(Thanh tra) - Một lá đơn không chỉ là một vụ việc cần giải quyết, mà còn là điều người dân muốn được lắng nghe và trả lời thấu đáo. Từ tiếp công dân đến thanh tra, phòng ngừa sai phạm, câu chuyện ở Tuyên Quang cho thấy khi trách nhiệm được đặt cùng sự tôn trọng và tinh thần phục vụ, nhiều vấn đề có thể được tháo gỡ sớm.
Phía sau hàng nghìn lá đơn là những câu chuyện khác nhau. Có việc cần một quyết định giải quyết, có việc chỉ cần được hướng dẫn đúng thẩm quyền; cũng có những khúc mắc nếu được trao đổi, giải thích từ sớm sẽ không trở thành vụ việc kéo dài.
9 tháng qua, toàn tỉnh Tuyên Quang đã tiếp 2.544 lượt, với 2.802 lượt công dân, liên quan 2.379 vụ việc. Có 12 đoàn đông người, song không phát sinh vụ việc có tính chất phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh, chính trị trên địa bàn.
Toàn tỉnh tiếp nhận 4.868 đơn, trong đó 4.530 đơn, vụ việc đủ điều kiện xử lý; đã giải quyết 2.982 vụ việc, còn 319 vụ việc đang xem xét.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng hồ sơ được xử lý, mà ở cách giải quyết. Công tác giải thích, hướng dẫn, tuyên truyền được chú trọng, nhất là tại những địa bàn thường xuyên phát sinh đơn thư.
Phó Ban tiếp công dân tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Đức Mạnh chia sẻ: “Qua thực tế tiếp nhận, xử lý đơn thư, tôi thấy nhiều vụ việc nếu được lắng nghe và hướng dẫn ngay từ đầu thì có thể tháo gỡ sớm, tránh để người dân phải đi lại nhiều lần. Vì vậy, chúng tôi luôn cố gắng giải thích rõ, hướng dẫn đúng và theo sát vụ việc đến khi có kết quả, để người dân hiểu và đồng thuận”.
Với người dân, một lời giải thích rõ ràng đôi khi có giá trị không kém một văn bản trả lời. Khi biết vấn đề của mình thuộc thẩm quyền nào, được xử lý ra sao và cần thực hiện những bước gì tiếp theo, họ sẽ bớt phải đi lại, chờ đợi và gửi đơn nhiều nơi.
Thanh tra tỉnh Tuyên Quang cũng chủ động làm việc tại một số xã để nắm tình hình, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong giải quyết đơn thư, nhất là những vụ việc có nguy cơ phát sinh bức xúc, phức tạp. Cách làm này cho thấy yêu cầu phòng ngừa không bắt đầu từ khi vụ việc trở thành điểm nóng, mà từ lúc những dấu hiệu đầu tiên xuất hiện ở cơ sở.
Phương thức tiếp công dân cũng được đổi mới. Chủ tịch UBND tỉnh đã thực hiện 4 kỳ tiếp 15 công dân bằng hình thức trực tuyến, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại và hạn chế việc người dân phải tập trung đông người tại trụ sở tiếp công dân. Thanh tra tỉnh xác định tiếp công dân trực tuyến là một trong những giải pháp chủ đạo nhằm khắc phục khó khăn trong công tác này.
Chánh Thanh tra tỉnh Tuyên Quang Ngô Xuân Nam cho rằng, điều quan trọng trong tiếp công dân, giải quyết đơn thư không chỉ là xử lý đúng quy định mà còn phải lắng nghe, giải thích để người dân hiểu và đồng thuận.
“Chúng tôi xác định phải nắm tình hình từ cơ sở, giải quyết vụ việc ngay từ khi mới phát sinh, không để những bức xúc tích tụ thành điểm nóng. Qua đó, từng bước xây dựng cách làm việc trách nhiệm, gần dân và tôn trọng người dân”, ông Ngô Xuân Nam nói.
Nếu những lá đơn phản ánh điều người dân quan tâm thì hoạt động thanh tra giúp nhìn sâu hơn vào nguyên nhân, trách nhiệm phía sau các vấn đề ấy.
9 tháng, Thanh tra tỉnh triển khai 18 cuộc thanh tra, qua đó phát hiện sai phạm về kinh tế hơn 44 tỷ đồng; kiến nghị thu hồi về ngân sách Nhà nước hơn 2 tỷ đồng và xử lý khác về kinh tế gần 42 tỷ đồng. Việc thực hiện các kết luận thanh tra cũng đã thu hồi hơn 22,5 tỷ đồng về ngân sách Nhà nước.
Nhưng giá trị của thanh tra không chỉ nằm ở những con số phát hiện. Các cuộc thanh tra tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời tiếp tục theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận sau thanh tra.
Đó là sự chuyển từ nhìn lại sang phòng ngừa, phát hiện sai phạm để xử lý, nhưng đồng thời tìm ra những khoảng trống trong quản lý để chấn chỉnh trước khi vấn đề trở nên lớn hơn.
Trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, việc công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập tiếp tục được chú trọng. Đây cũng là một phần của yêu cầu xây dựng môi trường công vụ, trong đó trách nhiệm không chỉ được đo bằng kết quả xử lý sau cùng, mà còn bằng khả năng ngăn ngừa sai phạm từ trước.
Nhìn rộng hơn, câu chuyện về tiếp dân, giải quyết đơn thư và phòng ngừa sai phạm còn có thể đặt trong yêu cầu xây dựng văn hóa và con người mà Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt ra.
Tinh thần của Nghị quyết hướng tới xây dựng con người, môi trường văn hóa và những chuẩn mực ứng xử trong đời sống xã hội; đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm, nêu gương và hình mẫu “công bộc của dân” đối với cán bộ, công chức, viên chức.
Nhìn từ công tác thanh tra, tiếp công dân ở Tuyên Quang, những yêu cầu ấy có thể bắt đầu từ cách một cán bộ tiếp nhận một lá đơn, cách giải thích một quy định hay thái độ khi đối thoại với một người dân đang có khúc mắc.
Văn hóa phục vụ, vì thế, không chỉ nằm ở lời nói. Đó là khả năng lắng nghe, sự tôn trọng, tinh thần chịu trách nhiệm và cách xử lý công việc đến nơi đến chốn.
Tuyên Quang đã đưa kết quả tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo vào tiêu chí đánh giá, chấm điểm người đứng đầu cơ quan, đơn vị hằng tháng, hằng quý. Khi trách nhiệm với người dân được đặt vào công việc thường xuyên, tinh thần “công bộc của dân” sẽ có cơ hội được nhìn thấy rõ hơn qua cách cán bộ ứng xử và giải quyết từng việc cụ thể.
Điểm gặp nhau giữa tiếp dân, thanh tra và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực vì thế nằm ở chữ “sớm”: Phát hiện sớm, giải thích sớm, xử lý sớm và chấn chỉnh sớm.
Một lá đơn được trả lời đúng lúc, một vụ việc được giải thích đến nơi đến chốn, một sai phạm được phát hiện và khắc phục từ sớm - những việc tưởng nhỏ ấy, khi được làm nghiêm túc, lại tạo nên những chuyển động lớn hơn trong quản trị và niềm tin của người dân.
