng lưu ký và hội đồng đầu tư độc lập. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm tính minh bạch, an toàn dòng vốn và nâng cao niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là kiều bào.
Khi quỹ đầu tư được hình thành, tiêu chí lựa chọn dự án đầu tư của quỹ tập trung vào những yếu tố then chốt nhằm bảo đảm hiệu quả và tính bền vững. Quỹ đặc biệt quan tâm đến các dự án trọng điểm về KH&CN, TP kêu gọi đầu tư, các dự án KH&CN của cộng đồng doanh nghiệp, các dự án khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) trong lĩnh vực KH&CN, nhằm tạo động lực cho sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo TPHCM, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng hấp thụ công nghệ của khu vực tư nhân. Quỹ tập trung ưu tiên đầu tư vào các lĩnh vực có tiềm năng tạo đột phá về công nghệ và đóng góp trực tiếp cho quá trình chuyển đổi số, tăng trưởng xanh của TPHCM …
Thứ hai, triển khai chương trình tín dụng cho vay đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, chế tạo với mục tiêu thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh và nâng cao năng suất.
Chương trình sẽ bao gồm hai sản phẩm tài chính chính: chứng chỉ tiền gửi xanh/ chứng chỉ tiền gửi công nghệ (công cụ huy động vốn dài hạn, an toàn, minh bạch, do ngân hàng thương mại được chỉ định phát hành, hướng đến kiều bào, thân nhân kiều bào và các nhà đầu tư có trách nhiệm xã hội) và chương trình cho vay.
Theo kế hoạch, năm 2026, TPHCM sẽ triển khai thí điểm sản phẩm tài chính ưu đãi (chứng chỉ tiền gửi xanh/công nghệ) để huy động tối thiểu 500 tỷ đồng; thành lập quỹ đầu tư KH&CN với quy mô ban đầu ít nhất 50 tỷ đồng; hàng năm hỗ trợ ít nhất 100 doanh nghiệp tiếp cận tín dụng ưu đãi.
Đến năm 2027, sẽ mở rộng quy mô huy động lên ít nhất 1.000 tỷ đồng; hình thành nguồn vốn dài hạn và ổn định cho tín dụng xanh và tín dụng công nghệ; tăng gấp đôi số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ, trong đó tối thiểu 30% dự án đầu tư thuộc nhóm ứng dụng công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải…
Đến năm 2030, hình thành và vận hành ổn định hệ sinh thái tài chính cho KH&CN, trong đó nguồn vốn từ kiều hối và xã hội hóa trở thành một kênh huy động bền vững; phát triển Quỹ đầu tư phát triển KH&CN TPHCM thành mô hình đối tác công – tư (PPP) có sự tham gia của kiều bào, doanh nghiệp tư nhân và tổ chức quốc tế, nhằm hỗ trợ đầu tư cho các dự án công nghệ trọng điểm, doanh nghiệp đầu tư vào các dự án KH&CN và các chương trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số trong sản xuất, chế biến, chế tạo.
