(Thanh tra) - Là tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, Cao Bằng xác định giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, gắn với xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Thực hiện các chủ trương của Trung ương, tỉnh đang tập trung triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) theo hướng đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế, ưu tiên địa bàn khó khăn và các đối tượng thụ hưởng chính sách.
Ngay sau khi các chủ trương, quy định của Trung ương được ban hành, UBND tỉnh Cao Bằng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai các CTMTQG giai đoạn 2026-2030, bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức quản lý và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp.
Một trong những nhiệm vụ được tỉnh ưu tiên là kiện toàn hệ thống tổ chức chỉ đạo, điều hành. Tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo các CTMTQG giai đoạn 2026-2030. Đến ngày 17/9/2026, có 45/56 xã, phường ban hành Quyết định thành lập/kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện các CTMTQG tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2026-2030.
Cùng với đó, công tác phối hợp giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương từng bước được củng cố. Sở Nông nghiệp và Môi trường, với vai trò cơ quan chủ trì Chương trình, thường xuyên phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và đôn đốc thực hiện.
Để cụ thể hóa các quy định của Trung ương, Cao Bằng đã chủ động rà soát, tham mưu ban hành các văn bản thuộc thẩm quyền địa phương. Trong quý III/2026, HĐND tỉnh đã ban hành 4 nghị quyết; UBND tỉnh ban hành 8 quyết định, 3 kế hoạch và 11 văn bản triển khai chương trình. Các sở, ngành cũng chủ động tham mưu, ban hành văn bản hướng dẫn theo chức năng, nhiệm vụ được giao, từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý phục vụ quá trình tổ chức thực hiện.
Trong đó, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 29/2026/NQ-HĐND ngày 25/8/2026 quy định mức hỗ trợ một dự án và định mức hỗ trợ các đối tượng tham gia dự án phát triển sản xuất thuộc các CTMTQG giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn. Đây là cơ sở để triển khai các hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo điều kiện cho người dân, nhất là các đối tượng thuộc địa bàn khó khăn có thêm cơ hội tham gia những mô hình kinh tế phù hợp.
Cùng với đó, sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026–2035, tỉnh tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung tham mưu xây dựng kế hoạch thực hiện giai đoạn 2026–2030. Đây là bước chuẩn bị quan trọng để cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ giảm nghèo, đồng thời xác định địa bàn ưu tiên, nhóm đối tượng thụ hưởng và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Song song với việc hoàn thiện cơ chế, tổ chức bộ máy, Cao Bằng đang tập trung xử lý những khó khăn trong thực hiện và giải ngân nguồn vốn của các CTMTQG. Tổng số vốn giao năm 2026 thực hiện các CTMTQG là 1.133 tỷ đồng (ngân sách trung ương 1.091 tỷ đồng; ngân sách địa phương 41 tỷ đồng).
Trong đó, tổng số vốn đã làm thủ tục kéo dài sang năm 2026 của 03 chương trình 622 tỷ đồng; tổng số vốn năm 2026 của chương trình là 510 tỷ đồng.
Tính đến thời điểm ngày 15/9/2026, trong quý III toàn tỉnh giải ngân được 132/1.133 tỷ đồng, đạt 11,7%, trong đó: ngân sách trung ương giải ngân được 124/1.091 tỷ đồng, đạt 11,4%; ngân sách địa phương giải ngân được 8,3/41,6 tỷ đồng, đạt 19,98%.
Thực tế triển khai cho thấy tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài còn chậm so với yêu cầu. Những khó khăn này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như: một số dự án đầu tư còn vướng mắc về mặt bằng, thủ tục đầu tư, điều kiện thi công và tiến độ thực hiện của nhà thầu. Địa hình miền núi phức tạp, thời tiết mưa nhiều cũng ảnh hưởng đến thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng công trình.
Đối với nguồn vốn sự nghiệp, năm 2026 là năm đầu triển khai chương trình theo cơ chế mới, trong khi việc chuyển tiếp nguồn vốn từ giai đoạn trước đòi hỏi các đơn vị phải rà soát lại nhiệm vụ, đối tượng và điều kiện thực hiện.
Các hoạt động hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, nhân rộng mô hình và phát triển sản xuất phải trải qua nhiều bước từ khảo sát nhu cầu, thẩm định, phê duyệt đến tổ chức thực hiện, nghiệm thu và thanh toán. Vì vậy, nếu công tác chuẩn bị chưa tốt, tiến độ triển khai sẽ khó đáp ứng yêu cầu.
Đáng lưu ý, đến tháng 8/2026, có 43 đơn vị đề nghị điều chỉnh hoặc trả lại nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 do một số nội dung đã hết nhiệm vụ chi, không còn đối tượng thụ hưởng hoặc gặp vướng mắc về cơ chế thực hiện. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng khảo sát, xác định nhu cầu và chuẩn bị phương án triển khai ngay từ đầu, tránh tình trạng phân bổ vốn nhưng không thể thực hiện hoặc phải điều chỉnh nhiều lần.
Trong quý IV/2026, Cao Bằng xác định tiếp tục đôn đốc các sở, ngành và UBND cấp xã, phường đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân vốn, đồng thời nâng cao chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng ngân sách. Các địa phương cần rà soát kỹ năng lực tổ chức thực hiện, nhân lực, điều kiện mặt bằng và sự đồng thuận của người dân trước khi đề xuất nhiệm vụ hoặc điều chỉnh nguồn vốn.
Cùng với đó, tỉnh tiếp tục chỉ đạo theo dõi, quản lý hộ nghèo, hộ cận nghèo tại cơ sở và tổ chức rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2026 theo quy định. Công tác rà soát cần bảo đảm chính xác, công khai, phản ánh đúng thực trạng đời sống của người dân, qua đó làm căn cứ triển khai chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Để giảm nghèo đạt hiệu quả lâu dài, bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, cần chú trọng nâng cao năng lực sản xuất, đào tạo nghề, kết nối việc làm và phát huy lợi thế kinh tế của từng địa bàn. Các mô hình phát triển sản xuất cần gắn với nhu cầu thị trường, điều kiện tự nhiên và khả năng tham gia của người dân, bảo đảm người thụ hưởng có thể duy trì sinh kế sau khi dự án kết thúc.
Giảm nghèo bền vững không chỉ là nhiệm vụ hỗ trợ trước mắt mà còn là quá trình tạo cơ hội để người dân nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống và chủ động vươn lên. Với việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở và tháo gỡ những điểm nghẽn trong giải ngân, Cao Bằng có thêm điều kiện để đưa các CTMTQG đi vào thực chất, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các địa bàn và nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
