Đoàn liên ngành kiểm tra thuốc bảo vệ thực vật và VTNN tại Hà Nội. Ảnh: T.A

Vi phạm nhiều, xử lý và tái kiểm tra ít

Theo Cục Quản lý chất lượng NLTS (Bộ NN&PTNT) nửa đầu năm 2014, đã lấy ngẫu nhiên 702 mẫu VTNN lưu thông trên thị trường để phân tích, phát hiện 112 mẫu vi phạm về tiêu chuẩn và chất lượng (chiếm 15,95%). Triển khai Thông tư 14/2011/TT-BNNPTNT và Chỉ thị 1159/CT-BNN-QLCL đối với cơ sở sản xuất kinh doanh VTNN, cho thấy tuy có bước biến chuyển nhưng vẫn còn chậm.

Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh thức ăn chăn nuôi, tỷ lệ các cơ sở được kiểm tra, đánh giá phân loại lần đầu và định kỳ xếp loại A, B đạt 88,7% cao hơn năm 2013 (86,7%). Chỉ có 4,49% cơ sở xếp loại C (loại mắc nhiều lỗi vi phạm) được tái kiểm, với tỷ lệ cơ sở tiếp tục xếp loại C đã giảm xuống 25%, cải thiện hơn so với năm 2013 (66,5%).

Đối với sản xuất kinh doanh thuốc thú y, tỷ lệ các cơ sở được kiểm tra, đánh giá phân loại lần đầu và định kỳ xếp loại A, B đạt 74,67%, thấp hơn năm 2013 (88,1%). Lĩnh vực sản xuất kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), các cơ sở được kiểm tra, đánh giá phân loại lần đầu và định kỳ xếp loại A, B đạt 82,53%, thấp hơn năm 2013 (89,9%). Chỉ có 48,57% cơ sở xếp loại C được tái kiểm, và tỷ lệ cơ sở tiếp tục xếp loại C là 11,76% giảm so với năm 2013 (40,6%).

Trong khi đó, sản xuất kinh doanh phân bón, tỷ lệ các cơ sở được kiểm tra, đánh giá phân loại lần đầu và định kỳ xếp loại A, B đạt 84,09% cao hơn năm 2013 (77,9%). Mặc dù Bộ NN&PTNT đã yêu cầu các địa phương phải công khai kết quả kiểm tra trên các phương tiện thông tin đại chúng (đài truyền hình phát thanh địa phương, website tỉnh, báo tỉnh/thành phố…), thế nhưng đến nay mới chỉ có 6/63 tỉnh công khai kết quả kiểm tra.

Đáng chú ý, Bộ NN&PTNT đã thành lập nhiều đoàn thanh tra tiến hành kiểm tra thị trường VTNN. Tổng số cơ sở sản xuất kinh doanh VTNN được thanh, kiểm tra là 3.751 cơ sở, phát hiện 817 cơ sở vi phạm, chiếm 21,78%. Trong đó, đã kiểm tra 1.939 cửa hàng, đại lý thuốc BVTV, phát hiện 318 cửa hàng, đại lý vi phạm (chiếm 16,40%) và phạt tiền 123 trường hợp vi phạm; đã lấy 47 mẫu thuốc BVTV để kiểm tra chất lượng, trong đó số mẫu không đạt chất lượng chiếm 6,38% số mẫu được phân tích. Tổng số cơ sở sản xuất kinh doanh NLTS được thanh, kiểm tra là 14.323 cơ sở, trong đó số cơ sở vi phạm là 1.584 cơ sở (chiếm 11,6%)...

Theo ông Nguyễn Văn Đồng, Giám đốc Sở NN&PTNT Hậu Giang, toàn ngành làm quyết liệt để xử lý các cơ sở loại C, nhưng nhìn từ con số báo cáo của Bộ NNP&PTNT ở 2 lĩnh vực phân bón và thuốc thú y thì không ổn. Không có cơ sở kinh doanh phân bón nào xếp loại C được tái kiểm; còn với thuốc thú y, chỉ có 1 cơ sở xếp loại C được tái kiểm.

Các cơ sở buôn bán phân bón, VTNN và giống NLTS cần được thanh kiểm tra thường xuyên. Ảnh: T.A

Dân chưa có niềm tin vào cơ quan chức năng

Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Thế, Cục trưởng Cục An ninh Nông nghiệp nông thôn (A 86 - Bộ Công an) cho rằng, hiện nay chúng ta đã có nhiều văn bản để quản lý lĩnh vực VTNN, nhưng vẫn thiếu những văn bản ở cấp cao (Nghị định, Luật). Trong thực tế, dân chưa có niềm tin vào những việc mà cơ quan chức năng đang làm, ăn gì họ cũng hoài nghi.

"Phải huy động sức mạnh của hệ thống chính trị, nhất là chính quyền và cấp ủy ở địa phương, đồng thời khuyến khích người dân tham gia để tạo chuyển biến. Dân có đủ niềm tin để báo chính quyền địa phương về những cơ sở, hành vi phạm thì tình hình mới chuyển biến được. Thuốc giả, kém chất lượng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn liên quan đến nòi giống, tương lai của dân tộc chúng ta", ông Thế nhấn mạnh.

Nhiều ý kiến các địa phương cho rằng, cần khẩn trương nâng mức xử phạt này lên mức đủ khả năng răn đe các cơ sở vi phạm, việc thu hồi giấy phép chỉ là biện pháp cuối cùng. Tình trạng VTNN, thuốc BVTV, phân bón giả tràn lan nguyên nhân chính là từ sự bất hợp lý của Thông tư 14, những cơ sở chui chưa đăng ký kinh doanh thì không được kiểm tra. Do đó, muốn ngăn chặn được VTNN kém chất lượng, Bộ NN&PTNT cần cần mở rộng thanh, kiểm tra đối với các cơ sở không có giấy phép kinh doanh thì mới quản lý được triệt để, toàn diện.

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát, các cục, vụ, đơn vị chức năng trong 6 tháng cuối năm phải hoàn thiện để trình Bộ trưởng ban hành các thông tư, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo kế hoạch được phê duyệt. Bộ trưởng cũng đề nghị các địa phương tập trung triệt phá hàng lậu, hàng kém chất lượng, đặc biệt là tập trung vào thuốc BVTV giả, ngoài luồng đang trôi nổi trên thị trường. Làm sao triển khai đồng bộ các giải pháp để quản lý tốt chất lượng VTNN và NLTS, đem lại lòng tin cho nông dân và người sử dụng.

Tràng An