Đoàn dâng hương Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026 tại Trung tâm lễ hội trong Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Ảnh: Đăng Tân

Quyết sách này không chỉ thiết lập “lá chắn” ngăn chặn sự suy thoái về đạo đức, lối sống, mà còn chuyển hóa các chuẩn mực văn hóa thành nguồn sức mạnh nội sinh, kiến tạo bệ phóng vững chắc để đất nước tự tin bứt phá trong kỷ nguyên hội nhập.

Định vị 4 trụ cột giá trị trong kỷ nguyên mới

Chính phủ vừa chính thức ban hành Quyết định số 1189/QĐ-TTg, ban hành kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam nhằm cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng, trọng tâm là Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

Đây là bước đi chiến lược chuyển hóa các giá trị cốt lõi thành bệ phóng vững chãi, tạo động lực để đất nước bứt phá và khẳng định vị thế toàn cầu.

Kế hoạch hướng đến việc thiết lập cơ chế vận hành thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, đưa hệ giá trị thấm sâu vào mọi mặt của đời sống xã hội.

Mục tiêu then chốt là chủ động ngăn chặn sự suy thoái đạo đức, lối sống, đồng thời phát huy tối đa lợi thế cạnh tranh quốc gia từ chính con người Việt Nam.

Chiến lược phác họa một hệ trục tọa độ đa chiều, nơi 4 trụ cột giá trị đan xen, làm điểm tựa và thúc đẩy lẫn nhau vận động không ngừng.

Ở tầm vĩ mô, hệ giá trị quốc gia (hòa bình, thống nhất, độc lập, hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc) định hướng lý tưởng, mục tiêu và khát vọng phát triển đấy nước. Đây là kim chỉ nam bồi đắp lòng tự hào dân tộc, khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, trách nhiệm xã hội và tinh thần thượng tôn pháp luật.

Trợ lực trực tiếp cho hệ giá trị này là hệ giá trị văn hóa với các đặc tính dân tộc, dân chủ, nhân văn và khoa học. Một không gian văn hóa lành mạnh sẽ dung dưỡng sự khoan dung, tôn trọng sự khác biệt, đồng thời kích hoạt tư duy khoa học và năng lực sáng tạo để thích ứng với thời đại.

Từ góc độ vi mô, gia đình được khẳng định là tế bào gốc của xã hội, mang sứ mệnh hiện thực hóa các giá trị ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh. Môi trường gia đình không chỉ là nơi gieo mầm nhân cách đầu tiên mà còn là cầu nối vững chắc trao truyền đạo đức, tình yêu thương, sự thủy chung, hiếu thảo và trách nhiệm gắn kết giữa các thế hệ.

Sự hội tụ tinh hoa của quốc gia, văn hóa và gia đình cuối cùng được kết tinh ở chuẩn mực con người Việt Nam. Con người giữ vai trò trung tâm, vừa là chủ thể thực hành, lan tỏa giá trị, vừa là đích đến tối thượng của mọi nỗ lực phát triển.

Những phẩm chất cốt lõi như yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo chính là nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phồn vinh…

Chuyển hóa chiều sâu từ thể chế đến không gian số

Để những chuẩn mực cao đẹp đi vào thực tiễn, Chính phủ đặt ra yêu cầu về việc cụ thể hóa các hệ giá trị thành tiêu chí, quy tắc ứng xử tương thích với từng lĩnh vực và địa bàn.

Quá trình lồng ghép văn hóa vào chính sách được thực hiện với nguyên tắc phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm tính khả thi và không làm phát sinh tổ chức bộ máy hay thủ tục hành chính.

Tác động của các hệ giá trị cũng sẽ được đánh giá trực tiếp ngay trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và các đề án phát triển kinh tế - xã hội.

Trên mặt trận truyền thông, phương thức tiếp cận được yêu cầu đổi mới, đa dạng hóa bằng các thông điệp thiết thực, sâu sắc và dễ hiểu.

Hai chương trình trọng điểm mang tầm vóc thập kỷ đã được kích hoạt là Chương trình truyền thông “Gia đình Việt” lan tỏa hệ giá trị gia đình và Chương trình “An ninh văn hóa không gian mạng” áp dụng cho giai đoạn 2026 - 2035, dự kiến hoàn thành năm 2027.

Việc giáo dục nhân cách không giao phó hoàn toàn cho nhà trường mà được thiết lập qua vòng tròn khép kín, trong đó lấy gia đình làm gốc, nhà trường làm nền tảng và xã hội là môi trường thực hành.

Các hệ giá trị sẽ thực sự len lỏi vào từng cấu trúc của đời sống. Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm tích hợp chuẩn mực vào chương trình chính khóa, trong khi Bộ Y tế lồng ghép văn hóa ứng xử vào dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện. Ở khu vực nông thôn, hệ giá trị gắn với phát triển nông nghiệp và làng nghề truyền thống.

Đặc biệt, Bộ Công thương sẽ đồng bộ các giá trị này vào Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam và Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh, kiến tạo lớp doanh nghiệp đậm đà bản sắc nhưng vẫn tiếp thu tinh hoa thế giới.

Đứng trước làn sóng công nghệ, việc bảo tồn văn hóa gắn chặt với tư duy đổi mới sáng tạo. Thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo sẽ được ứng dụng để số hóa tư liệu, hiện vật, qua đó nâng cao trải nghiệm văn hóa, du lịch cho người dân.

Cùng với đó, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cùng các cơ quan nghiên cứu chịu trách nhiệm chuẩn hóa nội hàm, xây dựng bộ tiêu chí khung để lượng hóa và dự báo xu hướng biến đổi của hệ giá trị.

Ở tầm quốc tế, ngoại giao văn hóa được đẩy mạnh, khuyến khích cộng đồng người Việt ở nước ngoài và các cơ quan đại diện thành cầu nối đưa hình ảnh một quốc gia nhân văn, sáng tạo vươn xa…

Có thể khẳng định, các hệ giá trị không phải là những khái niệm đóng khung trên giấy, mà là nguồn sức mạnh nội sinh quyết định sự phát triển bền vững của đất nước.

Quyết định số 1189/QĐ-TTg chính là “bản lề” chiến lược cho một cuộc chuyển đổi sâu rộng, đưa các chuẩn mực thực sự bám rễ vào đời sống.

Khi 4 trụ cột giá trị được đồng bộ hóa, “tấm khiên mềm” văn hóa không chỉ thực hiện sứ mệnh bảo vệ, mà sẽ trở thành bệ phóng vững chãi, kiến tạo nên một Việt Nam bản lĩnh, sáng tạo và tự tin bứt phá trong kỷ nguyên mới.