(Thanh tra) - Với kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 lên tới hơn 156.000 tỷ đồng, tăng gấp rưỡi so với năm trước, Hà Nội đang đứng trước cả cơ hội bứt phá lẫn áp lực giải ngân rất lớn.
Ngay từ những tháng đầu năm, cả hệ thống chính trị Thủ đô đã bước vào đường đua "nước rút", quyết liệt gỡ vướng mặt bằng, linh hoạt cơ chế để khơi thông nguồn lực, lấy đầu tư công làm đòn bẩy dẫn dắt tăng trưởng.
Tỷ lệ giải ngân cao hơn bình quân cả nước
Theo Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Trung ương giao cho thành phố là hơn 125.930 tỷ đồng.
Bám sát yêu cầu phát triển, thành phố đã phân bổ và giao kế hoạch vốn lên tới hơn 156.000 tỷ đồng, tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2025. Nguồn lực này chủ yếu đến từ ngân sách địa phương với hơn 148.779 tỷ đồng, phần còn lại là vốn ODA và ngân sách Trung ương.
Tiến độ giải ngân hiện đang được các cấp chính quyền bám sát từng ngày. Tính đến ngày 4/3, toàn thành phố đã giải ngân được 9.968,5 tỷ đồng.
Dù con số này đạt tỷ lệ 7,92% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn mức bình quân chung 5,6% của cả nước, nhưng trên thực tế mới chỉ hoàn thành khoảng 48,6% so với lộ trình mà thành phố đặt ra cho giai đoạn đầu năm.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% trong năm nay, Hà Nội đặt quyết tâm hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công trước ngày 30/9/2026.
Lộ trình này đòi hỏi ngay trong quý I, thành phố phải giải ngân khoảng 32.700 tỷ đồng, tương đương 26% kế hoạch năm. Điều đó đồng nghĩa với việc, chỉ riêng trong tháng 3, một khối lượng vốn lên tới khoảng 23.019 tỷ đồng cần phải được khơi thông.
Giữa bối cảnh nhiều áp lực, tín hiệu tích cực là các dự án trọng điểm đang duy trì tiến độ khá khả quan.
Nhóm 9 dự án lớn quan trọng như cầu Tứ Liên, cầu Trần Hưng Đạo, cầu Thượng Cát hay Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đã giải ngân đạt 16,63% kế hoạch. Tương tự, 11 dự án khẩn cấp cũng ghi nhận tỷ lệ giải ngân đạt 21,1%.
Ở chiều ngược lại, các dự án sử dụng vốn ODA và đường sắt đô thị vẫn đang gặp khó khi mới giải ngân được 2,57%. Nguyên nhân chủ yếu do những vướng mắc kéo dài về thủ tục hiệp định vay và hợp đồng với nhà thầu.
Gỡ “điểm nghẽn” mặt bằng và linh hoạt cơ chế
Thẳng thắn nhìn nhận kết quả 2 tháng đầu năm chưa đạt như kỳ vọng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chỉ ra nguyên nhân đến từ việc một số dự án lớn đang phải tạm dừng rà soát do chồng lấn, hoặc phải chờ các cơ quan cấp trên thẩm tra, thẩm định.
Thêm vào đó, trong thời gian đầu năm, thành phố cũng phải phân bổ nguồn lực để tập trung giải ngân phần vốn kế hoạch năm 2025 cho các dự án chuyển tiếp.
Giải phóng mặt bằng tiếp tục là "điểm nghẽn" lớn nhất đối với hàng loạt dự án giao thông trọng điểm của Thủ đô. Việc thiếu quỹ đất tái định cư, khó xác định nguồn gốc đất và sự thay đổi trong chính sách bồi thường đã khiến quá trình triển khai trở nên khó khăn.
Song hành với đó là những vướng mắc phát sinh liên quan đến nguồn vật liệu xây dựng, quy trình thủ tục và các tiêu chuẩn, định mức mới.
Để khơi thông những vướng mắc này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu đặc biệt nhấn mạnh đến việc vận dụng cơ chế linh hoạt từ Luật Thủ đô (sửa đổi).
Theo quy định mới, các dự án nằm trong danh mục đầu tư công đã được HĐND và UBND thành phố thông qua có thể được giải ngân tối đa theo tổng mức đầu tư và giá trị gói thầu, thay vì chỉ giới hạn ở 3 lĩnh vực chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và quyết toán dự án như trước đây.
Cùng với sự cởi mở về cơ chế, Hà Nội cũng áp dụng biện pháp mạnh, sẵn sàng điều chuyển vốn từ những đơn vị không giải ngân được sang các đơn vị có khả năng triển khai tốt hơn.
Với tinh thần "không có vùng cấm" trong chậm tiến độ, ngay trong tháng 3/2026, từng dự án chậm trễ sẽ được thành phố đưa ra xem xét cụ thể để làm rõ trách nhiệm, nguyên nhân và đề ra giải pháp xử lý dứt điểm.
Đồng thời, lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu các chủ đầu tư cần đẩy nhanh thanh toán khối lượng hoàn thành, chủ động tháo gỡ khó khăn về thủ tục và công tác lựa chọn nhà thầu.
Bước vào tháng bản lề của quý I, với tinh thần tăng tốc, lãnh đạo thành phố chỉ đạo các địa phương phải khẩn trương phân bổ và triển khai gần 30% vốn đầu tư công cấp xã vẫn còn đang tồn đọng.
Quá trình này phải được thực hiện minh bạch, chặt chẽ, bám sát nguyên tắc "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ cơ chế kiểm tra, giám sát với trách nhiệm trực tiếp thuộc về người đứng đầu.
Thành phố cũng yêu cầu các địa phương tiếp tục phát huy kinh nghiệm, vận dụng linh hoạt các chính sách bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng vốn đã nhận được sự đồng thuận cao của người dân…
Hiện tại, với quy mô hơn 330 dự án đầu tư công, thành phố sẽ tiến hành rà soát kỹ lưỡng, phân loại rõ dự án nào tiếp tục triển khai, dự án nào cần điều chỉnh tiến độ.
Mục tiêu cao nhất là tập trung nguồn lực hiệu quả cho các công trình cấp bách, biến nguồn vốn đầu tư công thực sự trở thành động lực dẫn dắt sự phát triển toàn diện của Thủ đô.
