Học sinh, sinh viên được tuyên dương tại buổi lễ ngày 29/9. Ảnh: Phú Đức

Kỹ năng số phải được học qua thực hành

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Khởi, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, nhấn mạnh việc học không kết thúc khi rời nhà trường. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, khả năng tự học và cập nhật tri thức ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực làm việc của mỗi người.

Chủ đề Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 là “Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời”.

Theo ông Khởi, “thực học” là học thật, hiểu thật; “thực hành” là học để làm được việc. Với kỹ năng số, yêu cầu đó càng cụ thể: Người học cần sử dụng được công cụ phù hợp với công việc và đời sống, thay vì chỉ biết tên một nền tảng hay ứng dụng.

Làm chủ công nghệ cũng đi cùng trách nhiệm. Phó Chủ tịch UBND thành phố lưu ý việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn thông tin và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ khi sử dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo. Đây cần là nội dung được hướng dẫn trong quá trình thực hành, bởi một người biết dùng công cụ nhưng không nhận diện được rủi ro vẫn có thể gặp thiệt hại trên môi trường số.

Lãnh đạo thành phố đề nghị các sở, ngành và UBND xã, phường tổ chức hoạt động hưởng ứng từ ngày 1/10 đến 8/10/2026 theo hướng thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm và an toàn. Ngành Giáo dục và Đào tạo được giao bồi dưỡng kỹ năng số; hướng dẫn người dân khai thác nền tảng học tập trực tuyến, sách điện tử, trợ lý ảo học tập; phát triển thư viện số, tủ sách số trong nhà trường và cộng đồng.

Để những hoạt động này phát huy tác dụng, nội dung hướng dẫn phải phù hợp với người học. Học sinh cần biết kiểm chứng thông tin và sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm. Người lao động cần kỹ năng phục vụ công việc. Người lớn tuổi cần được hướng dẫn đủ cụ thể để tự thao tác và bảo vệ thông tin cá nhân. Mỗi nhóm có nhu cầu khác nhau; cùng một buổi giới thiệu công nghệ khó đáp ứng tất cả.

Chuyển đổi số cần đến với người có ít cơ hội học tập

Thành phố Cần Thơ có nền tảng giáo dục để mở rộng việc học. Năm học 2025 - 2026, dù sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục tại 103/103 xã, phường, thành phố vẫn duy trì 103/103 xã, phường đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3 và phổ cập giáo dục trung học cơ sở từ mức độ 2 trở lên. Tỷ lệ người từ 15 đến 60 tuổi biết chữ mức độ 1 đạt 97,01%.

Tuy nhiên, biết chữ và tiếp cận được việc học trên môi trường số là hai yêu cầu khác nhau. Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia còn thời hạn của thành phố hiện đạt 66,08%, thấp hơn kế hoạch năm 2026 là 68,60%. Mục tiêu nâng tỷ lệ này lên 85% trong giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra yêu cầu tiếp tục cải thiện điều kiện dạy và học, trong đó có điều kiện để giáo viên, học sinh tiếp cận công nghệ.

Từ đầu năm đến nay, Hội Khuyến học thành phố đã trao 17.362 suất học bổng, quà và phần thưởng cho sinh viên, học sinh nghèo hiếu học, tổng trị giá trên 25 tỷ đồng. Sự hỗ trợ này giúp người học vượt qua khó khăn trước mắt. Khi hoạt động học tập ngày càng gắn với chuyển đổi số, thành phố cũng cần quan tâm đến khả năng tiếp cận thiết bị, tài liệu và sự hướng dẫn của những người học có hoàn cảnh khó khăn.

Toàn cảnh lễ phát động “Tháng Khuyến học” và Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 tại Cần Thơ. Ảnh: Phú Đức

Tại buổi lễ, 24 mô hình học tập giai đoạn 2021 - 2025 được ghi nhận; 43 sinh viên đậu thủ khoa nhận danh hiệu “Tiền trạng nguyên Tây Đô” và 11 học sinh đạt điểm cao của Trường THPT chuyên Lý Tự Trọng được vinh danh, khen thưởng. Bên cạnh việc biểu dương thành tích, phong trào khuyến học cần tiếp tục tìm đến những người muốn học nhưng thiếu điều kiện hoặc chưa biết bắt đầu từ đâu.

Thành phố cũng đề nghị tăng kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, tạo cơ hội cho học sinh, sinh viên tham quan, kiến tập, thực tập và tiếp cận công nghệ, trí tuệ nhân tạo. Đó là hướng để việc học gắn với môi trường làm việc thực tế.

Tuần lễ hưởng ứng có thời hạn, còn việc bồi dưỡng kỹ năng số cần diễn ra thường xuyên. Kết quả thiết thực là sau mỗi hoạt động, người dân sử dụng được thêm một công cụ, xử lý được một nhu cầu của mình và biết cách phòng tránh rủi ro khi tham gia môi trường số.