(Thanh tra) - VKSND tối cao vừa có Công văn số 1988 ngày 13/4/2026 về việc triển khai thi hành Quyết định số 457 ngày 7/4/2026 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026 (Quyết định số 457).
Theo đó, Viện trưởng VKSND tối cao yêu cầu Viện trưởng Viện Kiểm sát quân sự Trung ương, Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc và Viện trưởng VKSND các cấp căn cứ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao để tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc các nội dung của Công văn số 1988.
Trọng tâm là quán triệt đầy đủ, kịp thời nội dung Quyết định số 457 của Chủ tịch nước và Hướng dẫn số 33 đến toàn thể công chức, Kiểm sát viên trong ngành. Việc quán triệt nhằm bảo đảm nhận thức đúng đắn về chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước, truyền thống nhân đạo của dân tộc, cũng như tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa đối với người phạm tội. Đồng thời, yêu cầu nắm vững các quy định về đối tượng đặc xá, điều kiện được đề nghị đặc xá, các trường hợp không được đề nghị đặc xá, cũng như hồ sơ, trình tự, thủ tục xét đặc xá theo đúng các văn bản hướng dẫn.
VKSND tối cao yêu cầu thực hiện nghiêm trách nhiệm theo Điều 30 Luật Đặc xá và điểm e mục 1 phần V Hướng dẫn số 33. Theo đó, Vụ Kiểm sát giam giữ và thi hành án hình sự (Vụ 8) cùng VKS quân sự Trung ương có trách nhiệm tham mưu giúp Viện trưởng VKSND tối cao kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá và việc thực hiện Quyết định đặc xá tại các trại giam, trại tạm giam do Bộ Công an và Bộ Quốc phòng quản lý.
Đối với VKSND cấp tỉnh và VKS quân sự cấp quân khu, trách nhiệm là kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá tại các trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và cấp quân khu, cũng như tại TAND cấp tỉnh và TAND cấp quân khu. Việc kiểm sát phải được tiến hành trước khi các cơ quan gửi hồ sơ, danh sách đến Tổ thẩm định liên ngành. Đồng thời, các đơn vị phải đối chiếu, kiểm sát chặt chẽ hồ sơ, danh sách, làm rõ các chênh lệch số liệu nếu có, và báo cáo về VKSND tối cao (Vụ 8) để được hướng dẫn.
Công văn cũng nhấn mạnh yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa VKS với các cơ quan có thẩm quyền lập hồ sơ và Tổ thẩm định liên ngành nhằm bảo đảm nắm chắc tiến độ, thời điểm lập hồ sơ, danh sách và thẩm định. Trong quá trình kiểm sát, VKS phải thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị; kiểm sát việc thực hiện Quyết định đặc xá và việc giải quyết khiếu nại theo Điều 37 Luật Đặc xá. Việc kiểm sát phải bảo đảm chặt chẽ về đối tượng, điều kiện, trình tự, thủ tục; kịp thời phát hiện sai sót, vi phạm để yêu cầu khắc phục và xử lý nghiêm theo Điều 7 Luật Đặc xá, đồng thời báo cáo về VKSND tối cao (Vụ 8) và Hội đồng tư vấn đặc xá.
Các đơn vị thuộc VKSND tối cao như Vụ 7, Vụ 8, Vụ 11 có trách nhiệm phối hợp với TAND tối cao rà soát, cung cấp danh sách những người được đề nghị đặc xá nhưng bản án đang bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm theo hướng tăng nặng trách nhiệm hình sự. Đồng thời phối hợp xác định các nghĩa vụ dân sự, án phí, bồi thường chưa hoàn thành theo mục 3 phần II Hướng dẫn số 33. Vụ 8 có trách nhiệm tổng hợp, thông báo kịp thời cho Hội đồng tư vấn đặc xá và các cơ sở giam giữ.
Bên cạnh đó, VKSND các cấp phối hợp với TAND cùng cấp phát hiện, lập danh sách và thông báo các trường hợp đang bị kháng nghị hoặc đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự để không đưa vào danh sách đề nghị đặc xá hoặc loại khỏi danh sách nếu đã lập hồ sơ. Đồng thời, VKSND tối cao phối hợp với TAND tối cao và Bộ Công an trong việc xét duyệt các trường hợp đặc biệt theo Điều 5 Quyết định số 457, bao gồm cả người đang chấp hành án, người được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành án, hoặc đang chấp hành án tù chung thân.
Công văn cũng yêu cầu VKSND cấp tỉnh phối hợp với Tòa án trong việc lập danh sách đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án và báo cáo ngay về VKSND tối cao (Vụ 8). Vụ 8 và Vụ 11 phối hợp kiểm tra các điều kiện liên quan đến nghĩa vụ tài chính như tiền phạt, bồi thường, án phí theo quy định tại các điểm d, đ khoản 1 Điều 3 Quyết định số 457.
Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, các đơn vị phải báo cáo nhanh bằng điện thoại, hệ thống quản lý văn bản hoặc fax về VKSND tối cao (Vụ 8). Trường hợp cần thiết, VKSND tối cao sẽ trực tiếp hoặc ủy quyền kiểm tra, xác minh. Đặc biệt chú ý kiểm tra các trường hợp có dấu hiệu liên quan đến ma túy, đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc liên quan đến trách nhiệm dân sự đã hết thời hiệu theo Điều 588 Bộ luật Dân sự và Điều 5 Nghị quyết 02/2022/HĐTP ngày 6/9/2022.
Về tổ chức thực hiện, Vụ 8 trực tiếp kiểm sát tại 15 trại giam và 4 trại tạm giam thuộc Bộ Công an; đồng thời phối hợp với VKSND cấp tỉnh cử Kiểm sát viên tham gia kiểm sát. VKSND cấp tỉnh được phân công kiểm sát tại 39 trại giam và phải báo cáo kết quả trước ngày 25/4/2026. Ngoài ra, VKSND tối cao cũng phân công kiểm sát việc thực hiện quyết định đặc xá tại 49 trại giam và yêu cầu các đơn vị chủ động kiểm sát tại địa phương theo các điều 18, 19 và 24 Luật Đặc xá.
