Công an phường Hà Đông kiểm tra, xử lý các hộ kinh doanh lấn chiếm lòng đường, vỉa hè tại chợ Xa La. Ảnh: HH

Lộ trình quyết liệt cho một Hà Nội văn minh

Trong nỗ lực kiến tạo diện mạo đô thị khang trang, an toàn và hiện đại, Hà Nội đã chính thức ban hành kế hoạch phát triển và quản lý chợ giai đoạn 2026 - 2030.

Kế hoạch này được xem như một cam kết mạnh mẽ của thành phố trong việc chấm dứt tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè - những “điểm nghẽn” gây mất mỹ quan và ùn tắc giao thông suốt nhiều năm qua.

Quan điểm của thành phố rất rõ ràng: Việc xử lý không chỉ dừng ở giải tỏa, mà phải gắn liền với mục tiêu không để tái phát và tuyệt đối không phát sinh các điểm mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đã đưa ra lộ trình cụ thể xoá 100 "chợ cóc", ưu tiên xử lý dứt điểm các điểm nóng tại khu vực đông dân cư.

Theo đó, trước ngày 30/1/2026, 75 điểm kinh doanh tự phát thuộc diện bức xúc nhất sẽ phải hoàn thành việc giải tỏa. Tiếp nối đà thực hiện, các khu chợ quy mô nhỏ dưới 50 hộ sẽ được sắp xếp giải toả trước ngày 30/6/2026; các chợ có quy mô từ 50 - 100 hộ sẽ hoàn thành trong năm 2026.

Đối với những chợ tự phát có thâm niên lâu năm và quy mô lớn hơn, thành phố đặt mục tiêu kết thúc hoạt động trước giữa năm 2027.

Tính đến nay, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền đã mang lại những kết quả bước đầu khi 98 trên tổng số 231 điểm “chợ cóc” đã được sắp xếp ổn thỏa. 133 điểm còn lại sẽ tiếp tục được xử lý theo lộ trình trong 2 năm tới, đảm bảo tính nhất quán nhưng vẫn linh hoạt phù hợp với thực tiễn từng địa bàn.

Các hộ kinh doanh lấn chiếm lòng đường, vỉa hè làm nơi buôn bán. Ảnh: HH

Việc xóa bỏ những điểm chợ này được kỳ vọng sẽ trả lại không gian thông thoáng, giảm thiểu tai nạn giao thông và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cộng đồng.

Nỗi niềm người “buôn gánh bán bưng”

Mặc dù chủ trương của thành phố nhận được sự đồng thuận từ đa số người dân, nhưng thực tiễn triển khai cũng có những trăn trở, băn khoăn.

Từ lâu “chợ cóc” đã tồn tại ở khắp mọi ngõ ngách trên địa bàn Thủ đô, xuất phát từ chính nhu cầu thực tế bởi sự tiện dụng và hạ tầng thương mại tại một số nơi còn thiếu hụt.

Thống kê cho thấy, toàn thành phố hiện có 468 chợ các loại, nhưng vẫn còn tới 6 xã, phường như Lĩnh Nam, Phương Liệt hay Yên Sở hoàn toàn “trắng” chợ dân sinh.

Khi những mét vuông vỉa hè trở nên thông thoáng cũng là lúc bài toán kinh tế đặt ra: Làm thế nào để giải quyết sinh kế cho hàng vạn tiểu thương? Phần lớn họ là những lao động tự do, vốn liếng ít ỏi, sống dựa vào sự tiện lợi và quen khách của vỉa hè.

Đối với những người bán mớ rau, con cá với lợi nhuận chỉ vài trăm nghìn đồng mỗi ngày, việc phải di dời vào các chợ truyền thống hay trung tâm thương mại là một áp lực không nhỏ bởi đi cùng với đó là chi phí thuê quầy sạp, thủ tục phức tạp, hay nỗi lo mất đi lượng khách quen vốn có…

Một tiểu thương buôn bán tại chợ tự phát trên đường Hồng Hà (phường Hồng Hà) chia sẻ, bản thân chị hiểu rất rõ việc dẹp "chợ cóc" là để trả lại sự văn minh cho phố phường, nhưng chị cũng mong mỏi thành phố tạo điều kiện để người dân có “cần câu cơm”, bởi nếu dẹp bỏ hoàn toàn mà không có nơi chốn mới, nguy cơ thất nghiệp sẽ hiện hữu ngay trước mắt.

Tâm sự của chị có lẽ cũng là nỗi lòng chung của nhiều tiểu thương trong cuộc chuyển đổi này. Nếu việc di dời không đi kèm phương án bố trí điểm bán phù hợp, dễ dẫn đến tình trạng tái lấn chiếm hoặc nảy sinh những bất ổn xã hội không đáng có.

Lực lượng chức năng phường Hồng Hà xử lý chợ "cóc", chợ tạm trên đường Hồng Hà. Ảnh: Vân Nhi

Hài hòa lợi ích để không ai bị bỏ lại phía sau

Hiểu được những trăn trở đó, lãnh đạo thành phố Hà Nội khẳng định quan điểm xuyên suốt: Xoá bỏ “chợ cóc” không có nghĩa là triệt tiêu đường sống của người dân.

Về việc này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền đã chỉ đạo Sở Công Thương cùng các địa phương phải rà soát kỹ lưỡng, tổ chức sắp xếp lại mạng lưới chợ dân sinh và các cửa hàng tiện ích một cách khoa học.

Tại những khu vực chưa hoàn thành quy hoạch hoặc đang chờ xây dựng chợ mới, thành phố yêu cầu bố trí các điểm kinh doanh tập trung có sự quản lý của Nhà nước.

Điều này nhằm tạo điều kiện tối đa để các tiểu thương từ các “chợ cóc”, điểm kinh doanh tự phát có thể chuyển vào hoạt động ổn định, trật tự, đặc biệt là trong giai đoạn cao điểm phục vụ nhu cầu mua sắm dịp Tết Nguyên đán.

Lãnh đạo thành phố cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các địa phương trong việc phối hợp với các sở, ngành để đảm bảo việc sắp xếp điểm bán hàng phải hợp lý, ổn định đời sống Nhân dân và tuyệt đối không làm gián đoạn chuỗi cung ứng thực phẩm thiết yếu.

Việc xử lý “chợ cóc” phải gắn liền với công tác kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm và bình ổn giá cả, đảm bảo quyền lợi cho cả người bán lẫn người mua. Bên cạnh đó, thành phố cũng đang nghiên cứu tính khả thi của phương án phân cấp và di dời các chợ đầu mối ra khỏi khu vực nội đô lịch sử theo đúng quy hoạch.

Câu chuyện xóa bỏ “chợ cóc” là sự thay đổi cần thiết để Hà Nội văn minh, hiện đại. Nhưng sự hiện đại ấy chỉ bền vững khi kỷ cương đô thị song hành cùng an sinh xã hội. Khi những lo toan cơm áo của người lao động được giải quyết thấu đáo, chủ trương của thành phố sẽ thực sự đi vào lòng dân.