Đưa không gian văn hóa Hồ Chí Minh tới mỗi người dân TPHCM. Ảnh: Phú Đức

Thuộc tính đặc trưng của văn hóa và con người TPHCM

Bản sắc văn hóa, con người TPHCM là sự kết tinh, bồi đắp liên tục qua nhiều thế kỷ, đặc biệt là sự thăng hoa trong 50 năm TP được vinh dự mang tên vị Lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Thực tiễn cho thấy, sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; tinh thần cởi mở, hội nhập, khả năng thích ứng linh hoạt; sự bao dung, tinh thần trách nhiệm và nghĩa tình là những yếu tố tạo nên nét văn hóa đặc trưng của TP mang tên Bác.

Ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM, cho biết: Nhắc tới TPHCM là nhắc tới một TP với tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Tinh thần này không chỉ thể hiện trong một giai đoạn nhất định mà xuyên suốt chiều dài lịch sử, từ trong kháng chiến cho tới giai đoạn hòa bình và phát triển hôm nay. Đặc biệt, tinh thần ấy càng được bộc lộ rõ nét, mạnh mẽ nhất mỗi khi TP đứng trước khó khăn, thử thách. Đây cũng là truyền thống mà các thế hệ hôm nay cần tiếp nối, phát huy để đưa TP vững vàng, tạo nhiều đột phá trong kỷ nguyên mới, phát triển nhanh và bền vững.

Trong suốt 50 năm qua, từ TP này, chúng ta cảm nhận rõ nét tinh thần ấy qua những quyết sách táo bạo, không sợ cái mới, không chịu khuất phục trước khó khăn, luôn sẵn sàng tiên phong thí điểm những cơ chế, mô hình chưa từng có tiền lệ của biết bao thế hệ lãnh đạo. Tinh thần ấy thấm đượm trong những sáng kiến, cách làm hay, trong sự dấn thân, vươn lên của hàng triệu người dân với khát vọng xây dựng TP ngày càng thịnh vượng. Tinh thần ấy cũng hiện hữu trong từng công trình, ghi dấu ấn trong từng thành tựu của TP trên tất cả các lĩnh vực: Kinh tế, văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục, khoa học và công nghệ...

Ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM trả lời phỏng vấn Báo Thanh tra. Ảnh: Trần Vương

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM, từ quá trình khôi phục hạ tầng sau chiến tranh, phát triển các khu chế xuất và khu công nghiệp đầu tiên của cả nước đến việc chuyển dịch sang kinh tế số, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo, TPHCM luôn có khả năng điều chỉnh linh hoạt trước những yêu cầu mới của quá trình phát triển. Đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp TP duy trì vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong suốt 50 năm qua.

Động lực mềm quyết định sự phát triển bền vững

Trong tư duy phát triển hiện đại, văn hóa không còn là yếu tố chỉ mang tính chất giải trí mà đã trở thành "vốn xã hội", là một nguồn lực kinh tế đặc biệt. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định rất rõ: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Đối với TPHCM, bản sắc văn hóa và những thuộc tính tốt đẹp của con người cũng chính là "động lực mềm", góp phần thúc đẩy tăng trưởng toàn diện.

Từ thực tiễn của TP, chính sự cởi mở, minh bạch và giữ chữ tín trong văn hóa kinh doanh đã tạo nên một môi trường đầu tư hấp dẫn bậc nhất. Sự phóng khoáng và bao dung giúp TP thu hút mạnh mẽ nguồn nhân lực chất lượng cao, các chuyên gia quốc tế và các dòng vốn đầu tư nước ngoài. Các mô hình kinh tế tri thức như Khu Chế xuất Tân Thuận, Công viên Phần mềm Quang Trung hay Khu Công nghệ cao TPHCM thành công vượt bậc chính là nhờ bệ đỡ từ nguồn nhân lực năng động, sáng tạo của con người TP.

Đặc biệt, khi nhắc đến yếu tố văn hóa của TP trong những năm qua, không thể không nhắc tới việc xây dựng "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh". Không chỉ dừng lại ở các công trình vật thể, "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh" đã và đang đi sâu vào nhận thức và hành động của người dân TP, định hình nếp sống hằng ngày của mỗi người dân cũng như chuẩn mực đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ. Học tập và làm theo Bác từ những điều giản dị, đời thường để mỗi người hướng tới các giá trị chân - thiện - mỹ, nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và khát vọng cống hiến, khát vọng vươn lên, làm tốt nhất phần việc của mình, cùng chung tay xây dựng gia đình, cơ quan, đơn vị và cộng đồng vững mạnh, từ đó xây dựng TP văn minh, hiện đại, đáng sống.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TPHCM, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều thành phố đã thành công trong việc tích hợp văn hóa vào chiến lược phát triển. Chẳng hạn, Seoul tái sinh các dòng chảy ký ức đô thị thông qua phục hồi không gian công cộng và kết nối di sản với công nghệ; Singapore xây dựng bản sắc từ tính đa văn hóa và đầu tư mạnh vào hạ tầng sáng tạo; Kyoto duy trì vị thế quốc tế bằng cách bảo tồn di sản, đồng thời phát triển các ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.

Đối với TPHCM, PGS Lâm Nhân, chặng đường 50 năm qua cho thấy văn hóa không đứng ngoài tăng trưởng mà hiện diện ngay trong cấu trúc vận hành của đô thị. Văn hóa của TP góp phần định vị bản sắc riêng. Đó là một đô thị mở, hình thành từ quá trình tiếp biến văn hóa lâu dài; một trung tâm sáng tạo dựa trên tính linh hoạt và năng lực thích ứng; đồng thời là nơi kết nối giữa di sản phương Nam với các xu hướng phát triển toàn cầu.