Trong bối cảnh đất nước chuẩn bị bước vào Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, ngành Công Thương tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột nòng cốt của nền kinh tế.

Động lực nền tảng cho tăng trưởng kinh tế

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng, trong nhiệm kỳ vừa qua, ngành Công Thương đã có những đóng góp toàn diện, mang tính nền tảng đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng. Ảnh: Văn Hải

Ngành Công Thương đã chủ động tham mưu xây dựng nhiều cơ chế, chính sách chiến lược, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn lớn, để Trung ương, Quốc hội và các cấp có thẩm quyền ban hành nhiều nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trong vai trò nòng cốt, ngành Công Thương tiếp tục là một trong những động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Sản xuất công nghiệp phục hồi rõ nét và duy trì đà tăng trưởng khá, với tốc độ bình quân 6,1% mỗi năm. Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo đạt mức tăng bình quân 6,9% mỗi năm, quy mô toàn ngành tăng gần 1,5 lần so với đầu nhiệm kỳ.

Tỷ lệ nội địa hóa được cải thiện, nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn như điện tử, dệt may, da giày, chế biến nông sản từng bước khẳng định vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong lĩnh vực năng lượng, hệ thống năng lượng quốc gia phát triển mạnh mẽ, quy mô hệ thống điện vươn lên nhóm 20 nước hàng đầu thế giới và đứng đầu khu vực Đông Nam Á. An ninh năng lượng quốc gia cơ bản được bảo đảm, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân, đồng thời cơ cấu năng lượng chuyển dịch theo hướng xanh và bền vững hơn.

Xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng nổi bật với tốc độ tăng trưởng bình quân 10,9% mỗi năm. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt trên 930 tỷ USD, gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ. Thặng dư thương mại duy trì ở mức cao, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố dự trữ ngoại hối và niềm tin thị trường.

Bên cạnh đó, thị trường trong nước tăng trưởng bình quân 7,7% mỗi năm, thực sự trở thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Việc bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu đã giúp thị trường trong nước đóng vai trò "bệ đỡ", hỗ trợ nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Thương mại điện tử tăng trưởng trên 20% mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Mở đường cho năng lượng, công nghiệp, thương mại trong kỷ nguyên mới

Nhấn mạnh vai trò của an ninh năng lượng, Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định đây là trụ cột quan trọng bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững. Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu "năng lượng phải đi trước một bước", đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân.

Doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư công nghệ để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Ảnh: Văn Hải

Thực hiện chủ trương này, ngành Công Thương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như phát triển đa dạng các nguồn năng lượng, kết hợp hài hòa giữa năng lượng truyền thống và năng lượng tái tạo; nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng năng lượng hóa thạch trong nước; thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Ngành Công Thương đồng thời tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch, thu hút các nguồn lực xã hội đầu tư vào lĩnh vực năng lượng.

Bộ Công Thương đã tham mưu xây dựng và hoàn thiện Luật Điện lực 2024, các nghị định, thông tư hướng dẫn; chủ trì đề xuất phê duyệt Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; triển khai kiện toàn cơ chế điều độ hệ thống điện quốc gia; đôn đốc thực hiện các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm, nhất là các công trình truyền tải 500 kV, 220 kV. Đến nay, hệ thống nguồn và mạng lưới điện của Việt Nam đã đạt quy mô hàng đầu ASEAN.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng cấp bách, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng yếu, xuyên suốt của ngành Công Thương, có ý nghĩa nền tảng đối với phát triển nhanh và bền vững.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số - ngành Công Thương cũng đối mặt với nhiều thách thức.

Theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, công nghiệp vẫn chưa đi vào chiều sâu, giá trị gia tăng còn thấp; liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI chưa chặt chẽ; hạ tầng và thể chế năng lượng chưa theo kịp yêu cầu phát triển; xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI; hạ tầng thương mại, logistics thiếu kết nối, chi phí cao.

Trước thực tế đó, ngành Công Thương xác định một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, nghị quyết của Đảng, lấy "chuyển đổi kép", chuyển đổi xanh và chuyển đổi số làm đột phá. Đồng thời, cơ cấu lại ngành công nghiệp, thương mại theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh; phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược; xây dựng doanh nghiệp dân tộc, doanh nghiệp quy mô lớn.

Ngành cũng tập trung nâng cấp chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, tăng tỷ lệ nội địa hóa; khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; đẩy mạnh thương mại điện tử và kinh tế số. Cùng với đó là thúc đẩy cải cách hành chính, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường kỷ cương, trách nhiệm công vụ.

Thứ trưởng Phan Thị Thắng cho biết, với định hướng phát triển tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh và hội nhập sâu rộng, ngành Công Thương sẽ tiếp tục đóng vai trò nền tảng vật chất quan trọng của nền kinh tế, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

"Ngành Công Thương cũng đề xuất tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo phát triển lĩnh vực công thương theo hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng", Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh.