(Thanh tra) - Diễn biến căng thẳng quân sự tại Trung Đông đang tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo giá dầu và giá xăng dầu tại nhiều quốc gia tăng cao.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung, ổn định thị trường xăng dầu trong nước và duy trì an ninh năng lượng quốc gia.
Theo thông tin từ Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng, trong những ngày gần đây giá xăng dầu tại nhiều quốc gia đồng loạt tăng do ảnh hưởng của xung đột tại Trung Đông.
Cụ thể, tại Mỹ, giá xăng tăng 0,88 - 1 USD/lít, tương đương khoảng 11%, trong khi giá dầu tăng 1,14 USD/lít, tương đương 15%.
Tại Lào, giá xăng tăng 3.150 - 3.810 kíp/lít (tăng 11 - 15%), còn giá dầu tăng 7.380 kíp/lít, tương đương khoảng 33%.
Thái Lan ghi nhận mức tăng khoảng 1,5 baht/lít đối với xăng (tăng 4 - 8%) và khoảng 4,2 baht/lít đối với dầu (tăng khoảng 14%).
Ở Trung Quốc, giá xăng dầu điều chỉnh tăng tương ứng với diễn biến giá thế giới, mức tăng khoảng 8 - 12% tùy loại.
Tại Pháp, giá xăng tăng khoảng 1,8 - 2 euro/lít, tương đương 12 - 15%, trong khi giá dầu tăng khoảng 8 - 15%.
Về nguồn cung trong nước, hai nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất và Nghi Sơn hiện đáp ứng khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu của thị trường nội địa. Trong đó, Nhà máy lọc dầu Dung Quất về cơ bản không bị ảnh hưởng trực tiếp về nguồn dầu thô và đủ nguyên liệu sản xuất đến hết tháng 4-/2026.
Với Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn, nguồn dầu thô có rủi ro nhất định do phụ thuộc vào nguồn nhập từ Kuwait, tuy nhiên lượng tồn kho cùng các lô hàng đang vận chuyển vẫn đủ duy trì sản xuất trong thời gian tới. Nhà máy cũng đang tích cực tìm kiếm các nguồn cung bổ sung.
Khoảng 30% nhu cầu xăng dầu còn lại của Việt Nam được đáp ứng từ nguồn nhập khẩu. Theo báo cáo của các thương nhân đầu mối, nguồn nhập khẩu trong tháng 3/2026 cơ bản vẫn được bảo đảm. Tuy nhiên, sang tháng 4/2026, việc nhập khẩu có thể gặp khó khăn hơn do giá tăng và một số quốc gia hạn chế xuất khẩu để bảo đảm an ninh năng lượng.
Trên thị trường thế giới, giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu thành phẩm tăng mạnh. Chốt phiên giao dịch ngày 6/3/2026, giá dầu thô WTI đạt 90,90 USD/thùng, tăng 12,2% so với ngày trước đó; dầu Brent ở mức 92,69 USD/thùng, tăng 8,5%.
Bình quân giá thành phẩm xăng dầu thế giới trong các ngày 5 và 6-3 cũng tăng mạnh. Giá xăng RON92 dùng để pha chế xăng E5RON92 đạt 109,73 USD/thùng, tăng 23,44%; xăng RON95 đạt 116,165 USD/thùng, tăng 26,37%. Dầu hỏa tăng 36,12%, dầu diesel tăng gần 36%, trong khi dầu mazut tăng hơn 27%.
Trước diễn biến này, thực hiện Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ, Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Tài chính điều hành giá xăng dầu theo sát diễn biến thị trường thế giới.
Tại kỳ điều hành ngày 7/3/2026, giá cơ sở xăng RON95-III được điều chỉnh lên mức 27.047 đồng/lít, tăng 4.707 đồng/lít (tương đương 21,07%) so với kỳ trước. Giá dầu diesel 0,05S ở mức 30.239 đồng/lít, tăng 7.202 đồng/lít (tương đương 31,26%).
Theo cơ quan điều hành, việc điều chỉnh này nhằm phản ánh tương đối sát diễn biến giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới, đồng thời tạo động lực cho doanh nghiệp nhập khẩu, hạn chế tình trạng găm hàng chờ tăng giá.
Trước diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng, Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng kiến nghị triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước mắt, cần đa dạng hóa nguồn dầu thô cho các nhà máy lọc dầu, đặc biệt là Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn, nhằm duy trì hoạt động ở công suất cao. Đồng thời yêu cầu các thương nhân đầu mối thực hiện nghiêm kế hoạch tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 và duy trì mức dự trữ theo quy định.
Các lực lượng chức năng cũng được đề nghị tăng cường kiểm tra, nhất là tại các khu vực tiêu thụ tăng đột biến hoặc có dấu hiệu đầu cơ, găm hàng, buôn lậu xăng dầu qua biên giới.
Về điều hành giá, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng phương án bình ổn giá xăng dầu trình Chính phủ, trong đó xem xét điều chỉnh thuế và sử dụng Quỹ bình ổn giá khi cần thiết.
Trong dài hạn, các bộ ngành được khuyến nghị đẩy nhanh việc bổ sung dự trữ xăng dầu quốc gia, xây dựng cơ chế dự trữ phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống.
Đi cung với đó, công tác truyền thông cũng được chú trọng để người dân hiểu rõ tình hình thị trường, tránh tâm lý hoang mang hoặc tích trữ xăng dầu không cần thiết, góp phần ổn định cung cầu và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Một số nơi xuất hiện tâm lý tích trữ
Theo ghi nhận, sau khi giá xăng dầu điều chỉnh, nhu cầu mua xăng dầu tại nhiều địa phương tăng đột biến do tâm lý lo ngại nguồn cung bị gián đoạn.
Tại Hà Nội, lượng bán ra từ ngày 4 đến 8/3 tăng khoảng 50% so với mức bình quân tháng 1/2026. Có thời điểm 17 cửa hàng tạm ngừng bán một số mặt hàng do thiếu nguồn cung cục bộ, tuy nhiên đã được bổ sung hàng ngay trong ngày.
Cơ quan chức năng cũng ghi nhận hiện tượng người dân mang can, thùng đến mua xăng tích trữ, thậm chí xuất hiện tình trạng bán xăng bằng chai lọ gần các cửa hàng bán lẻ. Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội đang phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm.
Tại TP.HCM, Cần Thơ, Đà Nẵng, Huế và nhiều địa phương khác, thị trường xăng dầu nhìn chung ổn định, các cửa hàng vẫn hoạt động bình thường, chưa phát hiện hiện tượng đầu cơ, găm hàng.
Ở Thanh Hóa, sản lượng bán ra tăng mạnh, bình quân tăng khoảng 80 - 100% so với trước, trong khi một số tỉnh phía Bắc như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ, Lào Cai, Tuyên Quang ghi nhận tình trạng xe tải xếp hàng mua dầu diesel để tích trữ.
Theo ghi nhận từ các Sở Công Thương, sau ngày 8/3/2026, khi giá xăng dầu trong nước đã điều chỉnh theo thị trường, tình trạng mua tích trữ đã giảm đáng kể.
Tuy vậy, tại một số địa bàn biên giới như Tây Ninh, Gia Lai, Nghệ An xuất hiện hiện tượng người dân nước láng giềng sang mua xăng dầu do giá tại Việt Nam thấp hơn. Chẳng hạn, xăng RON95 tại Campuchia khoảng 31.000 đồng/lít, trong khi tại Việt Nam là 27.047 đồng/lít; tại Lào, xăng RON95 khoảng 39.000 đồng/lít và diesel khoảng 36.600 đồng/lít.
