Nơi đây từng là cánh đồng lúa của xóm Đầm Mười. Ảnh: Thương Đơn

Chán, chẳng muốn tìm nữa!

Đây là câu đầu tiên chúng tôi nghe được khi bước vào trụ sở HĐND xã Tân Minh để hỏi về chuyện một DNKK không biết từ đâu “nhảy dù” vào xã đào lên trộn xuống cánh đồng lúa 2 vụ của nông dân để tìm quặng.

Theo lời ông Phùng Văn Khuyên, Chủ tịch HĐND xã Tân Minh thì: Dân mất ruộng, mất đất chỉ biết “kêu” lên xã. Lãnh đạo xã cũng đau đầu như dân, tuy nhiên chẳng biết tìm đâu ra lãnh đạo doanh nghiệp đã đưa đủ thứ máy móc to như xe tăng đại bác vào xã mà đưa kiến nghị. “Tìm 3 năm chẳng thấy, chán, chẳng muốn tìm nữa”.

Nói thì như vậy, nhưng lãnh đạo xã này vẫn khó mà bỏ cuộc vì sự thiếu đói hiển hiện của rất nhiều hộ dân không còn ruộng đất canh tác.

Cách duy nhất mà cán bộ xã Tân Minh có thể làm là tổng hợp ý kiến, nguyện vọng của dân lại thành văn bản gửi lên huyện, lên tỉnh để báo cáo.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, kiến nghị của dân được HĐND xã gửi lên cấp trên gần đây nhất là cuối năm 2011. Có điều, từ đó đến nay vẫn chẳng thấy động tĩnh gì.

Huyện, tỉnh “cho rồi”   

Mất ruộng và rơi vào cảnh khốn khó nhất ở Tân Minh là dân xóm Đầm Mười. Năm 2009, thấy xe cộ, máy móc cứ như từ trên máy bay nhảy dù xuống cánh đồng lúa đang cày cấy, dân ngỡ ngàng kéo ra hỏi thì được cán bộ công trường trả lời tỉnh rụi: Huyện tỉnh đã “cho” (khai thác quặng) rồi. Thắc mắc gì thì cứ lên trên ấy (huyện, tỉnh) mà hỏi.

Cách trả lời này khiến dân Đầm Mười vô cùng bất mãn. Một số hộ làm căng thì được những người chỉ đạo đào bới chi ra ít tiền gọi là “đền bù đất có rừng”, trong khi cả cánh đồng lúa bị đào bới tan nát thì bị “treo” lại chờ ý kiến cấp trên.

Chúng tôi tìm đến nhà ông Phùng Văn Thiết khi cả nhà đang ăn cơm tối. Điện yếu, bóng điện 100W chỉ đủ lập loè như đốm sáng của con đom đóm đực nên cả nhà dọn mâm ra sân ngồi dưới ánh trăng. Cảnh sum họp quây quần thật lãng mạn nhưng nét mặt ai cũng buồn rười rượi. Nhà ông Thiết 3 đời sống nhờ vào diện tích ruộng ít ỏi nhưng DNKK đã làm ông mất hơn 1.000m². Trắng tay vì không còn ruộng, 3 thế hệ với 5 miệng ăn, cứ lay lay lắt lắt mà không biết kêu ai.

Cạnh nhà ông Thiết là nhà bà Khuyên mất hơn 400m² ruộng. Nhiều hộ khác trong xóm Đầm Mười cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự.  

Bắc thang lên hỏi ông trời

Phá ruộng của nông dân chưa đủ, máy móc của DNKK còn phá luôn đập thủy lợi Long Vương được Nhà nước đầu tư xây dựng từ năm 2003. Con đập này cung cấp nước cho ruộng đồng Tân Minh, nhưng khi bị phá người dân vẫn dửng dưng vì theo họ, ruộng không còn thì đập tồn tại cũng chẳng để làm gì.

Cũng theo tìm hiểu của chúng tôi, một số cá nhân tự xưng là đại diện DNKK đưa ra “chính sách” đền bù với người dân một cách rất kẻ cả. Chẳng hạn như chỉ chi trả 60% năng suất lúa của diện tích ruộng bị ảnh hưởng/hộ gia đình và chi trả theo từng vụ sản xuất. Với cách chi trả này, người nông dân có thể thấy rõ mười mươi là nếu không trồng được vụ lúa nào thì tiền đền bù 60% kia cũng “biến mất”.

Chắc chắn khi quặng dưới lòng đất bị móc hết, DNKK cao chạy xa bay, hàng trăm hộ nông dân Tân Minh chỉ còn nước “bắc thang lên hỏi ông trời” xem ai là người đứng ra nhận trách nhiệm để DNKK “nhảy dù” vào Tân Sơn, biến cả cánh đồng thành bãi chiến trường ngổn ngang đất đá, không bao giờ có thể trồng lúa được.

D.Th.Tùng