NSƯT Thanh Đính (trái ảnh) đang dàn dựng một trong những tiết mục của Đoàn CMNCCB TP. Ảnh: Trúc Lâm.

>> Đoàn Ca múa nhạc Cựu chiến binh gửi đơn khiếu nại lên Trung ương

Trước những công lao và thành tích hoạt động cống hiến nghệ thuật từ Đoàn Văn công Trung ương đến Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch Việt Nam, ngày 25/1/1984, nghệ sĩ Nguyễn Thanh Đính đã được Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) phong tặng danh hiệu NSƯT. 

Theo các văn bản hướng dẫn của Bộ Văn hóa (nay là Bộ VH-TT&DL), từ năm 1984 “danh hiệu NSND, NSƯT được xét và công bố 2 năm 1 lần” từ hội đồng cấp cơ sở (nơi nghệ sĩ đang công tác), đến cấp hội đồng cấp bộ, ngành, tỉnh trực thuộc Trung ương, đến Hội đồng cấp Nhà nước. Theo đó, những NSƯT lần 1 đã được phong NSND chỉ vài năm sau, riêng NSƯT Thanh Đính đến nay vẫn chưa được phong NSND dù đã qua 7 lần xét tặng. 

Trao đổi với PV, NSƯT Thanh Đính cho biết, một phần do mải đi biểu diễn phục vụ cán bộ chiến sĩ và nhân dân, một phần không được cơ quan chức năng chính quyền hướng dẫn làm thủ tục, khi được nơi công tác đề nghị xét tặng NSND thì bị đánh “rớt” trước khi chuyển ra Trung ương. 

Tài liệu chúng tôi có được thể hiện: Ngày 28/1/1995, Giám đốc Nhà Văn hóa - Lao động TP Hồ Chí Minh đã có Văn bản số 01 đề nghị Hội đồng Nghệ thuật Sở Văn hóa - Thông tin TP xét tặng danh hiệu NSND cho NSƯT Thanh Đính với nội dung: “10 năm qua, kể từ khi chuyển công tác từ Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam về Nhà Văn hóa - Lao động TP, NSƯT Thanh Đính vẫn tiếp tục hoạt động nghệ thuật, với những thành tích qua nhiều chương trình biểu diễn, tạo được tình cảm sâu sắc đối với mọi tầng lớp nhân dân”. 

Nguyên Phụ trách Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam, nguyên Bí thư Thành ủy Sài Gòn Trần Bạch Đằng đã có thư đề ngày 12/6/1995 gửi Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ Trung ương, nêu rõ: “Kèm theo Công văn số 01 của Nhà Văn hóa - Lao động về việc xét tặng danh hiệu NSND cho NSƯT Thanh Đính, hiện là Trưởng đoàn CMNCCB TP, tôi đề nghị Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ Trung ương xét và chuẩn y, để tưởng thưởng công lao của người nghệ sĩ luôn hoạt động ở tiền tuyến, vượt qua nhiều gian lao bằng lao động nghệ thuật, cổ vũ chiến sĩ đồng bào ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ oanh liệt”. 

Đến ngày 4/11/2010, Đoàn CMNCCB TP (sau khi thống nhất với Hội Cựu Chiến binh TP) đã có văn bản đề nghị Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ TP xét tặng danh hiệu NSND cho NSƯT Thanh Đính với kết quả 100% số phiếu bầu. 

Bất ngờ ngày 15/6/2011, Sở VH-TT&DL TP đã ban hành Văn bản số 2893/NT do Giám đốc Nguyễn Thành Rum ký, gửi Đoàn CMNCCB với nội dung: Thực hiện Thông tư 06 ngày 16/7/2010 và công văn hướng dẫn xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT lần thứ 7 của Bộ VH-TT&DL, Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ TP đã tổ chức cuộc họp ngày 2/4/2011 xét tặng danh hiệu từ hội đồng cơ sở gửi về. Trước khi chuyển hồ sơ lên Hội đồng cấp Nhà nước, Hội đồng TP đã trao đổi thảo luận, nhận xét và bỏ phiếu. Sở VH-TT&DL thông báo với Đoàn CMNCCB TP, hồ sơ đề nghị xét tặng NSND đối với NSƯT Thanh Đính “không được xét”. 

Lý do được Sở VH-TT&DL đưa ra là: “theo quy định tại khoản 4, Điều 4 Thông tư 06, đối tượng được đề nghị xét tặng danh hiệu NSND phải đạt tiêu chuẩn có nhiều giải thưởng nghệ thuật loại vàng và bạc, trong đó có ít nhất 2 giải vàng quốc gia hoặc quốc tế, tính từ thời điểm sau khi được phong danh hiệu NSƯT. NSƯT Thanh Đính không có đủ huy chương theo quy định”. Sở này còn cho rằng: Theo quy định tại khoản 3, Điều 9 Thông tư 06, trường hợp đặc phong tặng danh hiệu NSND phải đạt 100% số phiếu đồng ý của tổng số thành viên hội đồng mới được lập danh sách đề nghị hội đồng cấp trên xem xét. Tại kết quả bỏ phiếu NSƯT Thanh Đính chỉ đạt 9/13 phiếu bầu và không đưa vào danh sách gửi lên Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ cấp Nhà nước. 

Bất bình trước sự việc, Đoàn CMNCCB TP đã có Công văn ngày 3/10/2011 gửi Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ cấp Nhà nước (do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập) và Ban Thi đua Khen thưởng Trung ương cùng Bộ VH-TT&DL nêu rõ: NSƯT Thanh Đính là người sáng lập và là Trưởng đoàn CMNCCB TP (được Thượng tướng Trần Văn Trà ký quyết định thành lập) từ năm 1992 đến nay, đã có Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng, hàng chục Huân chương, Huy chương, Kỷ niệm chương, Bằng khen của Đảng, Nhà nước và của UBND TP… NSƯT Thanh Đính cũng là người đầu tiên tốt nghiệp Khoa Thanh nhạc tại Trường Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, tu nghiệp trên Đại học tại Nhạc viện Xô-phi-a của Bun-ga-ri, đã có nhiều giải thưởng nghệ thuật biểu diễn trong nước và quốc tế. Đoàn CMNCCB kính đề nghị các cấp lãnh đạo Đảng và Nhà nước xem xét công bằng trường hợp đặc biệt đối với NSƯT Thanh Đính, người nghệ sĩ “hát trước họng súng quân thù” và hơn nửa thế kỷ “hát vì sự nghiệp hòa bình”. 

Ngày 19/4/2012, Bộ VH-TT&DL (Cơ quan Thường trực Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ cấp Nhà nước) đã có Văn bản số 1997/TĐKT gửi Văn phòng Chính phủ với nội dung: Bộ nhận được Công văn số 2493/KNTN ngày 12/4/2012 từ Văn phòng Chính phủ chuyển đơn của Đoàn CMNCCB TP khiếu nại việc nghệ sĩ Nguyễn Thanh Đính chưa được phong NSND. Về việc này, trong thời gian qua, Bộ cũng đã nhận được một số đơn thư liên quan đến việc xét tặng danh hiệu NSND đối với NSƯT Thanh Đính. Ngày 15/12/2011, Bộ đã có Công văn số 4300/TĐKT gửi Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ TP yêu cầu nêu rõ trường hợp xét tặng danh hiệu NSND đối với NSƯT Thanh Đính tại Hội đồng Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ TP, nhưng đến nay Bộ vẫn chưa nhận được văn bản trả lời của Hội đồng.

Chúng tôi sẽ tiếp tục phản ánh trong số báo tiếp theo. 

Trúc Lâm