Năm 2025, Gia Lai chịu nhiều thiệt hại do thiên tai. Ảnh: Hoàng Phúc

Trước diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường của thiên tai, tỉnh Gia Lai đang chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, tập trung vào những địa bàn, công trình và vị trí xung yếu có nguy cơ cao. Việc thành lập 4 tổ kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai năm 2026 được xem là bước đi quan trọng nhằm rà soát thực chất khả năng ứng phó của cơ sở, hạn chế bị động, bất ngờ khi thiên tai xảy ra.

Kiểm tra từ sớm, không để bị động trước thiên tai

Theo Quyết định số 3415/QĐ-UBND ngày 14/8/2026, UBND tỉnh Gia Lai thành lập 4 tổ kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai năm 2026 tại một số xã, phường trên địa bàn. Các tổ kiểm tra do Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Giám đốc Công an tỉnh và Giám đốc Sở Y tế làm tổ trưởng.

UBND tỉnh giao các tổ trưởng chủ động xây dựng kế hoạch, lịch kiểm tra; tùy theo nội dung và địa bàn, có thể mời thành viên Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh, đại diện các sở, ngành, cơ quan, đơn vị và địa phương liên quan cùng tham gia.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các tổ trưởng tham mưu, đề xuất lãnh đạo UBND tỉnh phụ trách công tác phòng, chống thiên tai tổ chức kiểm tra tại những địa bàn trọng điểm, xung yếu.

Điểm đáng chú ý là phạm vi kiểm tra được triển khai trên diện rộng, tại nhiều khu vực như Tuy Phước, Hoài Nhơn, Quy Nhơn, Ia Pa, Phù Mỹ, Phù Cát, Krông Pa, An Nhơn, An Lão, Vân Canh, Ayun Pa, Hoài Ân, Tây Sơn, Vĩnh Thạnh và Phú Thiện (cũ).

Theo yêu cầu của UBND tỉnh, các địa phương thuộc diện kiểm tra phải gửi báo cáo và chuẩn bị đầy đủ nội dung phục vụ kiểm tra trước ngày 30/8. Toàn bộ công tác kiểm tra phải hoàn thành chậm nhất ngày 10/9, báo cáo kết quả về Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 15/9.

Việc tổ chức kiểm tra vào thời điểm này cho thấy Gia Lai đang chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa, chuẩn bị các phương án ngay trước thời điểm thiên tai có thể diễn biến phức tạp.

Nội dung kiểm tra không chỉ dừng ở việc xem xét hồ sơ, phương án trên giấy mà tập trung đánh giá khả năng ứng phó thực tế của từng địa bàn. Trong đó, các địa phương phải rà soát, hoàn thiện và tổ chức thực hiện phương án ứng phó thiên tai năm 2026; xây dựng kịch bản đối với những tình huống bất lợi, phức tạp như bão mạnh, mưa lớn sau bão, bão chồng lũ, lũ chồng lũ, ngập sâu, lũ quét, sạt lở đất, sự cố hồ đập, mất điện, mất thông tin liên lạc, giao thông chia cắt.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải tính đến tình huống nhiều khu vực cùng lúc xảy ra sự cố, cần cứu hộ, cứu nạn và chi viện. Đây là bài toán có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến bất thường, có thể gây thiệt hại đồng thời trên nhiều địa bàn, khiến nguồn lực tại chỗ nhanh chóng bị quá tải.

Các tổ kiểm tra sẽ rà soát việc nhận diện, khoanh vùng những khu vực có nguy cơ cao về ngập sâu, lũ quét, sạt lở đất; các tuyến giao thông có khả năng bị chia cắt; những nhà ở không bảo đảm an toàn. Trên cơ sở đó, địa phương phải lập danh sách các hộ dân, đối tượng yếu thế cần sơ tán; xác định thời điểm sơ tán, tuyến đường, phương tiện, lực lượng hỗ trợ và điều kiện bảo đảm tại nơi sơ tán.

Các lực lượng chức năng của phường Pleiku (Gia Lai) vận động, hỗ trợ người dân di dời tránh trú bão hồi tháng 9/2025. Ảnh: Hoàng Phúc

Đánh giá thực chất phương châm “4 tại chỗ”

Một trong những nội dung được đặc biệt chú trọng là kiểm tra việc chuẩn bị theo phương châm “4 tại chỗ”. Đây được xem là yếu tố quyết định khả năng xử lý tình huống trong những giờ đầu, nhất là khi thiên tai làm cô lập, chia cắt địa bàn và lực lượng cứu hộ cấp trên chưa thể tiếp cận ngay.

Theo yêu cầu của UBND tỉnh Gia Lai, các tổ kiểm tra sẽ đánh giá thực chất lực lượng, phương tiện, vật tư, trang thiết bị, nhiên liệu cũng như khả năng bảo đảm hậu cần trong trường hợp địa bàn bị cô lập dài ngày. Tại những khu vực thường xuyên ngập sâu, chia cắt, việc bố trí lực lượng chốt trực, phương tiện cứu hộ nhỏ, cơ động, áo phao, phao tròn, dây cứu sinh và các thiết bị cần thiết phải được kiểm tra cụ thể. Mục tiêu là bảo đảm lực lượng tại chỗ có thể tiếp cận, sơ tán và cứu hộ người dân ngay trong những giờ đầu khi xảy ra sự cố.

Cùng với đó, các tổ sẽ kiểm tra mức độ an toàn của hồ chứa nước, đập, đê, kè, công trình thủy lợi; các công trình giao thông, điện, viễn thông, trường học, cơ sở y tế và những hạ tầng thiết yếu khác. Đối với các địa phương ven biển, phương án bảo đảm an toàn tàu thuyền cũng được đưa vào nội dung kiểm tra. Tại những khu vực có nguy cơ hạn hán, thiếu nước hoặc cháy rừng, khả năng ứng phó với các tình huống này cũng phải được rà soát, bảo đảm phương án phòng ngừa không chỉ tập trung vào bão, lũ mà bao quát nhiều loại hình thiên tai.

Thực tế cho thấy, trong thiên tai, sự chủ động của chính quyền cơ sở và khả năng huy động nguồn lực tại chỗ có ý nghĩa rất lớn. Một phương án được xây dựng đầy đủ nhưng thiếu lực lượng, phương tiện hoặc vật tư thiết yếu sẽ khó phát huy hiệu quả khi tình huống khẩn cấp xảy ra. Bởi vậy, việc Gia Lai yêu cầu kiểm tra thực chất từng khâu, từng địa bàn, từng nhóm đối tượng có nguy cơ cao là bước chuẩn bị cần thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu xử lý trách nhiệm nếu chủ quan, lơ là, thiếu trách nhiệm phòng, chống thiên tai. Ảnh: Hoàng Phúc

UBND tỉnh Gia Lai cũng yêu cầu xử lý trách nhiệm nếu phát hiện tình trạng chủ quan, lơ là, thiếu trách nhiệm. Trường hợp cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai không nghiêm hoặc chậm khắc phục những nguy cơ mất an toàn, tổ trưởng các tổ kiểm tra sẽ báo cáo, đề xuất UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh phê bình, chấn chỉnh. Trường hợp cần thiết, tỉnh sẽ xem xét tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Sau khi kết thúc kiểm tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm tổng hợp kết quả, trong đó làm rõ những tồn tại, hạn chế, kết quả khắc phục và các kiến nghị, đề xuất, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 20/9/2026. Việc thành lập các tổ kiểm tra chuyên trách, xác định rõ người đứng đầu, địa bàn, nội dung và thời hạn hoàn thành cho thấy Gia Lai đang đặt yêu cầu cao hơn đối với công tác phòng, chống thiên tai. Không chờ đến khi bão, lũ xảy ra mới huy động lực lượng, tỉnh đang chủ động rà soát từ trước những “điểm yếu” trong phương án ứng phó để kịp thời khắc phục.

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan và khó dự báo, sự chủ động này không chỉ nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho các công trình hạ tầng, duy trì hoạt động thiết yếu và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước các tình huống thiên tai phức tạp có thể xảy ra trong năm 2026.