(Thanh tra) - Xăng E10 dự kiến được triển khai rộng rãi trên toàn quốc từ ngày 1/6 tới, đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững. Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đẩy giá xăng dầu lên cao, việc triển khai xăng sinh học E10 cho thấy là phương án tối ưu, giúp giảm phụ thuộc vào xăng khoáng.
Dù trước mắt, Việt Nam phải nhập khẩu nguồn nguyên liệu để phối trộn xăng sinh học nhưng doanh nghiệp đã sẵn sàng.
Cần sản xuất mạnh ethanol, giảm phụ thuộc thị trường ngoại
Lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học, một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải, đa dạng hóa nguồn năng lượng và tăng cường an ninh năng lượng quốc gia.
Ông Đỗ Minh Quân, Phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí (Bộ Công Thương) cho biết, theo báo cáo của các thương nhân kinh doanh xăng dầu, tổng lượng xăng tiêu thụ năm 2025 khoảng 11,37 triệu m³. Nếu từ ngày 1/6/2026 chuyển sang sử dụng xăng sinh học theo lộ trình E10, ước tính nhu cầu lượng ethanol để phối trộn xăng sinh học E10 dự kiến khoảng 1,1 triệu m3 mỗi năm.
Tuy nhiên, năng lực sản xuất ethanol trong nước hiện vẫn còn hạn chế. Việt Nam hiện có 6 nhà máy sản xuất cồn nhiên liệu sinh học nhưng chỉ có 3 nhà máy hoạt động hết công suất. Nếu cả 6 nhà máy cùng vận hành tối đa, sản lượng ethanol trong nước cũng chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu phối trộn xăng E10.
Điều này đồng nghĩa với việc trong giai đoạn đầu triển khai, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu một lượng lớn, khoảng 60% ethanol từ thị trường quốc tế.
Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp để hỗ trợ nhập khẩu ethanol, đồng thời thúc đẩy khôi phục các nhà máy hiện còn đóng cửa hoặc chưa vận hành hết công suất. Khi thị trường hình thành ổn định, việc khôi phục và mở rộng sản xuất trong nước sẽ giúp Việt Nam từng bước chủ động hơn về nguồn cung ethanol, giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu.
Về điều này, ông Hồ Ngọc Linh- Phó Trưởng phòng Kỹ thuật xăng dầu - Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) xác định nhu cầu ethanol phục vụ pha chế xăng sinh học E10 của toàn hệ thống hiện vào khoảng 45.000-50.000m³ mỗi tháng.
Vì vậy, đối với phần còn lại, ngay từ đầu tháng 3, Petrolimex đã chủ động đàm phán với các đối tác từ Hoa Kỳ, Singapore và Hàn Quốc để ký kết cả hợp đồng dài hạn lẫn ngắn hạn, bảo đảm nguồn cung E100 ổn định phục vụ pha chế E10 và đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng được giao.
Thông tin thêm, ông Bùi Ngọc Bảo- Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho hay, trong giai đoạn 2026-2027 và các năm tiếp theo, có thể khẳng định Việt Nam vẫn cần nhập khẩu khoảng 70-80% nhu cầu ethanol, tương đương khoảng 700.000 đến xấp xỉ 1 triệu m³ mỗi năm.
Mặc dù nguồn cung ethanol nhập khẩu được đánh giá là khá ổn định trong giai đoạn đầu, ông Bảo cho rằng về lâu dài Việt Nam cần phát triển mạnh năng lực sản xuất ethanol trong nước nhằm giảm sự phụ thuộc vào thị trường quốc tế.
Để bảo đảm nguồn cung ổn định và giảm chi phí cho doanh nghiệp, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị Bộ Công Thương nghiên cứu chính sách cho phép các nhà cung cấp nước ngoài đưa ethanol vào kho ngoại quan tại Việt Nam mà không phải chịu thuế nhà thầu 1% khi đưa hàng ra khỏi kho.
Theo đề xuất này, các doanh nghiệp xăng dầu trong nước có thể chủ động lấy nguyên liệu từ kho ngoại quan khi cần thiết. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí logistics mà còn góp phần hạ giá thành xăng E10 cho người tiêu dùng.
Cải thiện chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng
Trước đó, tại các hội thảo các chuyên gia cho rằng, việc phát triển nhiên liệu sinh học góp phần trực tiếp cải thiện chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng. Về lâu dài, ngay cả tỷ lệ pha trộn Ethanol ở mức 10% cũng đóng vai trò trong việc ngăn ngừa các rủi ro sức khỏe do biến đổi khí hậu gây ra.
“Những giảm thiểu ô nhiễm này mang lại lợi ích sức khỏe, giảm đáng kể chi phí y tế (do tránh được các bệnh về đường hô hấp và các ca tử vong sớm), cao hơn nhiều so với chi phí thực hiện chính sách. Thông qua đó, giảm thiểu tử vong sớm; giảm gánh nặng bệnh tật và thêm lợi ích gián tiếp về sức khỏe và kinh tế”, TS Đặng Tất Thành, Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công (Bộ Công Thương) nhấn mạnh.
Thay đổi sang sử dụng xăng sinh học sẽ có tác động lớn đến người dùng. Nhiều người dùng băn khoăn, liệu với việc chuyển đổi xăng, người dân có cần thay đổi phương tiện? Về vấn đề này, ông Nguyễn Hữu Tiến cho hay, với xăng sinh học E10 có phối trộn 10% nhiên liệu sinh học thì các phương tiện chạy xăng hiện tại có thể sử dụng bình thường, không phải thay đổi, đầu tư thêm.
Xăng sinh học có lợi ích về bảo vệ an toàn cho động cơ. Qua xây dựng Thông tư 50, Bộ Công Thương đã lấy ý kiến rất nhiều hãng xe lớn (như Toyota, Honda, Ford...) và các tổ chức kỹ thuật như Hiệp hội Kỹ sư ô tô toàn cầu (SAE - Society of Automotive Engineers).
Các đơn vị này đều khẳng định xăng sinh học E5, E10 không gây hại cho động cơ. Ngược lại, xăng sinh học E10 có trị số octan cao hơn, giúp động cơ hoạt động hiệu quả hơn và giảm hiện tượng kích nổ.
Đại diện Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam thông tin, sau hơn 6 tháng triển khai, sản lượng xăng E10 đã tăng, thể hiện sự đón nhận của người tiêu dùng. Về chất lượng, tập đoàn chưa ghi nhận bất cứ khiếu nại, phản ánh của người tiêu dùng với loại xăng này.
