Nhiều tuyến hè trên phường Hoàn Kiếm đang được trưng dụng làm bãi trông giữ xe máy. Ảnh: Trần Quý

Dự thảo đưa ra 7 tiêu chí

Nới về Dự thảo Hà Nội cho thuê một phần vỉa hè phát triển kinh tế đêm, Ông Đặng Thành Long, Chuyên viên Phòng Tài chính - Đầu tư Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, Dự thảo đã được đăng tải công khai trên cổng thông tin điện tử TP Hà Nội và Công Thông tin điện tử Sở Xây dựng Hà Nội để lấy ý kiến góp ý.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng đã có Văn bản xin ý kiến tham vấn của các Cơ quan Trung ương, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và gửi Văn bản lấy ý kiến của 51/126 xã, phường và các sở, ngành liên quan.

“Hiện Sở Xây dựng đang tổng hợp ý kiến đóng góp cho Dự thảo, trên cơ sở các ý kiến đóng góp của các tổ chức, đơn vị, cá nhân, Sở Xây dựng Hà Nội sẽ tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện trình Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét, thông qua chủ trương ban hành Nghị quyết trong thời gian tới”, ông Long cho biết.

Chiều rộng vỉa hè (tính theo một bên) từ 3m trở lên mới được thí điểm cho thuê. Ảnh: Trần Quý

Người dân vẫn lo ngại khi các hộ được thuê vỉa hè lại làm hạn chế không gian đi bộ tại phố Quang Trung, phường Hoàn Kiếm. Ảnh: Trần Quý

Hạn chế tối đa các xung đột lợi ích phát sinh

Chia sẻ với PV về tiêu chí “có ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh có quyền sử dụng nhà ở, công trình xây dựng tại tuyến phố đồng thuận việc thực hiện thí điểm”, ông Đặng Thành Long cho rằng, tỷ lệ đồng thuận cao không chỉ là điều kiện cần để đảm bảo tính khả thi của đề án, mà còn là bước đi văn minh trong quản trị đô thị, giúp hạn chế tối đa các xung đột lợi ích phát sinh khi triển khai thực hiện.

Một điểm trông xe trên vỉa hè tại phố Quang Trung, phường Cửa Nam. Ảnh: Trần Quý

Ghi nhận từ một số người dân, các hộ kinh doanh và chuyên gia đô thị tại Thủ đô cho thấy, tâm lý dư luận khá đa chiều.

Nhóm hộ kinh doanh đồng tình nhưng mong muốn minh bạch. Đa số các cá nhân, hộ gia đình đang có mặt bằng hoặc bám vỉa hè mưu sinh tỏ ra rất phấn khởi trước thông tin này.

Người dân cho rằng kinh tế vỉa hè vốn là "đặc sản" và nguồn thu nhập chính của rất nhiều gia đình Hà Nội. Việc cho thuê theo diện tích (với mức phí đề xuất cao nhất khoảng 45.000 đồng/m²/tháng) giúp họ yên tâm buôn bán hợp pháp, không còn phải lo cảnh "co cụm" trốn tránh hay bị phạt mỗi khi lực lượng chức năng ra quân siết chặt trật tự đô thị.

Chị Dương Thị Hoài Ngọc, một hộ kinh doanh chia sẻ: “Gia đình tôi bán đồ ăn đêm ở phố Hàng Bông, phường Cửa Nam, Hà Nội hơn hai chục năm nay. Thực sự, người bán hàng nhỏ lẻ chỉ mong có chỗ làm ăn ổn định. Nếu được thuê chính thức, đóng phí rõ ràng thì chúng tôi sẵn sàng chấp hành. Mức thuê 45.000 đồng/m²/tháng như dự thảo đưa ra không quá áp lực nếu đổi lại được buôn bán ổn định”.

Trong khi đó, nhiều người bày tỏ e ngại về việc phân chia diện tích. Họ mong muốn quy trình đăng ký thuê phải công bằng, minh bạch, tránh tình trạng "xin - cho" hoặc vỉa hè bị thâu tóm bởi các chủ nhà lớn, đẩy người lao động nghèo, bán hàng rong vào thế khó.

“Mức thuê dự kiến thành phố đưa ra với nhiều hộ kinh doanh nhỏ vẫn có thể chấp nhận được. Nhưng điều người dân cần là cơ chế công bằng. Nếu lại xảy ra tình trạng xin - cho, hoặc người có tiền thuê hết chỗ đẹp thì những người bán hàng nhỏ lẻ như chúng tôi rất khó mưu sinh”, anh Trần Văn Dũng, bán đồ ăn đêm tại khu vực phường Hoàn Kiếm chia sẻ.

Người dân cũng muốn được thuê vỉa hè để kinh doanh ổn định. Ảnh: PV

Ngược lại với các hộ kinh doanh, người dân thường xuyên di chuyển công cộng hoặc sinh sống tại các khu vực trung tâm lại bày tỏ sự lo lắng.

Nhiều ý kiến sợ rằng khi có giấy phép thuê, các cửa hàng sẽ càng "bành trướng", bày biện thêm bàn ghế, biển hiệu vượt quá phạm vi cho phép, biến không gian công cộng thành "đặc quyền" riêng.

Một số người dân cho rằng dù dự thảo có quy định vỉa hè phải rộng từ 3m trở lên và phải để lại tối thiểu 1,5m cho người đi bộ, nhưng thực tế việc giám sát sẽ rất khó khăn. Họ e ngại người đi bộ lại tiếp tục bị đẩy xuống lòng đường, gây mất an toàn giao thông.

Đồ hoạ: Trần Quý

"Hộ kinh doanh sẽ càng có cớ để bày bừa vì cho rằng họ đã trả tiền thuê. Thực tế, lực lượng công an đang làm trật tự đường phố rất tốt. Thường xuyên nhắc nhở các hộ kinh doanh thực hiện để xe máy, ô tô đúng quy định đã dần thành nề nếp. Bây giờ lại cho thuê vỉa hè kinh doanh buổi tối, càng khó giám sát quản lý về an ninh, trật tự, an toàn xã hội”, bà Bùi Phương Thảo, phường Hai Bà Trưng cho biết.

Cùng quan điểm, bà Vân Anh, phố Ngọc Hà, phường Ngọc Hà cho rằng, việc thí điểm cho thuê vỉa hè tại Hà Nội cần triển khai theo lộ trình. Giai đoạn đầu nên ưu tiên các tuyến phố tập trung đông khách du lịch và đã hạn chế xe cộ vào dịp lễ, cuối tuần như ở phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam, sau đó mới nhân rộng dần.

Bà Vân Anh, phố Ngọc Hà, phường Ngọc Hà. Ảnh: NVCC

Do đặc thù đô thị có lượng xe máy lớn, thành phố bắt buộc phải quy hoạch trước các bãi đỗ xe quanh khu vực kinh doanh để vừa đảm bảo cảnh quan, tránh lộn xộn, vừa giữ không gian cho người đi bộ. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế tại các trung tâm du lịch, người dân được bán hàng trên vỉa hè theo giờ và không có xe cộ đỗ chiếm dụng. Đồng thời, chính quyền cần quy định rõ ràng, minh bạch các mặt hàng được phép kinh doanh trong nhà hoặc trên vỉa hè, nhằm ngăn ngừa nguy cơ tranh chấp giữa các hộ mặt phố và hộ trong ngõ.

Các ý kiến cơ bản ủng hộ một giải pháp dung hòa giữa quản lý đô thị và sinh kế. Tuy nhiên, sự đồng thuận này đi kèm điều kiện: Chính quyền phải thực hiện đúng cam kết giám sát chặt chẽ, đảm bảo vỉa hè sau khi cho thuê vẫn phải ưu tiên lối đi cho người đi bộ và giữ được nét văn hóa phố phường vốn có.

Nhiều tuyến hè trên địa bàn phường Hoàn Kiếm đang được trưng dụng làm bãi trông xe. Ảnh: PV

Vỉa hè mang tính chất của một “hàng hóa công cộng” vô cùng đặc thù

Các chuyên gia quy hoạch và kinh tế đô thị đánh giá cao bước đi này của Hà Nội, coi đây là sự thay đổi tích cực từ tư duy "không quản được thì cấm" sang "quản trị linh hoạt". Tuy nhiên, họ cũng đưa ra một số khuyến cáo.

KTS Trần Huy Ánh - Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội. Ảnh: Nhân vật cung cấp

TS. Võ Trí Thành - Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia. Ảnh: Nhân vật cung cấp