>> Thiếu sót tại Dự án đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình
>> Khuyết điểm tại Dự án đường cao tốc TP. HCM - Trung Lương

* Bộ Giao thông Vận tải chịu trách nhiệm trước nhiều sai phạm.

Duyệt dự án khi thiếu các yếu tố cơ bản

Theo kết luận thanh tra của TTCP, D.A mở rộng và hoàn thiện đường Láng - Hoà Lạc được Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho phép đầu tư trên cơ sở đề nghị của Tổng Cty Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex) có ý kiến tham gia của UBND TP Hà Nội, UBND tỉnh Hà Tây (cũ) và các bộ, ngành có liên quan. Theo đó, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) được giao làm chủ đầu tư, còn Vinaconex được chọn là đơn vị thực hiện đầu tư theo hình thức sử dụng quỹ đất tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng. Tổng mức đầu tư hơn 7,5 nghìn tỷ đồng. Tính đến thời điểm thanh tra (tháng 7/2010), D.A đã đạt 70% khối lượng công việc.

Kết luận thanh tra cũng nêu rõ, do D.A đang trong quá trình thi công, hầu hết hạng mục công trình còn dở dang; công tác nghiệm thu, thanh toán chủ yếu là tạm thanh toán khối lượng hoàn thành cho các nhà thầu. Do vậy, TTCP đã tập trung thanh tra từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi nghiệm thu, thanh quyết toán. Trong quá trình thanh tra, TTCP đã phát hiện hàng loạt thiếu sót và khuyết điểm của các bộ, ngành, đơn vị có liên quan.

Ông Lê Sỹ Bảy, Phó Vụ trưởng Vụ I, Thanh tra Chính phủ cho biết, sau khi Thanh tra Chính phủ có kết luận thanh tra về Dự án mở rộng và hoàn thiện đường Láng - Hòa Lạc được Thủ tướng Chính phủ đồng ý, có văn bản chỉ đạo thực hiện xử lý sau thanh tra. Đến nay, Bộ GTVT cũng đã nghiêm túc thực hiện việc xử lý sau thanh tra và có văn bản báo cáo về TTCP, nhưng chỉ  thực hiện được một số nội dung cơ bản. Một số vấn đề về kỹ thuật, chất lượng công trình mà TTCP chỉ ra như: Cao độ đường gom, bề rộng vỉa hè, bề rộng nền đường các cầu và hầm chui cũng như hệ thống thoát nước… là những vấn đề cực kỳ nan giải thì Bộ GTVT cũng như các cơ quan có liên quan chưa thực hiện xử lý được.

Đầu tiên phải kể đến là giai đoạn chuẩn bị đầu tư, trong khi các cơ quan, đơn vị liên quan (Bộ Xây dựng, UBND TP Hà Nội) chưa thực hiện đúng các ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch, xác định quỹ đất để giao đất cho nhà đầu tư khai thác tạo vốn xây dựng hạ tầng… Bộ GTVT đã phê duyệt D.A khi chưa đầy đủ các yếu tố cơ bản về nguồn vốn, khả năng tài chính của nhà đầu tư, làm chậm tiến độ D.A, tăng tổng mức đầu tư do biến động giá với giá trị trên 1.000 tỷ đồng. Trách nhiệm này thuộc Bộ GTVT, Bộ Xây dựng và UBND TP Hà Nội.

Công tác lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế một số hạng mục không đúng so với quyết định đầu tư như: Chiều rộng nền đường, cao độ đường gom; thiết kế một số cầu vượt, hầm chui chưa phù hợp với quy hoạch các khu đô thị 2 bên đường như: Cầu Hoàng Xá, cầu nối tỉnh lộ 80, hầm chui và khu đô thị Đại học Tây Nam; thay đổi thiết kế hầm chui đường sắt… đã làm tăng chi phí xây lắp hơn 174 tỷ đồng, đã và đang phát sinh các chi phí khác liên quan sau khi D.A được đưa vào khai thác sử dụng. Trách nhiệm này thuộc đơn vị thiết kế TEDI, các đơn vị thẩm định và Bộ GTVT.

Tiếp đến là công tác tính toán, lập và trình, duyệt không đúng đã làm tăng sai tổng mức đầu tư đối với giá trị một số hạng mục được kiểm tra với số tiền hơn 192,8 tỷ đồng. Trách nhiệm thuộc TEDI, Vụ Kế hoạch Đầu tư (thuộc Bộ GTVT) và Bộ GTVT.

Giao đất cho các đơn vị không phải là nhà đầu tư

Trong giai đoạn đầu tư, TTCP cũng chỉ ra nhiều thiếu sót như việc UBND tỉnh Hà Tây giao 746,8ha đất tại một số khu vực cho các đơn vị không phải là nhà đầu tư, thi công đường khi chưa xác định đủ quỹ đất để tạo vốn xây dựng đường Láng - Hoà Lạc là chưa đúng với chủ trương và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng và quy định của Bộ Tài chính. Do vậy, quá trình đầu tư thực hiện D.A đã không có quỹ đất để khai thác tạo vốn, nhà đầu tư không đủ khả năng tài chính để tiếp tục D.A, phải thay đổi phương án huy động vốn, thay đổi hình thức đầu tư, làm tăng tổng mức đầu tư và chậm tiến độ D.A khoảng 2 năm so với dự kiến. Trách nhiệm thuộc UBND tỉnh Hà Tây (cũ), Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn nhà thầu phụ và ký kết hợp đồng cũng có không ít thiếu sót như ký kết khi chưa được Tổng thầu xem xét, kiểm tra kỹ về năng lực và nội dung hợp đồng, dẫn đến 17/62 nhà thầu phải rút khỏi D.A do không đủ năng lực hoặc không đáp ứng được yêu cầu, làm chậm tiến độ D.A. Đến nay, toàn bộ các hợp đồng này và khoản tiền tạm ứng còn dư trị giá hơn 82,5 tỷ đồng chưa có đủ hồ sơ xác nhận khối lượng dở dang làm cơ sở thanh quyết toán và thanh lý hợp đồng, sẽ gây khó khăn cho việc thanh quyết toán sau này. Trách nhiệm thuộc về Vinaconex và các nhà thầu có liên quan.

Từ những sai phạm trên, TTCP đã kiến nghị Thủ Tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT xử lý đối với những khoản qua thanh tra phát hiện làm tăng sai mức đầu tư với giá trị hơn 192,8 tỷ đồng; phối hợp với Bộ Xây dựng hướng dẫn các đơn vị liên quan tính toán, xác định căn cứ pháp lý về việc chuyển đổi hệ số đất đắp nền đường có giá trị khoảng 40 tỷ đồng và thực hiện điều chỉnh khi thanh toán đối với hạng mục đất đắp gia tải do biện pháp thi công thực tế thay đổi so với dự toán được duyệt trị giá 700 triệu đồng; phối hợp với Bộ Tài chính hướng dẫn, tính toán và thanh toán khoản chi phí lãi vay đối với phần vốn mà Vinaconex đã tự huy động để tạm ứng cho công tác giải phóng mặt bằng trong giai đoạn được giao nhiệm vụ là nhà đầu tư.

UBND TP Hà Nội phối hợp với Bộ Tài chính kiểm tra, tính toán và yêu cầu các chủ đầu tư D.A đã được giao đất dọc hai bên đường Láng - Hoà Lạc như: Nam An Khánh, Quốc Oai, Liên Quan, Sơn Đồng và Dương Cốc góp vốn đã khai thác từ quỹ đất được giao để đầu tư xây dựng hạ tầng. Đồng thời, chỉ đạo các sở, ngành chức năng thực hiện xử lý các điểm tồn tại chưa chịu di dời để bàn giao mặt bằng cho nhà thầu. Đặc biệt, xử lý nghiêm đối với tất cả D.A đã và đang đầu tư xây dựng không đúng chỉ giới quy hoạch để phục vụ cho việc thi công vỉa hè đường gom 2 bên đường Láng - Hoà Lạc theo đúng quy hoạch và thiết kế đã được duyệt.

Bộ GTVT, UBND TP Hà Nội, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính chỉ đạo các cá nhân và đơn vị thuộc thẩm quyền thực hiện nghiêm các kết luận và kiến nghị của TTCP. Qua đó, chỉ đạo kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với những cá nhân và đơn vị có liên quan đến các thiếu sót và khuyết điểm đã nêu.

Vinaconex chỉ đạo các cá nhân và đơn vị thuộc thẩm quyền thực hiện nghiêm các kết luận và kiến nghị của TTCP về kinh tế, chấn chỉnh và xử lý kiên quyết đối với các nhà thầu không đủ năng lực. Qua đó, chỉ đạo kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với những cá nhân và đơn vị có liên quan đến các thiếu sót và khuyết điểm đã nêu.

Lê Nguyên