Các đại biểu, chuyên gia trao đổi, thảo luận tại hội thảo. Ảnh: TL

Hạ tầng giao thông thiếu kết nối, quá tải

Tại hội thảo, Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, Huỳnh Thành Đạt cho biết: Trong những năm vừa qua, hạ tầng và giao thông đang tạo ra động lực mới cho khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam và vùng đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL). Có thể kể đến các dự án hạ tầng giao thông quan trọng đóng vai trò huyết mạch cho phát triển vùng, như các tuyến đường vành đai, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Trung Lương, cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, cầu Mỹ Thuận, cầu Cần Thơ…

Ở góc nhìn ngược lại, hạ tầng quá tải của khu vực Nam bộ đã và đang được báo động. Sự quá tải này song hành với việc tăng dân số và xu hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa diễn ra nhanh chóng. Theo báo cáo của TP Hồ Chí Minh, cứ mỗi 5 năm, TP lại tăng thêm 1 triệu người. Còn theo một nghiên cứu khác, dự báo dân số của khu vực ĐBSCL sẽ tăng từ 18 triệu người hiện nay lên đến khoảng 30 triệu người vào năm 2050. Đây sẽ là áp lực lớn đối với môi trường sống, giao thông, nhà ở, hạ tầng đô thị cho cả vùng…

Ông Lê Đỗ Mười, Phó Viện Trưởng Viện Chiến lược và Phát triển Giao thông Vận tải (Bộ GTVT) đưa ra vấn đề: Hiện nay, kết nối giữa TP Hồ Chí Minh và Tây Nam Bộ, về đường bộ, các tuyến trục dọc thường xuyên quá tải và đặc biệt là tình trạng ùn tắc kéo dài trong các dịp Lễ, Tết (tại cầu Mỹ Thuận, cửa ngõ TP Hồ Chí Minh). Về đường biển, hiện nay, khó khăn của hệ thống cảng biển trong vùng là hạ tầng kết nối với khu bến Cái Cui (TP Cần Thơ), chưa hình thành các trung tâm logistics quy mô lớn trong vùng cũng như thiếu cảng biển có thể tiếp nhận tàu biển trọng tải lớn…

Về hàng không, hoạt động kết nối bằng đường hàng không giữa TP Hồ Chí Minh với các tỉnh Tây Nam bộ chủ yếu thông qua cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với tần suất 16 - 17 chuyến bay/ngày; hoạt động của 2 cảng hàng không Cà Mau và Rạch Giá hiện rất hạn chế với tần suất khai thác chỉ 1 chuyến/ngày. Riêng cảng hàng không quốc tế Cần Thơ vẫn chưa khai thác hết công suất…

Đối với kết nối giữa TP Hồ Chí Minh và Đông Nam bộ, về đường bộ, theo quy hoạch các tuyến kết nối TP Hồ Chí Minh với Đông Nam bộ bao gồm 5 trục (quốc lộ và cao tốc song hành), tuy nhiên hiện nay ngoài trục kết nối với các tỉnh phía Bắc (Quốc lộ 1 và cao tốc Bắc - Nam) được đầu tư cơ bản theo quy hoạch, các trục còn lại hiện chỉ khai thác trên cơ sở hệ thống đường quốc lộ, các dự án đường cao tốc song hành đều chậm triển khai…

Về đường thủy nội địa, đến thời điểm này, một số cầu trên tuyến sông Sài Gòn, sông Đồng Nai không đạt tiêu chuẩn cấp III (về tĩnh không và khoang thông thuyền) và một số luồng cần tăng cường duy tu, nạo vét. Về đường biển, trong khi lượng hàng qua cảng TP Hồ Chí Minh đã vượt công suất thiết kế thì các cảng khu vực Cái Mép - Thị Vải đang dư thừa năng lực…

Cần thu thuế bất động sản để phát triển hạ tầng GTVT

Trước thực trạng nêu trên, TS. Dương Như Hùng, Trưởng Khoa Quản lý công nghiệp, Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh kiến nghị TP Hồ Chí Minh cần được thí điểm thu thuế bất động sản để phát triển hạ tầng GTVT, nguồn thu này sẽ giúp TP Hồ Chí Minh nâng cao năng lực phát hành trái phiếu xây dựng hạ tầng GTVT. Bên cạnh đó, mô hình hợp tác công tư (PPP), mặc dù còn mới mẻ nhưng là mô hình đúng đắn để thu hút đầu tư hạ tầng GTVT, nhưng Chính phủ cần sớm xây dựng Luật về hợp tác công tư để giải tỏa các quan ngại của nhà đầu tư nước ngoài…

Còn theo ông Lê Đỗ Mười, để giải quyết các vấn đề về hạ tầng giao thông khu vực Nam bộ, Quốc hội và Chính phủ cần cho phép tiếp tục sử dụng các quy hoạch liên quan đến ngành GTVT đã phê duyệt trong giai đoạn trước đây để triển khai công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch và đề xuất các dự án đầu tư của ngành GTVT. Đồng thời, bố trí đủ và kịp thời nguồn vốn đầu tư cho hạ tầng GTVT kết nối giữa TP Hồ Chí Minh với vùng Đông Nam bộ và Tây Nam bộ…

Mặt khác, chấp thuận chủ trương bổ sung vào quy hoạch một số dự án nhằm tăng cường và hỗ trợ kết nối như: Cao tốc Gò Dầu - Xa Mát, cao tốc Chơn Thành - Hoa Lư, cao tốc Trung Lương - Bến Tre; cao tốc Hồng Ngự (cửa khẩu Dinh Bà) - Trà Vinh; trục động lực TP Hồ Chí Minh - Long An - Tiền Giang, các tuyến liên kết vùng…

Tại hội thảo, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hồ Chí Minh Lê Thanh Liêm cho biết, qua hội thảo này TP sẽ chỉ đạo rà soát, điều chỉnh lại các quy hoạch GTVT đã ban hành, đảm bảo quy hoạch phát triển GTVT phải đồng bộ với các quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội; chiến lược phát triển GTVT Quốc gia và các quy hoạch chuyên ngành GTVT. Đồng thời, khai thác triệt để năng lực kết cấu hạ tầng hiện có, chú trọng công tác bảo trì, tập trung đầu tư đồng bộ các công trình quan trọng bức thiết có vai trò động lực phát triển kinh tế, chú trọng phát triển giao thông địa phương đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển nông thôn mới…

Bên cạnh đó, TP sẽ tăng cường phối hợp giữa các địa phương trong vùng, giữa các ngành trong việc nghiên cứu hoàn thiện, đề xuất các chính sách phù hợp với đặc thù của vùng trong triển khai đầu tư hạ tầng giao thông đồng bộ và đạt hiệu quả…

Thiên Lý