Toàn cảnh hội nghị đánh giá cơ sở đề tài khoa học cấp bộ. Ảnh: TH

Định hướng nâng cao chất lượng: Gắn chặt với thực tiễn

Hoạt động thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là những lĩnh vực đặc thù, luôn chịu tác động trực tiếp từ biến động kinh tế – xã hội và yêu cầu ngày càng cao của người dân. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu khoa học không chỉ giúp nhận diện xu hướng, dự báo rủi ro mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình, hoàn thiện phương thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Những năm gần đây, công tác nghiên cứu khoa học trong ngành Thanh tra có bước chuyển rõ nét về nhận thức và cách làm. Từ chỗ thiên về tổng hợp, mô tả, nhiều đề tài đã chuyển mạnh sang tiếp cận theo hướng “vấn đề – giải pháp”, tập trung vào các điểm nghẽn trong thực tiễn quản lý, những khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực thi pháp luật. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy nghiên cứu khoa học ngày càng được coi trọng như một công cụ hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động quản lý nhà nước và nghiệp vụ chuyên môn.

Một trong những yêu cầu xuyên suốt đặt ra đối với nghiên cứu khoa học ngành Thanh tra là phải xuất phát từ thực tiễn và quay trở lại phục vụ thực tiễn. Thực tế cho thấy, những đề tài được đánh giá cao thường là những đề tài bám sát yêu cầu của ngành, lựa chọn đúng vấn đề đang đặt ra và có khả năng đề xuất giải pháp khả thi.

Việc nâng cao chất lượng nghiên cứu trước hết thể hiện ở khâu xác định đề tài. Đề tài khoa học không cần “lớn” về phạm vi, nhưng phải “đúng” và “trúng” với yêu cầu quản lý, điều hành. Những vấn đề như hoàn thiện mô hình tổ chức cơ quan thanh tra, nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, đổi mới phương thức giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài, hay ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý đơn thư… đều là những nội dung có giá trị thực tiễn cao, cần được nghiên cứu một cách bài bản, có chiều sâu.

Bên cạnh đó, phương pháp nghiên cứu cũng là yếu tố then chốt quyết định chất lượng đề tài. Nghiên cứu khoa học ngành Thanh tra không thể chỉ dừng ở phân tích văn bản hay dẫn chiếu quy định, mà cần được bổ trợ bằng khảo sát thực tiễn, phân tích tình huống, thống kê số liệu, phỏng vấn chuyên gia và cán bộ trực tiếp làm nghiệp vụ. Chính những dữ liệu thực tiễn này sẽ tạo nên “độ dày” khoa học và tính thuyết phục cho các kết luận, kiến nghị.

Một tiêu chí ngày càng được nhấn mạnh trong đánh giá chất lượng nghiên cứu khoa học ngành Thanh tra là sản phẩm đầu ra. Thay vì chỉ dừng lại ở báo cáo tổng hợp, nhiều đề tài được kỳ vọng tạo ra các sản phẩm cụ thể như: khung quy trình nghiệp vụ, bộ tiêu chí đánh giá, cẩm nang hướng dẫn, kiến nghị sửa đổi chính sách, hoặc tài liệu phục vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Thực tiễn cho thấy, những sản phẩm nghiên cứu có khả năng ứng dụng trực tiếp sẽ tạo ra tác động lan tỏa nhanh hơn, góp phần nâng cao chất lượng thực thi công vụ. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu đổi mới hoạt động đào tạo, bồi dưỡng trong ngành Thanh tra, khi khoa học không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn trở thành “nguồn đầu vào” quan trọng cho công tác huấn luyện, nâng cao năng lực đội ngũ.

Ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương tham dự Hội đồng nghiệm thu đề tài khoa học cấp Bộ. Ảnh: TH

Nâng cao chất lượng gắn với phát triển đội ngũ

Trong tổng thể bức tranh nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, công tác xét duyệt đề tài cấp Bộ giữ vai trò quan trọng như một “khâu lọc” và định hướng. Thông qua quá trình xét duyệt, những đề tài chưa rõ mục tiêu, phạm vi dàn trải, giải pháp chung chung sẽ được yêu cầu chỉnh sửa, hoàn thiện, thậm chí không được thông qua. Điều này góp phần bảo đảm nguồn lực nghiên cứu được tập trung cho những nội dung thực sự cần thiết và có giá trị.

Từ thực tiễn tham gia hội đồng đánh giá, xét duyệt đề tài khoa học cấp Bộ, ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, cho rằng việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học cần bắt đầu ngay từ khâu lựa chọn và thuyết minh đề tài. Theo ông Phạm Thế Sự, một đề tài khoa học của ngành Thanh tra cần trả lời rõ: Nghiên cứu để giải quyết vấn đề gì của thực tiễn, kết quả nghiên cứu hỗ trợ được gì cho công tác quản lý nhà nước và hoạt động nghiệp vụ.

Ông Phạm Thế Sự nhấn mạnh rằng, quá trình xét duyệt không chỉ nhằm đánh giá hình thức hay thủ tục, mà quan trọng hơn là giúp “đặt lại” đề tài vào đúng quỹ đạo thực tiễn. Những góp ý, phản biện từ hội đồng, nếu được tiếp thu nghiêm túc, sẽ giúp đề tài trở nên cô đọng hơn, rõ mục tiêu hơn và tăng khả năng ứng dụng sau khi hoàn thành.

Một yếu tố không thể tách rời trong nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học ngành Thanh tra là phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu. Thực tế cho thấy, những đề tài có chất lượng cao thường do các nhóm nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa lý luận và thực tiễn, giữa nhà khoa học và cán bộ quản lý, cán bộ làm nghiệp vụ. Sự kết hợp này giúp đề tài vừa bảo đảm tính khoa học, vừa bám sát yêu cầu của thực tiễn công tác.

Do đó, việc tạo điều kiện cho cán bộ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tham gia nghiên cứu khoa học là rất cần thiết. Thông qua nghiên cứu, cán bộ không chỉ nâng cao năng lực tư duy, khả năng phân tích mà còn góp phần tổng kết, lan tỏa kinh nghiệm thực tiễn, phục vụ chung cho toàn ngành.

Từ góc độ cơ sở đào tạo, nghiên cứu trọng điểm của ngành, bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra cho biết, những năm gần đây, Nhà trường đã chủ động đổi mới cách tiếp cận trong tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học theo hướng bài bản, có trọng tâm và gắn chặt với yêu cầu thực tiễn của ngành. Nghiên cứu khoa học không chỉ là một nhiệm vụ thường xuyên, mà được xác định là một trong những trụ cột quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và hỗ trợ trực tiếp cho công tác tham mưu, hoàn thiện cơ chế, chính sách trong lĩnh vực thanh tra.

Theo bà Phạm Thị Thu Hiền, Trường Cán bộ Thanh tra đặc biệt coi trọng việc nâng cao chất lượng đề tài ngay từ khâu lựa chọn, thuyết minh và tổ chức thực hiện. Các đề tài khoa học, nhất là đề tài cấp Bộ, được định hướng rõ mục tiêu, nội dung và sản phẩm đầu ra, bảo đảm tính khoa học, tính thực tiễn và khả năng ứng dụng. Kết quả nghiên cứu không chỉ phục vụ yêu cầu tổng kết lý luận, thực tiễn, mà còn được sử dụng làm cơ sở để xây dựng, cập nhật chương trình, giáo trình, tài liệu bồi dưỡng, từng bước chuẩn hóa nội dung đào tạo theo yêu cầu mới của ngành Thanh tra.

Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra nhấn mạnh, thông qua quá trình tổ chức xét duyệt, thẩm định và nghiệm thu đề tài khoa học, Nhà trường đã từng bước hình thành môi trường nghiên cứu nghiêm túc, khuyến khích tư duy khoa học và nâng cao năng lực nghiên cứu của đội ngũ giảng viên, cán bộ, học viên. Việc gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với đào tạo, bồi dưỡng và yêu cầu thực tiễn không chỉ góp phần nâng cao chất lượng từng đề tài, mà còn tạo nền tảng bền vững để Trường Cán bộ Thanh tra phát huy vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu có uy tín, đáp ứng tốt hơn yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra chuyên nghiệp, bản lĩnh và hiện đại trong giai đoạn mới.