(Thanh tra) - Trước biến động thị trường, tình trạng tích trữ xăng, dầu tại nhà đang gia tăng. Hành vi này không chỉ rước "bom nổ chậm" vào không gian sống, đe dọa tính mạng và tài sản cộng đồng, mà còn khiến người vi phạm đối mặt với chế tài pháp lý nghiêm khắc, thậm chí vướng vòng lao lý nếu trục lợi.
Thời gian gần đây, khi giá nhiên liệu có xu hướng tăng, tâm lý dự trữ xăng, dầu trong nhân dân diễn ra khá phổ biến.
Tại một số địa phương như TP Hà Nội, đã xuất hiện tình trạng người dân mang theo can, thùng chứa loại lớn, thậm chí huy động nhiều thành viên trong gia đình ra xếp hàng để mua xăng, dầu. Lượng nhiên liệu này phần lớn được chở đi nơi khác cất trữ, hoặc được bán lại ngay tại chỗ với giá cao hơn mức niêm yết cho những người không có thời gian chờ đợi.
Theo cơ quan chức năng, xăng và dầu là những loại hàng hóa nguy hiểm chứa các chất có nguy cơ gây cháy, nổ cao ở dạng lỏng. Việc tích trữ mặt hàng này trong các can nhựa hoặc dụng cụ chứa không phù hợp sẽ khiến thiết bị dễ bị va đập gây vỡ, thủng, dẫn đến hiện tượng rò rỉ ra môi trường xung quanh.
Khi nhiên liệu bị rò rỉ, hơi xăng dầu tích tụ trong không gian kín tạo thành môi trường vô cùng nguy hiểm. Chỉ cần một sơ suất nhỏ gặp nguồn nhiệt hoặc tia lửa điện, sự cố có thể dẫn đến cháy lớn, sinh ra nhiều khói độc và đe dọa trực tiếp sức khỏe, tính mạng con người.
Về mặt pháp lý, pháp luật hiện hành không có quy định cấm việc tích trữ xăng dầu, tuy nhiên, cũng hoàn toàn không khuyến khích việc người dân tự ý tích trữ xăng dầu.
Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 nghiêm cấm mọi hành vi tàng trữ, vận chuyển và mua bán trái phép hàng hóa, vật phẩm nguy hiểm về cháy, nổ. Mỗi cá nhân và gia đình phải có trách nhiệm bảo đảm an toàn trong việc sử dụng nguồn lửa, thiết bị sinh nhiệt và không để các chất dễ cháy gần những khu vực này.
Theo Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Ninh Bình, người dân chỉ nên mua xăng, dầu vừa đủ với nhu cầu sử dụng. Nhằm bảo vệ tính mạng và sức khỏe cho gia đình, người dân cần tuyệt đối tránh tích trữ nhiên liệu tại nhà dưới mọi hình thức.
Trong trường hợp đã lỡ tích trữ từ trước, hộ gia đình phải bảo quản nhiên liệu trong kho riêng độc lập, không tồn chứa trong khu vực có người ở. Nơi bảo quản phải thông thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp, cách xa các nguồn nhiệt như bếp đun hay nơi hóa vàng mã và có biện pháp ngăn chặn trẻ em tiếp cận.
Các thiết bị điện tại khu vực chứa xăng dầu phải đảm bảo an toàn chống chập cháy, đồng thời người dân phải thường xuyên kiểm tra rò rỉ dưới sự giám sát chặt chẽ.
Nhằm chủ động ứng phó, các gia đình cần mở sẵn lối thoát nạn khẩn cấp qua ban công hoặc lên mái, tự trang bị bình chữa cháy xách tay, mặt nạ phòng độc, thiết bị báo cháy và tích cực tham gia các mô hình an toàn tại khu dân cư.
Khi không may xảy ra hỏa hoạn do xăng dầu, người dân phải ngay lập tức hô hoán báo động và thông báo cho cơ quan chức năng. Quá trình xử lý cần nhanh chóng sơ tán tài sản ra vị trí an toàn; tuyệt đối không dùng nước để dập lửa mà phải dùng bình chữa cháy, dùng cát hoặc chăn chiên thấm nước phủ kín bề mặt đám cháy để dập tắt ngọn lửa.
Bên cạnh rủi ro cháy nổ, hành vi tích trữ xăng, dầu còn có thể bị các cơ quan chức năng xử lý nghiêm ngặt nếu được thực hiện nhằm mục đích kinh doanh trái phép hoặc đầu cơ găm hàng.
Pháp luật quy định rõ hoạt động kinh doanh xăng dầu là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bắt buộc phải có giấy phép.
Theo Nghị định 99/2020/NĐ-CP, trường hợp cá nhân hoặc tổ chức tự ý tích trữ xăng dầu để bán lại thu lợi nhưng không có giấy phép kinh doanh sẽ bị phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng.
Người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như tịch thu tang vật hoặc buộc nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, hành vi gom hàng dự trữ nếu có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cụ thể, theo Điều 196 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người nào lợi dụng tình hình khan hiếm để mua vét hàng hóa bình ổn giá nhằm bán lại thu lợi bất chính sẽ bị xử lý về Tội đầu cơ.
Tùy thuộc vào tính chất vi phạm, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Nếu hàng hóa vi phạm có trị giá từ 3 tỷ đồng trở lên hoặc người phạm tội thu lợi bất chính từ 1 tỷ đồng trở lên, mức phạt tiền có thể lên tới 5 tỷ đồng hoặc đối mặt với hình phạt tù từ 7 năm đến 15 năm.
Việc tích trữ xăng dầu trái phép không đơn thuần là sự tính toán thiệt hơn trước mắt, mà là hành vi vi phạm pháp luật, trực tiếp đặt an toàn của toàn xã hội trước nguy cơ thảm họa.
Đứng trước những biến động của thị trường, sự thượng tôn pháp luật và ý thức trách nhiệm công dân chính là ranh giới vững chắc nhất để bảo vệ bình yên cho mỗi gia đình, tránh để tâm lý đám đông hay động cơ trục lợi đẩy bản thân vào vòng lao lý.
