Sau khi nghe Tờ trình của Chính phủ, đa số ý kiến của UBTVQH thống nhất cơ bản về sự cần thiết ban hành Luật Việc làm, đó là “tạo môi trường và điều kiện để mọi người lao động có việc làm và thu nhập tốt hơn”. Bởi lẽ, hiện nay, mới có khoảng 33,8% lao động làm công ăn lương, vẫn còn khoảng 67,2% lao động không có quan hệ lao động trong tổng số lao động đang làm việc trong nền kinh tế quốc dân. Vì vậy, việc ban hành Luật Việc làm là cần thiết nhằm góp phần phát triển đồng bộ các yếu tố của thị trường lao động. Chính sách việc làm tích cực sẽ góp phần cho mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng quá trình tái cơ cấu nền kinh tế và thực hiện Chiến lược Phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020.

Cần thống nhất giữa các luật

Đóng góp ý kiến D.A Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội - bà Trương Thị Mai - cho rằng: D.A Luật cần cụ thể hoá hơn nữa một số quan điểm quan trọng như vai trò an sinh xã hội trong chính sách việc làm, là chính sách quan trọng nhằm phòng ngừa rủi ro cho người lao động; xây dựng những chính sách ưu tiên hỗ trợ tạo việc làm đối với nhóm lao động trẻ, nhóm lao động yếu thế, lao động nữ, lao động trong khu vực nông nghiệp, nông thôn, lao động tự do; khuyến khích mạnh mẽ sự tham gia của xã hội trong chính sách việc làm thông qua việc đa dạng hóa các nguồn lực và xã hội hóa dịch vụ việc làm; xây dựng cơ chế thông tin - dự báo, định hướng cho việc phát triển thị trường lao động phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Về những vấn đề cụ thể trong Dự thảo Luật như chính sách hỗ trợ tạo việc làm; thông tin thị trường lao động; tổ chức dịch vụ việc làm… Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cơ bản nhất trí với Tờ trình, song đề nghị bổ sung các quy định để bảo đảm tính kết nối giữa chính sách chung quy định tại Điều 5 với các chính sách khác trong toàn D.A Luật; giữa các chính sách hỗ trợ tạo việc làm với chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bổ sung một số chính sách về hỗ trợ đào tạo nghề, kỹ năng nghề đối với các đối tượng chưa có quan hệ lao động.

Ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, đánh giá tính khả thi của D.A Luật, nhưng lưu ý đến tính thống nhất giữa các luật: Bộ luật Lao động; Luật Dạy nghề; Luật Bảo hiểm xã hội… “Phạm vi điều chỉnh của Luật Việc làm mới đề cập đến các mối quan hệ xã hội về việc làm là chưa đủ, cần mang tính bao quát hơn”, ông Nguyễn Văn Giàu nhấn mạnh.

Đánh giá việc cấp chứng chỉ kỹ năng nghề đặt ở Luật Việc làm là hợp lý, một số ý kiến của UBTVQH khẳng định: Đây là hoạt động hỗ trợ cho người lao động thuộc phạm vi thị trường lao động; khác với việc đánh giá, cấp chứng chỉ sơ cấp nghề, bằng tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng nghề cho người học nghề trong các cơ sở đào tạo. Dự thảo Luật Việc làm cần quy định cụ thể về quy trình, thủ tục đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề; nghiên cứu việc mở rộng xã hội hóa, khuyến khích các tổ chức tham gia vào đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
   
Nhà nước chỉ hỗ trợ bảo đảm cân bằng Quỹ BHTN

Một vấn đề khác được các UBTVQH tập trung cho ý kiến là hỗ trợ chính sách BHTN.

Chính sách BHTN là chính sách bảo hiểm ngắn hạn, được quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội, thực hiện từ ngày 1/1/2009 nhằm góp phần bảo đảm an sinh xã hội, bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi bị mất việc làm hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, đồng thời hỗ trợ người lao động học nghề, tìm việc làm mới phù hợp, sớm đưa họ trở lại làm việc. Nội dung quy định BHTN trong Dự thảo Luật Việc làm cơ bản kế thừa các quy định của chế độ BHTN; đồng thời, bổ sung thêm chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề đối với người lao động trong thời gian đang đóng BHTN nhằm thực hiện chính sách phòng ngừa rủi ro cho người lao động; mở rộng phạm vi áp dụng cho đối tượng là người lao động không có quan hệ lao động.

Dự thảo Luật dự kiến chuyển các quy định về BHTN trong Luật Bảo hiểm xã hội về D.A Luật Việc làm.

Đa số UBTVQH cho rằng, việc mở rộng đối tượng tham gia BHTN là cần thiết nhằm đạt mục tiêu về an sinh xã hội vì hiện nay có khoảng 70% lực lượng lao động không có quan hệ lao động, do vậy, cần có những biện pháp để thu hút số lao động này tham gia loại hình BHTN nhằm tăng tính bền vững cho việc làm của họ trong điều kiện thị trường lao động đang phát triển.

Về hỗ trợ ngân sách Nhà nước vào Quỹ BHTN, Dự thảo Luật quy định: Nhà nước hỗ trợ tối đa 1% quỹ tiền lương tháng đóng BHTN và giao Chính phủ quy định cụ thể mức hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước.

Tuy nhiên, báo cáo thẩm tra của Quốc hội nhận định, chính sách BHTN đang trong thời kỳ đầu, Nhà nước có thể hỗ trợ một phần cho người lao động để chính sách đi vào cuộc sống. Khi chính sách BHTN đã ổn định, ngân sách Nhà nước sẽ không hỗ trợ thường xuyên cho Quỹ BHTN. Trong trường hợp Quỹ BHTN bội chi thì ngân sách Nhà nước hỗ trợ phần còn thiếu để bảo đảm cân bằng quỹ. 

Ngày 12/4, UBTVQH tiếp tục cho ý kiến về Dự thảo Sửa đổi Hiến pháp năm 1992.

Ánh Tuyết