(Thanh tra) - Từ sự đồng hành của ngành Điện, chính quyền cơ sở đến những thay đổi trong nếp sinh hoạt hằng ngày, văn hóa sử dụng điện tiết kiệm đang dần lan tỏa, góp phần tạo thêm nguồn lực cho hệ thống điện và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Xác định mỗi hộ gia đình là một nhân tố quan trọng trong sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, thời gian qua các đơn vị ngành điện đã triển khai nhiều chương trình tuyên truyền, hướng dẫn để đưa các giải pháp sử dụng điện hợp lý đến gần hơn với người dân.
Từ khu dân cư, trường học, cơ quan đến các cơ sở sản xuất, kinh doanh, những khuyến nghị như dùng điều hòa hợp lý, tắt thiết bị khi không sử dụng, hạn chế dùng cùng lúc nhiều thiết bị công suất lớn trong giờ cao điểm… đang dần đi vào sinh hoạt thường ngày.
Trả lời Báo Thanh tra, ông Hoàng Minh Thủy, Giám đốc Điện lực Hà Đông (PC Hà Đông), cho biết mục tiêu của công tác tuyên truyền không chỉ là giúp người dân giảm chi phí tiền điện, mà quan trọng hơn là hình thành thói quen sử dụng điện hợp lý trong mỗi gia đình.
Theo ông Thủy, tiết kiệm điện không có nghĩa là cắt giảm các nhu cầu thiết yếu, mà là sử dụng điện khoa học và hiệu quả hơn. Từ việc điều chỉnh nhiệt độ điều hòa, tắt bớt đèn trang trí ngoài trời, không bật đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn đến theo dõi sản lượng điện tiêu thụ hằng ngày, mỗi thay đổi nhỏ đều có thể giúp giảm áp lực cho hệ thống điện trong giờ cao điểm.
"Tiết kiệm điện chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành thói quen của mỗi gia đình, chứ không phải là giải pháp thực hiện trong vài ngày nắng nóng", ông Thủy nói.
Ông Đỗ Bình Dương, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Bắc Ninh, cho biết đơn vị đã và đang phối hợp với các cấp, ngành đẩy mạnh tuyên truyền đến từng khu dân cư, hộ gia đình và doanh nghiệp; đồng thời khuyến khích khách hàng sử dụng điện hiệu quả, phát triển điện mặt trời mái nhà và tham gia các chương trình điều chỉnh phụ tải khi cần thiết.
"Mỗi gia đình tiết kiệm một kWh điện là hệ thống điện giảm thêm một phần áp lực. Hàng triệu hành động nhỏ sẽ tạo nên một nguồn điện lớn cho đất nước", ông Dương nhấn mạnh.
Đại diện Điện lực Hải Phòng cũng cho biết, đơn vị đang triển khai nhiều chương trình tuyên truyền sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả đến các hộ gia đình, khu dân cư và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Theo PC Hải Phòng, việc tuyên truyền không chỉ dừng ở khuyến cáo trong mùa nắng nóng mà hướng đến giúp người dân hiểu đúng, thực hành đúng và duy trì thói quen sử dụng điện hợp lý trong sinh hoạt hằng ngày.
Không chỉ dừng ở tuyên truyền, nhiều đơn vị điện lực từ miền Bắc, miền Trung đến miền Nam còn phối hợp với chính quyền địa phương, trường học, tổ chức đoàn thể và từng khu dân cư để đưa kiến thức tiết kiệm điện vào đời sống hằng ngày, giúp mỗi gia đình hiểu đúng, làm đúng và duy trì thói quen sử dụng điện hiệu quả.
Từ những chủ trương của Chính phủ và chương trình tuyên truyền của ngành điện, thông điệp sử dụng điện tiết kiệm đang được lan tỏa đến từng khu dân cư thông qua chính quyền cơ sở, tổ dân phố và các đoàn thể. Đây cũng là nơi những khuyến nghị về sử dụng điện hiệu quả được chuyển hóa thành những việc làm gần gũi trong đời sống hằng ngày.
Tại phường La Khê (Hà Nội), ông Nguyễn Minh Châu, Tổ trưởng Tổ dân phố 4, cho biết nội dung sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả thường xuyên được lồng ghép trong các cuộc họp tổ dân phố, sinh hoạt đoàn thể và các nhóm thông tin của khu dân cư. Bên cạnh việc phổ biến các khuyến nghị của ngành điện, tổ dân phố còn vận động người dân điều chỉnh điều hòa ở mức hợp lý, thay thế đèn chiếu sáng bằng đèn LED, tắt các thiết bị khi không sử dụng và hạn chế sử dụng nhiều thiết bị công suất lớn trong giờ cao điểm.
Tương tự, tại tổ dân phố 15, phường Yên Nghĩa, ông Nguyễn Công Sang, Tổ trưởng Tổ dân phố, cho biết việc tuyên truyền tiết kiệm điện được duy trì thường xuyên thông qua các buổi sinh hoạt khu dân cư, hệ thống loa truyền thanh, nhóm Zalo của tổ dân phố và các cuộc vận động tại địa bàn. Những thông điệp đơn giản, dễ thực hiện nhưng được nhắc lại thường xuyên đã giúp nhiều hộ dân thay đổi dần thói quen sử dụng điện, đặc biệt trong mùa nắng nóng khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao.
Từ những buổi họp tổ dân phố hay những lời nhắc trên nhóm Zalo khu dân cư, thông điệp tiết kiệm điện đã dần đi vào từng căn hộ. Nhiều gia đình không còn coi đây là việc làm mang tính phong trào mà đã trở thành một phần trong sinh hoạt hằng ngày.
Ông Ngô Đăng Tân (phường Hà Đông, Hà Nội), cho biết gia đình ông thường xuyên theo dõi các khuyến nghị của ngành điện và chủ động điều chỉnh cách sử dụng điện trong những tháng cao điểm mùa hè. Điều hòa luôn được cài đặt từ 26°C trở lên kết hợp với quạt, các thiết bị điện được tắt hoàn toàn khi không sử dụng, hạn chế vận hành đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trong khung giờ cao điểm và thường xuyên theo dõi sản lượng điện tiêu thụ để điều chỉnh kịp thời.
"Ban đầu tôi chỉ nghĩ tiết kiệm điện để giảm tiền điện mỗi tháng. Nhưng khi hiểu mỗi gia đình tiết kiệm một chút sẽ giúp hệ thống điện bớt áp lực trong những ngày nắng nóng thì cả nhà đều chủ động thực hiện", ông Tân chia sẻ.
Cũng từ những thay đổi rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày, anh Nguyễn Văn Thi (phường Nghĩa Đô, Hà Nội) cho biết gia đình đã thay đổi đáng kể sau khi tiếp cận các khuyến nghị trong chiến dịch thay đổi thói quen sử dụng điện của EVNHANOI.
Theo anh Thi, trước đây gia đình thường đặt điều hòa ở mức 18 - 20°C và ít quan tâm đến lượng điện tiêu thụ. Nay, điều hòa luôn được duy trì từ 26°C trở lên, kết hợp sử dụng quạt, tận dụng thông gió tự nhiên và thường xuyên theo dõi điện năng tiêu thụ trên ứng dụng của ngành điện. Chỉ sau một thời gian áp dụng, lượng điện sử dụng hằng ngày giảm rõ rệt, trong khi sinh hoạt của gia đình hầu như không bị ảnh hưởng.
"Điều thay đổi lớn nhất không phải hóa đơn tiền điện giảm, mà là cả gia đình đã hình thành thói quen sử dụng điện hợp lý. Giờ ai ra khỏi phòng cũng tự giác tắt điện", anh Thi nói.
Từ những buổi sinh hoạt khu dân cư đến từng căn hộ chung cư, từ những lời nhắc của tổ dân phố đến những thay đổi nhỏ trong nếp sinh hoạt hằng ngày, văn hóa tiết kiệm điện đang được hình thành một cách tự nhiên. Khi mỗi gia đình chủ động tiết kiệm thêm một kWh điện, hệ thống điện sẽ giảm thêm một phần áp lực. Và khi hàng triệu gia đình cùng thay đổi, những kWh không bị lãng phí sẽ trở thành một nguồn lực quan trọng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ mục tiêu tăng trưởng của đất nước.
Báo cáo Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030 (VNEEP3) cho thấy điều đáng mừng là sau nhiều năm kiên trì tuyên truyền, tiết kiệm điện đang dần vượt ra khỏi khuôn khổ của một phong trào vận động để trở thành thói quen trong đời sống của nhiều gia đình, cơ quan và doanh nghiệp.
Theo các chuyên gia, đây mới là nền tảng quan trọng nhất để xây dựng một nền văn hóa sử dụng năng lượng hiệu quả. Bởi nếu chỉ thực hiện tiết kiệm điện trong những đợt nắng nóng cao điểm thì hiệu quả sẽ không bền vững. Chỉ khi việc tắt đèn khi ra khỏi phòng, cài điều hòa ở mức hợp lý, sử dụng thiết bị tiết kiệm điện hay chủ động theo dõi điện năng tiêu thụ trở thành phản xạ tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày thì những kWh tiết kiệm mới thực sự được tạo ra một cách ổn định.
TS Trần Đình Thiên nhận định các chương trình tiết kiệm điện hiện đã được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, với nhiều mô hình và giải pháp cụ thể. Tuy nhiên, mục tiêu quan trọng hơn cả là đưa ý thức sử dụng điện tiết kiệm trở thành một phần của văn hóa tiêu dùng và sản xuất, thay vì chỉ dừng lại ở những đợt vận động theo mùa.
Đồng quan điểm, ông Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, cho rằng thay đổi nhận thức là một quá trình lâu dài, cần được hình thành từ giáo dục, truyền thông và những hành vi rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Khi mỗi người dân hiểu vì sao cần tiết kiệm điện và duy trì thói quen đó mỗi ngày, việc sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ trở thành một giá trị chung của cộng đồng.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, văn hóa tiết kiệm điện đang được hình thành từ những hành động rất giản dị như trẻ em nhắc bố mẹ tắt điện khi ra khỏi phòng, các khu dân cư cùng giảm điện chiếu sáng trang trí trong giờ cao điểm, nhiều gia đình chủ động theo dõi lượng điện tiêu thụ hằng ngày để điều chỉnh cách sử dụng thiết bị điện.
Những thay đổi tưởng chừng rất nhỏ ấy, khi được nhân lên trong hàng triệu hộ gia đình, sẽ tạo thành nguồn lực lớn cho hệ thống điện quốc gia.
Chính sách nhất quán đưa tiết kiệm năng lượng thành nguồn lực cho tăng trưởng
Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), những năm qua, Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã ban hành đồng bộ nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi toàn quốc.
Nổi bật là Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030 (VNEEP3); Chỉ thị số 09/CT-TTg về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện; cùng Chỉ thị số 10/CT-TTg về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.
"Các nghị quyết, chương trình và chỉ thị đã thể hiện tầm nhìn chiến lược, nhất quán của Đảng, Nhà nước và Chính phủ trong việc coi sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả là một trong những giải pháp trọng tâm để bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững đất nước", bà Nguyễn Thị Lâm Giang nhấn mạnh.
Kỳ 4: Hàng tỷ kWh điện tiết kiệm dành cho tăng trưởng
