Nhà máy Alumin Đắk Nông là một trong những đơn vị đóng góp ngân sách lớn cho Lâm Đồng. Ảnh: Song Việt

Hai "gam màu" trái ngược

Bức tranh thu ngân sách 6 tháng đầu năm 2026 của tỉnh Lâm Đồng đang cho thấy một nghịch lý đáng chú ý. Trong khi nhiều xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới đạt và vượt xa dự toán thu ngân sách được giao, thì không ít phường, xã trung tâm, nơi được xem là động lực phát triển kinh tế của địa phương, lại có tỷ lệ thu rất thấp, thậm chí chưa đạt một nửa kế hoạch.

Theo Công văn số 10627/UBND-KTTH ngày 4/7/2026 của UBND tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh có 20 xã, phường đạt kết quả thu ngân sách trên 100% dự toán HĐND tỉnh giao. Đáng chú ý, phần lớn trong số này là các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới hoặc khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Dẫn đầu là xã Quảng Trực với mức thu đạt 174,09% dự toán, tiếp đến là xã Hòa Thắng đạt 173,68%, xã Nam Đà đạt 166,82%, xã Hàm Liêm đạt 141,86%, xã Đông Giang đạt 139,76%, xã Bắc Ruộng đạt 137,32%, xã Bảo Lâm 5 đạt 131,36%.

Nhiều địa phương thuộc khu vực phía Tây tỉnh Đắk Nông cũ, ghi nhận kết quả thu ngân sách vượt xa kế hoạch như xã Tà Đùng đạt 124,26%; xã Quảng Tân đạt 122,21%; xã Phan Rí Cửa đạt 119,32%; xã La Dạ đạt 116,17%; xã Kiến Đức đạt 109,09%; xã Quảng Hòa đạt 106,90%; xã Trường Xuân đạt 103,75%...

Quảng Trực là xã biên giới còn nhiều khó khăn nhưng đang dẫn đầu thu ngân sách 6 tháng đầu năm 2026 ở Lâm Đồng. Ảnh: Song Việt

Quảng Trực - xã biên giới nằm ở phía Tây tỉnh Lâm Đồng - là trường hợp điển hình. Đây là địa phương có diện tích rộng, dân cư phân tán, kết cấu hạ tầng còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, địa phương này lại dẫn đầu toàn tỉnh với mức thu đạt hơn 174% dự toán được giao.

Tương tự, các xã Nam Đà, Đông Giang, Tà Đùng, Quảng Tân, Quảng Hòa hay Trường Xuân đều là những địa bàn vùng sâu, vùng xa nhưng ghi nhận kết quả thu ngân sách vượt xa kế hoạch. Điều này cho thấy nguồn thu ngân sách ở các địa phương này vẫn còn những dư địa đáng kể, nhất là từ hoạt động sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, khai thác tài nguyên, khoáng sản, sử dụng đất và các khoản thu phát sinh theo từng thời điểm.

Ở chiều ngược lại, có tới 21 xã, phường chỉ đạt dưới 50% dự toán HĐND tỉnh giao. Đáng chú ý, nhiều địa phương nằm ở khu vực trung tâm, đô thị hoặc có tiềm năng phát triển dịch vụ, du lịch lớn lại nằm trong nhóm có tỷ lệ thu thấp nhất.

Trong đó, thấp nhất là phường Bắc Gia Nghĩa chỉ đạt 12,01%; phường Mũi Né đạt 16,95%; phường Tiến Thành đạt 27,65%; xã Tuyên Quang đạt 32,47%; xã Tuy Phong đạt 37,58%, phường Nam Gia Nghĩa đạt 41,18%; phường La Gi đạt 44,90%...

Đáng chú ý, phường Bắc Gia Nghĩa - trung tâm hành chính, kinh tế của Đắk Nông trước sáp nhập - chỉ đạt hơn 12% dự toán, thấp nhất toàn tỉnh. Còn phường Mũi Né, địa bàn sầm uất và du lịch trọng điểm ven biển của tỉnh, cũng chỉ đạt chưa tới 17%.

Phường Bắc Gia Nghĩa chỉ đạt 12,01% thu ngân sách 6 tháng đầu năm 2026 ở Lâm Đồng. Ảnh: Song Việt

Tăng tốc hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách

Trước thực tế thu ngân sách giữa các địa phương có sự chênh lệch lớn, tại Công văn số 10627/UBND-KTTH ngày 4/7/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách Nhà nước trong 6 tháng cuối năm 2026.

Theo đó, đến ngày 30/6/2026, tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh đạt 18.757 tỷ đồng, tăng 15,39% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 54,47% dự toán HĐND tỉnh giao. Dù cơ bản bảo đảm tiến độ chung, nhưng một số khoản thu quan trọng, nhất là thu tiền sử dụng đất và các khoản thu thuộc lĩnh vực tài chính, vẫn đạt thấp; tiến độ thu tại nhiều xã, phường còn chậm.

Do đó, các cấp, ngành, địa phương phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, không trông chờ, không thụ động; chủ động khai thác hiệu quả các nguồn thu, bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời và không để xảy ra tình trạng chuyển nguồn thu của năm 2026 sang năm sau do nguyên nhân chủ quan.

Ngành Thuế tỉnh Lâm Đồng rà soát toàn diện các nguồn thu, từng địa bàn, từng sắc thuế; tăng cường chống thất thu, tập trung vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, chuyển nhượng bất động sản, tài nguyên và khoáng sản. Các cơ quan thuế phải quyết liệt thu hồi nợ thuế, chủ động dự báo các yếu tố tác động đến nguồn thu để tham mưu giải pháp điều hành phù hợp.

Lâm Đồng chỉ đạo tăng tăng tốc để hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026. Ảnh: Song Việt

Sở Nông nghiệp và Môi trường đẩy nhanh công tác xác định giá đất, hoàn thiện hồ sơ các khu đất đủ điều kiện đấu giá, giao hoặc cho thuê nhằm khai thác hiệu quả nguồn thu từ đất. Sở Tài chính, Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan khẩn trương xử lý tài sản công, quỹ nhà đất dôi dư để tạo thêm nguồn thu cho ngân sách.

Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu có tiến độ thu thấp phải trực tiếp rà soát từng khoản thu, xây dựng kế hoạch thu cụ thể theo từng tháng, từng quý và chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả thực hiện. Đối với các địa phương đã hoàn thành hoặc vượt dự toán, UBND tỉnh yêu cầu tiếp tục khai thác tối đa các nguồn thu còn dư địa, không để xảy ra tình trạng giãn tiến độ thu hoặc giữ nguồn thu.