Theo hồ sơ vụ việc, thực hiện chủ trương của Đảng về khai hoang đất để trồng cây công nghiệp, ông Hà Minh Đỏ, Giám đốc Nông trường cao su Bời Lời trong các năm 1994 - 1997, đã ký hàng chục hợp đồng kinh tế giao đất trồng cao su tại xã Hưng Thuận, huyện Trảng Bàng với người dân. Diện tích đất trồng cao su là gần 150 ha, thời hạn hợp đồng được ký kết là 50 năm, tức bằng 1 chu kỳ chăm sóc và khai thác cây cao su. Ngoài việc đầu tư công sức, kinh phí để khai hoang, san lấp, trong quá trình trồng cao su, các hộ dân đã thực hiện đúng các điều khoản của hợp đồng như đóng phí quản lý cho nông trường và nộp thuế đầy đủ cho Nhà nước. 

Lấy lý do sẽ có dự án quy hoạch xây dựng một số công trình trong tương lai, ngày 25/10/2013, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Trảng Bàng đã mời các hộ dân thông báo ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh Tây Ninh là: Hộ dân có nhu cầu tiếp tục thuê đất thì trong vòng 30 ngày phải làm thủ tục thuê đất, nhưng thời hạn thuê đất chỉ được đến tháng 6/2017. Ngoài ra, người dân phải cam kết sau khi hết hạn thuê đất phải trả lại đất cho địa phương, không được tái canh cây cao su, không được sang nhượng. Giải thích với các hộ dân, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Trảng Bàng cho biết, đây là chỉ đạo của UBND tỉnh Tây Ninh sau khi có kết luận thanh tra về công tác quản lý, sử dụng đất tại huyện Trảng Bàng. Nhưng khi người dân đề nghị cung cấp văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh Tây Ninh thì cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Trảng Bàng từ chối với lý do: Nội dung văn bản này đề cập đến nhiều vấn đề khác của địa phương nên không thể cung cấp cho người dân. 

Không đồng tình với cách làm thiếu minh bạch, không tôn trọng lịch sử sử dụng đất của Nông trường Bời Lời, cũng như trái với chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước về quản lý, sử dụng đất đai khi sắp xếp, đổi mới và phát triển các nông, lâm trường quốc doanh, các hộ dân đã có đơn khiếu nại gửi Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh đề nghị phải thực hiện đúng hợp đồng kinh tế giao đất trồng cao su với thời hạn 50 năm. Việc xử lý các hợp đồng kinh tế giao đất theo hình thức liên doanh, liên kết trồng cao su phải được UBND tỉnh Tây Ninh thực hiện đúng Nghị quyết số 28/NQTW ngày 16/6/2003 của Bộ Chính trị về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh; Quyết định số 264/2003/QĐ-TTg ngày 16/12/2003 của Thủ tướng Chính phủ về một số giải pháp quản lý, sử dụng đất trong các nông, lâm trường quốc doanh; Nghị định số 170/2004/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2004 của Chính phủ về sắp xếp, đổi mới và phát triển nông trường quốc doanh; Quyết định số 136/2006/QĐ-TTg ngày 08/6/2006 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án sắp xếp, đổi mới nông trường quốc doanh thuộc UBND tỉnh Tây Ninh; Quyết định số 39/2006/QĐ-TTg ngày 15/02/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án sắp xếp, đổi mới nông trường quốc doanh trực thuộc Tổng Công ty Cao su Việt Nam; Thông tư số 10/2005/TT-BNN ngày 04/3/2005 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn xây dựng và triển khai đề án sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh; Thông tư số 04/2005/TT-BTNMT ngày 18/7/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn các biện pháp quản lý, sử dụng đất đai khi sắp xếp, đổi mới và phát triển các nông, lâm trường quốc doanh. 

Nhận định về sự việc này, Luật sư Phạm Tấn Thuấn, Văn phòng luật sư Quốc Tuấn cho rằng: Mục d, khoản 5, Thông tư số 04/2005/TT-BTNMT ngày 18/7/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường đã nêu rõ: Đối với diện tích đất nông trường, lâm trường đã liên doanh, liên kết với các thành phần kinh tế khác thì UBND cấp có thẩm quyền thực hiện việc giao đất có thu tiền hoặc cho thuê đất cho thành phần đã liên doanh, liên kết với nông trường, lâm trường. Thời hạn giao đất, cho thuê đất được xác định theo thời hạn ghi trong hợp đồng đã ký kết với nông trường, lâm trường trước khi sắp xếp lại. Vì vậy, các điều khoản của hợp đồng kinh tế giao đất trồng cao su tại xã Hưng Thuận, huyện Trảng Bàng giữa Nông trường Bời Lời với người dân phải được tôn trọng, phải được tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Giáng Thăng