Trụ sở Liên đoàn Lao động huyện Phù Cát cũ được giao về UBND xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai quản lý. Ảnh: Hoài Phương (Báo Lao Động)

Nhà, đất dôi dư vẫn "bỏ không"

Ngày 30/6/2026, Thanh tra tỉnh Gia Lai thông báo kết luận thanh tra (số 63/TB-TTT) thanh tra chuyên đề về cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Trước đó, ngày 24/6/2026, Thanh tra tỉnh Gia Lai đã ban hành Kết luận số 18/KL-TTT thanh tra chuyên đề về cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Theo kết luận, Gia Lai hiện có 1.054 cơ sở nhà, đất dôi dư đang trong tình trạng bỏ trống, không sử dụng hoặc sử dụng chưa đúng quy định. Trong số này, có tới 1.030 cơ sở bị bỏ trống, không sử dụng; 1 cơ sở sử dụng không đúng mục đích; 14 cơ sở có dấu hiệu bị lấn chiếm, tồn tại công trình của người dân trên đất; 7 cơ sở vướng mắc về pháp lý và 3 cơ sở bị giao sai địa bàn quản lý.

Thanh tra tỉnh Gia Lai cũng xác định, có 8 cơ sở nhà, đất đang được sử dụng chưa phù hợp với tiêu chuẩn, định mức theo quy định. Trong số các cơ sở dôi dư đang tồn tại, nhiều trường hợp đã được xác định phương án xử lý nhưng vẫn chưa hoàn tất các thủ tục chuyển đổi công năng, điều chuyển hoặc đưa vào khai thác.

Toàn tỉnh có 199 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc 38 xã, phường chưa được lập phương án sắp xếp, xử lý; 125 cơ sở thuộc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và 23 xã, phường đã có phương án xử lý nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành; 995 cơ sở đã hoàn thành phương án sắp xếp, xử lý nhưng nhiều nơi vẫn còn vướng mắc trong khâu tổ chức thực hiện.

Đến nay, 37 đơn vị chưa lập biên bản bàn giao, tiếp nhận đối với 175 cơ sở nhà, đất theo quy định; nhiều trường hợp chưa hoàn tất thủ tục bàn giao do chênh lệch diện tích, chưa rõ ranh giới hoặc giao sai địa bàn quản lý.

Thanh tra cũng phát hiện 37 xã, phường chưa thực hiện hạch toán hoặc hạch toán chưa đầy đủ đối với 294 cơ sở nhà, đất. Đặc biệt, có tới 678 cơ sở thuộc 101 đơn vị chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc chưa có quyết định giao đất, gây khó khăn cho công tác quản lý và xử lý tài sản. 100% đơn vị được kiểm tra chưa thực hiện thủ tục đăng ký biến động quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất sau khi thực hiện tiếp nhận, bàn giao hoặc thay đổi đơn vị quản lý.

Những tồn tại, vi phạm nêu trên là thực hiện không đúng quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công; Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định liên quan. Trách nhiệm thuộc về Sở Tài chính, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và UBND nhiều xã, phường trên địa bàn.

Xử lý trách nhiệm nhiều đơn vị

Theo Thanh tra tỉnh Gia Lai, Sở Tài chính còn chậm trong việc đôn đốc, giám sát, kiểm tra việc tổ chức thực hiện phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt; chưa xác định trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị có thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm.

Phường An Phú, xã Phù Mỹ chưa ban hành kế hoạch, văn bản chỉ đạo về xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư, xã Phù Cát, xã Ân Hảo chưa phân công đầu mối cụ thể quản lý, sử dụng tài sản công.

Những khuyết điểm nêu trên là thực hiện không đúng theo quy định tại Nghị định số 03/2025/NĐ-CP, trách nhiệm thuộc về Sở Tài chính, UBND phường An Phú, UBND các xã: Phù Mỹ, Phù Cát, Ân Hảo.

Ngoài ra, Sở Tài chính chưa rà soát đầy đủ tình trạng thực hiện của các cơ sở nhà, đất thuộc phương án đã được phê duyệt. Nhiều cơ sở nhà, đất đã được xác định hình thức xử lý theo Quyết định số 2520/QĐ-UBND (địa phương đã ban hành các quyết định điều chuyển hoặc chủ động lập phương án xử lý theo thẩm quyền được phân cấp tại Quyết định số 44/2025/QĐ-CTUBND và đã hoàn thành phương án, đưa vào sử dụng) tiếp tục được đưa vào Phương án số 05/PA-UBND để xử lý.

Việc rà soát, thống kê, báo cáo chưa đầy đủ, chưa phản ánh hết số lượng cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng hoặc sử dụng không hết công năng; công tác hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, tổng hợp của Sở Tài chính chưa chặt chẽ, chưa kịp thời.

Thanh tra tỉnh Gia Lai đã kiến nghị các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân; khẩn trương rà soát, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đẩy nhanh việc xây dựng và thực hiện phương án xử lý đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư.

Trước hết, Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng để xây dựng kế hoạch tổng thể hoàn thiện hồ sơ pháp lý (cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký biến động) đối với các cơ sở nhà, đất còn thiếu hồ sơ.

Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu thống nhất toàn tỉnh về cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp; tổ chức kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư; xử lý các hành vi để xảy ra lấn chiếm, sử dụng không đúng mục đích, thay đổi hiện trạng của các cơ sở nhà, đất dôi dư.

Nhà khách Thanh Bình được cải tạo làm nhà công vụ hỗ trợ cán bộ tỉnh Gia Lai làm việc sau khi sáp nhập tỉnh. Ảnh: Tuấn Anh

Cùng với kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các xã, phường trên địa bàn tỉnh trong việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư, Sở Tài chính rà soát, thống kê đầy đủ các cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh, tham mưu UBND tỉnh xem xét, phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị rà soát, đo đạc, xác định lại ranh giới và diện tích đối với các trường hợp có chênh lệch giữa hồ sơ và thực tế, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, lập thủ tục đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo Văn phòng Đăng ký đất đai và các chi nhánh trực thuộc hướng dẫn các đơn vị thực hiện đăng ký biến động quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với toàn bộ các cơ sở đã được giao, điều chuyển theo phương án được duyệt đúng quy định.

Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh tổ chức kiểm điểm nghiêm túc đối với các tập thể, cá nhân có liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm, đồng thời tổ chức thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục theo kết luận thanh tra.

Trung tâm phối hợp với các cơ quan liên quan tiến hành kiểm tra, đo đạc hiện trạng, xác minh cụ thể nguồn gốc, quá trình sử dụng đất của từng cơ sở nhà, đất, trên cơ sở đó, thực hiện việc chỉnh lý bản đồ địa chính và cập nhật hồ sơ địa chính theo đúng quy định pháp luật, đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các cơ sở chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Các xã, phường tổ chức kiểm điểm nghiêm túc đối với các tập thể, cá nhân có liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm, đồng thời tổ chức thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục theo kết luận thanh tra.

UBND xã, phường phối hợp với các cơ quan liên quan tiến hành kiểm tra, đo đạc hiện trạng, xác minh cụ thể nguồn gốc, quá trình sử dụng đất của từng cơ sở nhà, đất, trên cơ sở đó, thực hiện việc chỉnh lý bản đồ địa chính và cập nhật hồ sơ địa chính theo đúng quy định pháp luật, đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các cơ sở chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Các xã, phường tiếp tục tổ chức rà soát, thống kê toàn diện các cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn; cập nhật đầy đủ hiện trạng, hồ sơ pháp lý và đề xuất phương án sắp xếp, bố trí, xử lý phù hợp theo quy định.