Trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng thuộc Ban Chỉ đạo 389 Thành phố Hà Nội đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 9.922 vụ vi phạm, tăng hơn 16% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng chuyển từ nhỏ lẻ sang tổ chức theo chuỗi, trong khi thương mại điện tử tiếp tục đặt ra những thách thức mới cho lực lượng quản lý.

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, bà Nguyễn Kiều Oanh, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Thành phố, cho rằng yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là xử lý nhiều vụ việc, mà quan trọng hơn là chủ động nhận diện phương thức, địa bàn và lĩnh vực có nguy cơ cao để ngăn vi phạm từ sớm.

Hàng giả không còn chỉ là những vụ việc nhỏ lẻ

- Thưa bà, gần 10.000 vụ vi phạm được phát hiện, xử lý chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026. Con số này phản ánh điều gì về tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và vi phạm sở hữu trí tuệ trên địa bàn Hà Nội?

Bà Nguyễn Kiều Oanh: Trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng thuộc Ban Chỉ đạo 389 Thành phố đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 9.922 vụ, tăng 16,16% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó có 1.611 vụ liên quan hàng lậu, hàng cấm; 1.610 vụ hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và 6.701 vụ gian lận thương mại cùng các vi phạm khác. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước hơn 1.628 tỷ đồng. Các lực lượng chức năng cũng đã khởi tố hình sự 147 vụ với 201 bị can.

Bà Nguyễn Kiều Oanh, Phó Giám đốc Sở Công Thương, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Thành phố Hà Nội. Ảnh: Đông Hà

Qua công tác kiểm tra, chúng tôi nhận thấy vi phạm vẫn diễn biến phức tạp trên cả thị trường truyền thống và môi trường số. Đáng chú ý, hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ không còn chỉ mang tính nhỏ lẻ mà đã xuất hiện xu hướng tổ chức theo chuỗi, quy mô lớn, tập trung vào những nhóm hàng có nhu cầu tiêu dùng cao.

Điều đó đòi hỏi lực lượng chức năng phải chuyển mạnh từ cách làm chủ yếu dựa vào kiểm tra trực tiếp sang chủ động thu thập thông tin, nhận diện nguy cơ, xác định các mắt xích từ nơi tập kết, kho hàng đến khâu phân phối và bán hàng.

- Những vụ việc nào cho thấy rõ nhất sự thay đổi về quy mô và phương thức vi phạm, thưa bà?

Bà Nguyễn Kiều Oanh: Trong quá trình triển khai Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ, các lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có quy mô lớn.

Điển hình, ngày 15/6, Đội Quản lý thị trường số 14 phát hiện 6.146 sản phẩm giày dép giả mạo nhãn hiệu, tổng trị giá hơn 1,3 tỷ đồng. Một vụ việc khác tại xã An Khánh liên quan cơ sở sản xuất, kinh doanh súp bột có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu cho thấy hàng giả đã len lỏi vào cả nhóm thực phẩm tiêu dùng hằng ngày.

Ở lĩnh vực phụ tùng ô tô, lực lượng quản lý thị trường kiểm tra một doanh nghiệp tại xã Gia Lâm, phát hiện 835 sản phẩm phụ tùng, phụ kiện không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu. Qua kiểm tra còn xác định doanh nghiệp sử dụng ba website thương mại điện tử để kinh doanh, quảng bá các sản phẩm này.

Những vụ việc đó cho thấy việc kiểm tra hiện nay không thể chỉ dừng ở hàng hóa bày bán tại một cửa hàng. Khi hoạt động kinh doanh chuyển lên môi trường số, lực lượng chức năng cũng phải theo dấu cả hoạt động quảng cáo, giao dịch và phân phối trên môi trường này.

- Thương mại điện tử đang phát triển rất nhanh. Đây có phải là một trong những "mặt trận" khó nhất đối với công tác chống hàng giả hiện nay?

Bà Nguyễn Kiều Oanh: Đúng là kiểm tra, xử lý vi phạm trên môi trường thương mại điện tử đang đặt ra nhiều khó khăn.

Các đối tượng có thể sử dụng tài khoản ảo, số điện thoại không chính chủ, liên tục thay đổi địa điểm giao hàng, sử dụng nền tảng xuyên biên giới hoặc livestream để bán hàng. Đặc biệt, chứng cứ điện tử có thể bị xóa hoặc thay đổi trong thời gian rất ngắn.

Báo cáo thực tế cũng cho thấy các đối tượng đang lợi dụng sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và công cụ livestream để quảng cáo, kinh doanh hàng lậu, hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc hàng không rõ nguồn gốc.

Vì vậy, một trong những nhiệm vụ chúng tôi xác định trong thời gian tới là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng để phát hiện, xử lý vi phạm kịp thời hơn.

Không để hình thành "điểm nóng" hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ

- Với vai trò Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Thành phố, Sở Công Thương Hà Nội đang tập trung vào những giải pháp nào để tăng hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng?

Bà Nguyễn Kiều Oanh: Sở Công Thương xác định chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả không thể là nhiệm vụ riêng của một lực lượng.

Trong 6 tháng đầu năm, Ban Chỉ đạo 389 Thành phố đã tham mưu UBND Thành phố ban hành kế hoạch đấu tranh, ngăn chặn hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030; đồng thời ban hành quy chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trên địa bàn Thành phố và kiện toàn Ban Chỉ đạo 389 Thành phố.

Hà Nội cũng tham gia cơ chế phối hợp giữa Ban Chỉ đạo 389 của 11 tỉnh, thành phố phía Bắc. Việc này rất quan trọng bởi hàng hóa vi phạm không dừng lại ở địa giới hành chính. Thực tế đã có những vụ việc mà lực lượng quản lý thị trường Hà Nội phối hợp với lực lượng chức năng Bắc Ninh để xác minh, kiểm tra và xử lý.

Lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội tăng kiểm tra nguồn gốc, hóa đơn, chứng từ và nhãn hàng hóa, kịp thời truy xuất nguồn gốc khi phát hiện dấu hiệu vi phạm nhằm ngăn thực phẩm không bảo đảm an toàn lưu thông trên thị trường. Ảnh: Đông Hà

Riêng lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội trong 6 tháng đã kiểm tra, xử lý 3.014 vụ, trong đó có 977 vụ phối hợp với công an và các lực lượng chức năng khác; 43 vụ được chuyển cơ quan điều tra.

Điều chúng tôi hướng tới là thông tin phải được chia sẻ nhanh hơn, phối hợp phải thực chất hơn và khi phát hiện dấu hiệu vi phạm có tính liên tỉnh, liên ngành thì các lực lượng có thể vào cuộc ngay.

- Hà Nội là thị trường tiêu dùng lớn, đồng thời có nhiều đầu mối giao thông, kho bãi, chợ truyền thống và hoạt động thương mại điện tử phát triển mạnh. Những địa bàn nào sẽ được đặc biệt lưu ý trong những tháng cuối năm?

Bà Nguyễn Kiều Oanh: Từ nay đến cuối năm, chúng tôi xác định phải bám sát cả địa bàn vật lý lẫn không gian mạng.

Các lực lượng sẽ chú trọng những điểm tập kết, giao nhận hàng hóa, kho tàng, bến bãi; khu vực chân cầu Thanh Trì, Bát Khối; các tuyến phố tập trung kinh doanh thời trang như Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Bông, Hàng Đường; chợ Đồng Xuân, chợ Ninh Hiệp và tuyến giáp ranh Hà Nội - Bắc Ninh.

Một số địa bàn có nguy cơ vi phạm an toàn thực phẩm như An Khánh, chợ Long Biên và các làng nghề chế biến thực phẩm cũng thuộc diện cần tập trung kiểm tra. Tuyến hàng không, bưu điện quốc tế, đặc biệt là sân bay quốc tế Nội Bài, tiếp tục là địa bàn phải kiểm soát chặt.

Quan điểm là phải chủ động nắm tình hình, nhận diện nguy cơ và tổ chức kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, đặc biệt với hàng tiêu dùng thiết yếu, hàng hóa có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người dân, hàng có giá trị kinh tế cao, an toàn thực phẩm và thương mại điện tử.

- Nếu phải xác định yêu cầu quan trọng nhất đối với công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong thời gian tới, bà sẽ nhấn mạnh điều gì?

Bà Nguyễn Kiều Oanh: Tôi cho rằng trước hết phải nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan, từng lực lượng và đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu.

Ban Chỉ đạo 389 Thành phố xác định phải gắn trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Những trường hợp cán bộ, công chức lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bảo kê, tiếp tay cho buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả hoặc vì lợi ích cá nhân mà buông lỏng quản lý, bao che, xử lý không khách quan, không nghiêm minh phải được xử lý kiên quyết.

Đi cùng với kiểm tra, xử lý, cũng cần tiếp tục tuyên truyền để người kinh doanh tự giác chấp hành pháp luật và người tiêu dùng nâng cao khả năng nhận diện hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.

Mục tiêu không đơn thuần là xử lý được bao nhiêu vụ, mà quan trọng hơn là chủ động nhận diện nguy cơ, kiểm soát tốt các địa bàn, lĩnh vực trọng điểm, không để hình thành những điểm nóng về hàng giả, gian lận thương mại và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn Thủ đô.

- Xin trân trọng cảm ơn bà!