Bên trong một cơ sở nhà, đất bỏ trống, bàn ghế và vật dụng để lại ngổn ngang. Ảnh: Minh Tân

Cho thuê, khai thác còn nhiều bất cập

Qua thanh tra tại UBND phường Phú Bài, UBND xã Quảng Điền và kiểm tra tại 37 phường, xã, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố, Thanh tra TP Huế phát hiện 3 cơ sở nhà, đất dôi dư được UBND các xã cũ ký hợp đồng cho Viettel Huế - Chi nhánh Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội thuê mặt bằng để lắp đặt trạm BTS. Việc cho thuê được xác định không đúng khoản 7 Điều 45 Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013.

Ngoài 3 trường hợp trên, có 6 cơ sở nhà, đất do UBND các xã cũ cho thuê nhưng sau khi hết hạn hợp đồng vẫn để tổ chức, cá nhân tiếp tục sử dụng. Thanh tra xác định việc này không đúng quy định và chỉ rõ trách nhiệm của lãnh đạo, cá nhân liên quan tại xã Lộc An, xã Long Quảng, xã Phú Lộc và phường Phong Quảng, cùng các địa phương được giao quản lý trước ngày 1/7/2025.

Không chỉ việc cho thuê, hiệu quả khai thác tài sản cũng là vấn đề được KLTT lưu ý. Một số cơ sở có công năng sử dụng tốt như trụ sở UBND phường, xã cũ; trụ sở một số cơ quan Trung ương; nhà văn hóa xã cũ... nhưng vẫn bỏ trống.

Đối với phần lớn cơ sở nhà, đất dôi dư trên 12 tháng, Thanh tra TP Huế xác định tình trạng này chưa bảo đảm nguyên tắc quản lý, sử dụng tài sản công theo khoản 2 Điều 6 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017.

Theo KLTT, việc xử lý kéo dài có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trước năm 2024, pháp luật chưa có cơ chế phù hợp cho thuê, khai thác ngắn hạn nhà, đất dôi dư; phương thức xử lý chủ yếu là đấu giá, giao đất hoặc cho thuê đất.

Một cơ sở nhà, đất đóng cửa, khuôn viên vắng vẻ. Ảnh: Minh Tân

Nhiều cơ sở là trụ sở, cơ sở sự nghiệp nên khi chuyển sang đất ở, đất thương mại, dịch vụ hoặc loại đất khác phải điều chỉnh quy hoạch. Việc xử lý tài sản gắn liền với đất khi giao đất, cho thuê đất còn lúng túng; cơ chế cho thuê nhà không phải để ở cũng phát sinh bất cập.

Bên cạnh đó, nhiều cơ sở nằm xa trung tâm, khó thu hút đầu tư; nhiều cơ sở trong nhóm 245 cơ sở dôi dư từ các năm trước chuyển sang đã xuống cấp, chi phí sửa chữa lớn, công năng không phù hợp. Một số khu đất có vị trí thuận lợi từng được kêu gọi đầu tư, tổ chức đấu giá nhưng không có nhà đầu tư tham gia và phải điều chỉnh quy hoạch.

Thanh tra cũng chỉ ra việc chậm bổ sung chức năng quản lý, kinh doanh nhà cho các Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Huế ảnh hưởng đến tiến độ khai thác, cho thuê, đấu giá. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, việc chuyển giao, tiếp nhận tài sản giữa các cấp khiến hồ sơ bị phân tán, thiếu đồng bộ.

Về nguyên nhân chủ quan, khối lượng công việc sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp lớn, trong khi cán bộ theo dõi, tham mưu quản lý tài sản công chưa đáp ứng yêu cầu. Việc xử lý tài sản dôi dư trước khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp cũng chưa được cấp huyện, cấp xã quan tâm thường xuyên.

Thanh tra xác định trách nhiệm của Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường trong việc chưa phát huy đầy đủ vai trò cơ quan chuyên môn, chưa quyết liệt phối hợp tháo gỡ khó khăn.

Khơi thông nguồn lực, chấn chỉnh trách nhiệm

Một nội dung đáng chú ý của KLTT là việc lượng hóa nguồn lực có thể khơi thông từ quỹ nhà, đất dôi dư. Đoàn thanh tra xác định giá trị nguồn lực đối với 133 cơ sở dôi dư sau ngày 1/3/2025 và 272 cơ sở dôi dư trước ngày 1/3/2025, theo giá đất ở và đất thương mại, dịch vụ. Riêng cơ sở tại 114 Mai Thúc Loan, giá trị nguồn lực khơi thông ước tính 19,735 tỷ đồng theo tiêu chí đất ở và 11,841 tỷ đồng theo tiêu chí đất thương mại, dịch vụ.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra kiến nghị Chủ tịch UBND TP Huế chỉ đạo Sở Tài chính, UBND các phường, xã và Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố nghiêm túc thực hiện KLTT; tổ chức kiểm điểm, chấn chỉnh, khắc phục vi phạm, thiếu sót và xử lý trách nhiệm theo thẩm quyền.

Sở Tài chính TP Huế được yêu cầu tham mưu, hướng dẫn các đơn vị, địa phương căn cứ Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP để đẩy nhanh xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư. Các xã, phường phải rà soát, kê khai, báo cáo, đưa tài sản vào quản lý, sử dụng; đồng thời rà soát các cơ sở đã thi công nhưng chưa hoàn thành, tạm dừng do mô hình chính quyền 2 cấp để đề xuất xử lý, tránh lãng phí.

Cơ sở nhà, đất đã được đầu tư xây dựng nhưng hiện trạng cho thấy nhu cầu sử dụng và phương án khai thác vẫn còn nhiều vấn đề cần xử lý. Ảnh: Minh Tân

Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường và Sở Tài chính TP Huế được yêu cầu theo thẩm quyền tham mưu xử lý các cơ sở chuyển giao về địa phương; đẩy nhanh lập, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch, kêu gọi và chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt phương án đấu giá đối với các dự án có nhà, đất do Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý, tránh để tài sản bỏ trống kéo dài, phát sinh chi phí bảo quản và nguy cơ lãng phí.

Đối với phường Phong Quảng, phường Phú Bài, xã Phú Lộc, xã Lộc An, xã Quảng Điền và xã Long Quảng, Thanh tra TP Huế yêu cầu rà soát, xác định, thu hồi và nộp ngân sách Nhà nước các khoản tiền từ tổ chức, cá nhân thuê, sử dụng cơ sở nhà, đất; trường hợp không có cơ sở xử lý phải xác định rõ trách nhiệm liên quan. Sở Nội vụ được giao hướng dẫn kiểm điểm các tập thể, cá nhân, kể cả những người nay không còn giữ chức vụ khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp.

Các địa phương phải chấn chỉnh việc cho thuê, xây dựng phương án khai thác hiệu quả; xử lý các trường hợp lấn chiếm tại phường Phong Thái, Phong Quảng, Phú Xuân, xã Lộc An, Phú Lộc, Phú Vinh và các trường hợp tạm sử dụng tại Thuận An, Phong Dinh, Thuận Hóa, Phú Xuân, Phong Phú.

Đối với UBND phường Vỹ Dạ và UBND xã Chân Mây - Lăng Cô, Thanh tra TP Huế yêu cầu phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực 1, 3 rà soát hồ sơ pháp lý, tiếp nhận và quản lý các cơ sở nhà, đất theo quy định.

Đối với Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Huế, yêu cầu kiểm điểm, rút kinh nghiệm; quản lý, sử dụng tài sản đúng quy định; triển khai thủ tục đối với các cơ sở đã có quyết định kêu gọi nhà đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt phương án đấu giá. Trung tâm đồng thời phải phối hợp xử lý việc các hộ gia đình đang sử dụng cơ sở nhà, đất của Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp thị xã Hương Trà cũ để có phương án quản lý, khai thác kịp thời.

Đối với 37 phường, xã, Thanh tra yêu cầu kiểm điểm, rút kinh nghiệm, xác định trách nhiệm đối với tình trạng bỏ trống, bỏ hoang, lấn chiếm, cho thuê không đúng quy định và đẩy nhanh phương án xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư.

KLTT yêu cầu Sở Tài chính, UBND phường Phú Bài, UBND xã Quảng Điền cùng các địa phương, đơn vị liên quan nghiêm túc thực hiện, chấn chỉnh, khắc phục các vi phạm, thiếu sót và báo cáo kết quả về UBND TP Huế, Thanh tra thành phố theo quy định.