Khi phát hiện cán bộ bao che và làm lộ thông tin khi phối hợp bắt các đối tượng khai thác cát lậu thì báo cáo UBND tỉnh sẽ có hình thức kỷ luật thích đáng. Chỉ được khai thác cát từ 6 giờ đến 18 giờ mỗi ngày và yêu cầu các đơn vị được cấp phép khai thác cát phải đảm bảo năng lực và khai thác đúng nội dung giấy phép qui định.

Bên cạnh đó, các đơn vị cũng phải chịu trách nhiệm quản lý chặt chẽ mỏ cát được cấp phép, không sử dụng phương tiện bơm, hút hoặc các phương tiện khai thác chưa cho phép; kinh doanh mua, bán cát phải xuất hoá đơn, chứng từ. Những đơn vị không đảm bảo các điều kiện trên phải giao trả lại mỏ cát cho Nhà nước, trường hợp vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định và tuỳ hình thức vi phạm. UBND tỉnh sẽ thu hồi lại giấy phép hoặc không xem xét gia hạn khi giấy phép hết hạn khai thác.

Các đơn vị liên quan và địa phương có mỏ cát tổ chức các đợt kiểm tra thường xuyên, đột xuất; lưu ý ở những khu vực thường xuyên xảy ra sạt lở và vùng giáp ranh giữa các tỉnh, các địa bàn là điểm nóng khai thác cát trái phép. Sở Tài chính phối hợp Cục Thuế tỉnh kiểm tra chứng từ, hoá đơn mua bán cát đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình có sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Công an tỉnh thành lập các chốt ở những nơi thường xuyên vận chuyển cát sông trong và ngoài tỉnh nhằm thuận lợi trong kiểm tra, xử lý việc vận chuyển, bán cát không xuất hoá đơn.

Tình hình khai thác cát lậu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp diễn biến rất phức tạp, được tổ chức quy mô rộng khắp; có nhiều trường hợp các đối tượng khai thác cát lậu sẵn sàng chống trả lại các lực lượng chức năng khi bị bắt. Dù lực lượng liên ngành các huyện, thị xã đã nhiều lần phối hợp nhưng việc bắt và xử lý các đối tượng khai thác cát lậu vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Các địa phương xảy ra tình trạng khai thác cát lậu lớn nhất trên địa bàn tỉnh hiện nay là huyện Hồng Ngự, thị xã Hồng Ngự và huyện Thanh Bình.

Theo ông Nguyễn Hùng Tráng - Phó Chủ tịch UBND thị xã Hồng Ngự, một trong những nguyên nhân khiến nạn khai thác cát lậu tăng trong thời gian gần đây là do hình thức xử lý chưa nghiêm. Thông thường mỗi chiếc xáng gàu hoạt động khai thác cát trong 1 đêm được hàng ngàn m3, lợi nhuận hơn 70 triệu đồng nhưng mức xử phạt hiện nay đối với các phương tiện vi phạm chỉ có 15 triệu đồng thì không đủ sức răn đe.

Bên cạnh đó, lãnh đạo của các địa phương cũng khẳng định, hiện đang có một bộ phận cán bộ huyện, xã có hành vi bao che cho các lực lượng khai thác cát lậu, nên mỗi khi lực lượng liên ngành tổ chức kiểm tra là bị rò rỉ thông tin, rất ít khi bắt được các đối tượng vi phạm. Có một số trường hợp phương tiện khai thác gần bờ ảnh hưởng đến sạt lở bị nhân dân phát hiện vây bắt, nhưng không có lực lượng chức năng đến giải quyết đành để chúng bó trốn. Đây là thời điểm lũ đỉnh điểm đang bắt đầu, tình hình sạt lở bờ sông Tiền diễn biến rất phức tạp, trong đó có nguyên nhân khai thác cát lậu.