Điểm đặc biệt làm nên thương hiệu lư đồng An Hội chính là quy trình sản xuất hoàn toàn thủ công, qua nhiều công đoạn. Ảnh: Cảnh Nhật

Nằm trên đường Nguyễn Duy Cung, phường An Hội Tây (trước đây là Phường 12, quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh), làng đúc lư đồng An Hội từng có thời kỳ cực thịnh với hơn 50 hộ làm nghề, hàng trăm lao động ngày đêm đỏ lửa. Theo dòng chảy của thời gian và sự phát triển của đô thị, làng nghề dần thu hẹp, đến nay chỉ còn lại 4 hộ vẫn kiên trì gắn bó với nghề truyền thống.

Những ngày cuối năm, từ đầu tháng Chạp, không khí trong các lò đúc lại rộn ràng hơn thường lệ. Tiếng búa, tiếng mài hòa cùng sự hối hả chuẩn bị đơn hàng cho dịp năm mới. Dù không còn nhộn nhịp như xưa, nhưng trong từng lò lư nhỏ, ngọn lửa nghề vẫn âm ỉ cháy, mang theo niềm tin và hy vọng của những người thợ cả đời gắn bó với nghề.

Sản phẩm lư đồng An Hội được chạm khắc tinh xảo qua bàn tay khéo léo của người thợ thủ công lành nghề. Ảnh: Cảnh Nhật

Bà Phạm Thị Liên, chủ cơ sở lư đồng Ba Cồ chia sẻ, làm nghề truyền thống ngày nay gặp không ít khó khăn. So với các xưởng sản xuất lư đồng công nghiệp, sản phẩm thủ công mất nhiều thời gian hơn, mỗi đợt lư có thể kéo dài gần một tháng mới hoàn thành. Thế nhưng, chính sự chậm rãi ấy lại tạo nên “cái hồn” riêng cho mỗi bộ lư - điều mà máy móc không thể thay thế.

Làng đúc lư đồng An Hội hình thành từ cuối thế kỷ 19, lưu truyền đến hôm nay, trải qua bao thăng trầm nhờ công sức và tâm huyết của nhiều thế hệ. Sản phẩm lư đồng An Hội nổi tiếng về độ tinh xảo, thấm đẫm tâm hồn và sự tỉ mỉ của những người thợ thủ công lành nghề.

Theo bà Phạm Thị Liên, một trong những điều kiện để gia đình bà duy trì nghề qua 3 thế hệ là có sẵn mặt bằng. Nếu phải thuê đất trong bối cảnh giá cả ngày càng cao, việc bám nghề gần như là điều không tưởng. “Nghề của ông cha để lại, mình yêu nghề thì cố gắng giữ", bà nói giản dị, nhưng trong đó là cả một hành trình dài hơn 40 năm gắn bó, trước nữa là đời cha chồng bà với gần nửa thế kỷ làm nghề và nay được tiếp nối bởi người con trai.

Các khuôn đúc lư được tạo dáng và tiếp tục phơi khô. Ảnh: Cảnh Nhật

Tạo dáng khuôn lư đồng bằng sáp. Ảnh: Cảnh Nhật

Điểm đặc biệt làm nên thương hiệu lư đồng An Hội chính là quy trình sản xuất hoàn toàn thủ công, với những công đoạn đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo và tay nghề cao. Khuôn lư được làm từ đất sét cao lanh tinh khiết, không lẫn cát, phơi khô rồi nghiền mịn, trộn với tro trấu. Mỗi công đoạn đều có nghệ nhân chuyên trách, không thể thay thế lẫn nhau.

Từ khâu tạo mẫu, làm khuôn ruột, đúc khuôn sáp bằng sáp ong pha sáp đèn cầy, đến việc bao bọc nhiều lớp đất sét, phơi khuôn, đổ đồng nóng chảy và cuối cùng là mài giũa, chạm khắc hoa văn, đánh bóng - tất cả đều được thực hiện bằng đôi tay và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Để “cứng nghề”, một người thợ phải mất ít nhất 3 - 4 năm học việc, rèn luyện từng thao tác.

Cũng chính vì làm thủ công nên chất lượng lư đồng An Hội luôn được khách hàng đánh giá cao. Mỗi bộ lư không chỉ là để thờ cúng quen thuộc trong mỗi mái ấm gia đình Việt, mà còn chứa đựng giá trị tinh thần, sự trân trọng đối với truyền thống tổ tiên.

Dẫu vậy, làng nghề lư đồng An Hội đang đối mặt với không ít thách thức. Sự cạnh tranh của lư đồng công nghiệp khiến sản phẩm truyền thống bán chậm hơn, trong khi giá đồng nguyên liệu ngày càng tăng cao. So với những năm trước, đầu ra khó khăn hơn nhiều, khiến việc duy trì nghề càng thêm chật vật.

Đập bỏ khuôn đất để lấy sản phẩm. Ảnh: Cảnh Nhật

Chủ cơ sở đúc lư đồng Ba Cồ gói sản phẩm để giao cho khách hàng. Ảnh: Cảnh Nhật

Bà Trịnh Ngân Hà, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường An Hội Tây cho biết, địa phương luôn quan tâm gìn giữ và phát huy giá trị của làng nghề đúc lư đồng An Hội, xem đây là một phần quan trọng trong không gian văn hóa truyền thống của phường. Trong thời gian tới, nếu có các chương trình phát triển du lịch địa phương, hình ảnh làng nghề sẽ được chú trọng quảng bá nhằm kết nối, hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng trên địa bàn.

Cũng như nhiều làng nghề thủ công khác tại TP Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung, làng nghề đúc đồng An Hội không chỉ là nơi lưu giữ truyền thống văn hóa mà còn hàm chứa giá trị du lịch. Nếu được khai thác một cách hợp lý và có chiến lược, những giá trị này sẽ được phát huy, vừa mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội vừa tạo điều kiện để chính làng nghề được phát triển một cách bền vững.

Theo bà Trịnh Ngân Hà, Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh cũng đã có những trao đổi với các địa phương sở hữu mô hình, làng nghề truyền thống để từng bước kết nối, xây dựng các tour du lịch nội đô. Trên địa bàn quận Gò Vấp trước đây, bên cạnh làng nghề đúc lư đồng An Hội còn có Miếu Nổi, làng hoa, cùng nhiều di tích tôn giáo lâu đời - tạo nên chuỗi điểm đến mang đậm dấu ấn văn hóa - lịch sử cho du lịch TP.