Toàn cảnh cuộc họp. Ảnh: Dương Nguyễn

Thực hiện Kế hoạch xây dựng thể chế năm 2026, ngày 16/6, Thanh tra Chính phủ tổ chức cuộc họp hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện quy định về trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra và xử lý sau thanh tra. Cuộc họp do Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Thanh tra Chính phủ) Trần Đăng Vinh chủ trì.

Việc ban hành Thông tư mới là yêu cầu tất yếu khi Luật Thanh tra năm 2025 được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 với nhiều thay đổi về trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra.

Các quy định về trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra hiện hành theo Thông tư số 08/2024/TT-TTCP ngày 18/12/2024 không còn phù hợp với Luật Thanh tra năm 2025 cũng như Nghị định số 216/2025/NĐ-CP và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Do đó, Thông tư mới được xây dựng nhằm hướng dẫn các cơ quan thanh tra thực hiện thống nhất quy trình, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Quá trình xây dựng dự thảo đã trải qua nhiều bước lấy ý kiến rộng rãi từ các vụ, cục, đơn vị, các cơ quan thanh tra bộ ngành, địa phương và đã được Hội đồng tư vấn thẩm định ban hành Báo cáo thẩm định vào ngày 21/4/2026.

Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh chủ trì cuộc họp. Ảnh: Dương Nguyễn

Hoàn thiện hành lang pháp lý đáp ứng yêu cầu của Luật Thanh tra năm 2025

Phát biểu tại cuộc họp, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh nhấn mạnh, dự thảo Thông tư có ý nghĩa rất quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của pháp luật về thanh tra, góp phần đảm bảo sự thống nhất trong hoạt động nghiệp vụ của toàn ngành.

Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng dự thảo là bám sát luật, chỉ hướng dẫn những nội dung thực sự cần thiết để đảm bảo tính khả thi khi tổ chức thực hiện, đồng thời chú trọng lồng ghép yếu tố chuyển đổi số và các cơ chế kiểm soát quyền lực.

Dự thảo Thông tư mới được thiết kế bao gồm 4 chương với 27 điều và 56 biểu mẫu đi kèm. Về nội dung, dự thảo Thông tư kế thừa 8 điều của Thông tư cũ do các quy định này vẫn còn nguyên giá trị thực tiễn và phù hợp với hành lang pháp lý hiện hành.

Các đại biểu tham dự cuộc họp. Ảnh: Dương Nguyễn

Điểm đáng chú ý là dự thảo bổ sung 7 điều mới nhằm hướng dẫn chi tiết các hoạt động trọng tâm như ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số trong hoạt động thanh tra; trách nhiệm phối hợp cung cấp thông tin giữa cơ quan thanh tra và cơ quan quản lý nhà nước; cùng với các quy định chặt chẽ về việc giám sát, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra…

Đồng thời, cơ quan soạn thảo cũng tiến hành sửa đổi, hoàn thiện 11 điều, 52 biểu mẫu cũ để phù hợp với quy định của Luật Thanh tra năm 2025 và Nghị định số 216/2025/NĐ-CP.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước triển khai thanh tra trực tuyến

Một trong những định hướng quan trọng của dự thảo Thông tư lần này là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động nghiệp vụ thanh tra. Các quy định mới yêu cầu thủ trưởng các cơ quan thanh tra và Thủ trưởng các đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ có trách nhiệm tổ chức thực hiện việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động thanh tra; từng bước thực hiện thanh tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử. Thông tư mới sẽ không làm phát sinh thêm bất kỳ thủ tục hành chính nào, mà tập trung vào việc áp dụng khoa học công nghệ để cắt giảm thủ tục, nâng cao hiệu lực hoạt động.

Các đại biểu tập trung thảo luận về các quy định mới như nội dung liên quan đến thanh tra trực tuyến và chuyển đổi số trong hoạt động thanh tra... Ảnh: Dương Nguyễn

Theo Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh, dự thảo mang đến nhiều định hướng mang tính đột phá, tiêu biểu như việc chuyển mạnh từ phương thức thanh tra dựa trên hồ sơ sang phân tích dữ liệu và đánh giá rủi ro, cũng như tạo tiền đề cho hoạt động thanh tra trực tuyến thông qua việc sử dụng hồ sơ, báo cáo điện tử. Đặc biệt, công tác xử lý sau thanh tra và chế tài đối với người tiến hành thanh tra cũng được siết chặt nhằm khắc phục tình trạng chậm thực hiện kết luận thanh tra.

Để hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh, đại diện Ban soạn thảo, đề nghị các đại biểu tập trung góp ý về tính khả thi của quy trình thực hiện và mức độ phù hợp của yêu cầu chuyển đổi số với điều kiện thực tế tại từng đơn vị. Ông cũng đề nghị các đại biểu phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai để Ban soạn thảo nghiên cứu, hoàn thiện và bổ sung hệ thống biểu mẫu văn bản theo hướng đồng bộ, thuận lợi cho áp dụng trong thực tiễn.

Ý kiến góp ý của các bộ, ngành và định hướng hoàn thiện dự thảo

Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung góp ý vào nhiều nội dung trọng tâm của dự thảo Thông tư, đặc biệt là các quy định liên quan đến thanh tra trực tuyến, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra và cơ chế bảo đảm tính khả thi khi triển khai trên thực tế.

Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực khoa học, công nghệ (Cục XII) Nguyễn Đức Cường phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Dương Nguyễn

Góp ý về nội dung này, Cục trưởng Cục XII Nguyễn Đức Cường đề nghị dự thảo cần quy định rõ tính pháp lý của chứng cứ, tài liệu điện tử và hướng dẫn cụ thể cách thức tiến hành thanh tra từ xa nhằm đảm bảo tính khả thi khi áp dụng. Ông cũng kiến nghị bổ sung chế tài xử lý vi phạm đối với người thu thập thông tin, đồng thời đề xuất cơ chế loại trừ thời gian chậm trễ do đối tượng thanh tra chậm cung cấp hồ sơ để tránh ảnh hưởng đến tiến độ đoàn thanh tra.

Phó Chánh Thanh tra Bộ Công an Phan Văn Bé. Ảnh: Dương Nguyễn

Cùng quan tâm đến việc hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động thanh tra trong môi trường số, Phó Chánh Thanh tra Bộ Công an Phan Văn Bé đề nghị Ban soạn thảo phân định rõ giữa việc ứng dụng công nghệ thông tin với hoạt động thanh tra trực tuyến có điều kiện. Đồng thời, ông yêu cầu làm rõ trách nhiệm báo cáo xuyên suốt của thành viên đoàn thanh tra và đề xuất bổ sung điều khoản giao Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quy định riêng về công tác xử lý kỷ luật.

Phó Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực nội chính, nội vụ, dân tộc, tôn giáo (Cục V) Nguyễn Xuân Đạt. Ảnh: Dương Nguyễn

Góp ý cho dự thảo Thông tư, Phó Cục trưởng Cục V Nguyễn Xuân Đạt đề nghị cần bổ sung rõ về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, đồng thời bổ sung thêm điều khoản xử lý vi phạm đối với người theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra. Ông cũng kiến nghị quy định cụ thể về điều kiện thanh tra trực tuyến, giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử, cũng như sửa đổi một số biểu mẫu liên quan đến việc thu thập thông tin và tạm giữ tài sản.

Phó Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng Vũ Hải Đăng phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Dương Nguyễn

Tại cuộc họp, Phó Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng Vũ Hải Đăng đề xuất giải pháp tập trung đẩy mạnh cơ chế giám sát hoạt động của đoàn thanh tra. Do đặc thù các đơn vị trong lực lượng vũ trang, ông nhấn mạnh việc ưu tiên bố trí đúng cán bộ chuyên trách là yếu tố cốt lõi để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao. Để kiểm soát quyền lực hiệu quả, thay vì cơ cấu chéo nhân sự không cùng chuyên môn, việc tăng cường vai trò của lực lượng giám sát đoàn thanh tra hiện có sẽ đáp ứng trọn vẹn yêu cầu kiểm tra, đảm bảo tính minh bạch và khách quan tuyệt đối, Thiếu tướng Vũ Hải Đăng cho biết.

Bà Phạm Thị Thanh Hương, Chánh Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Ảnh: Dương Nguyễn

Góp ý tại cuộc họp, bà Phạm Thị Thanh Hương, Chánh Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đánh giá cao Ban soạn thảo đã tích cực tiếp thu và chỉnh sửa dự thảo dựa trên nhiều ý kiến đóng góp. Ủng hộ định hướng chuyển đổi số, bà đề nghị cần quy định rõ các bước thanh tra trực tuyến, từ xa để các đơn vị chủ động chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin. Bên cạnh đó, để đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn, bà đề xuất cho phép cập nhật nhật ký điện tử vào cuối ngày làm việc, đồng thời cần lượng hóa cụ thể thời hạn báo cáo việc thực hiện các kết luận sau thanh tra.

Ông Trần Văn Long, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ. Ảnh: Dương Nguyễn

Trao đổi tại cuộc họp, ông Trần Văn Long, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, đại diện Ban soạn thảo, khẳng định dự thảo Thông tư đã trải qua quá trình lấy ý kiến và thẩm định chặt chẽ. Giải đáp các băn khoăn về quy định thanh tra trực tuyến, ông cho biết Thanh tra Chính phủ đang nỗ lực đồng bộ quy trình nghiệp vụ với hạ tầng công nghệ. Việc đưa hệ thống này vào vận hành sẽ tháo gỡ các vướng mắc kỹ thuật hiện tại, tạo nền tảng vững chắc để các cơ quan công bố quyết định trực tuyến bằng chữ ký số và quản lý hồ sơ điện tử an toàn, minh bạch.

Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh phát biểu kết luận cuộc họp. Ảnh: Dương Nguyễn

Phát biểu kết luận cuộc họp, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Trần Đăng Vinh đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và sự đóng góp thẳng thắn của các đại biểu. Ông cho biết Ban soạn thảo đã tiếp nhận tổng cộng 17 ý kiến đóng góp, bao gồm 15 ý kiến trực tiếp và 2 ý kiến bằng văn bản. Đối với các đại biểu chưa kịp phát biểu do thời gian có hạn, Ban soạn thảo đề nghị tiếp tục gửi ý kiến bổ sung trực tuyến để cơ quan chủ trì tổng hợp, tiếp thu đầy đủ.

Thay mặt cơ quan chủ trì, Vụ trưởng Vụ Pháp chế khẳng định Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu toàn bộ các ý kiến đóng góp để tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Thông tư, bảo đảm chất lượng và tính khả thi trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành.

Một số hình ảnh các đại biểu phát biểu ý kiến tại cuộc họp: