Trụ sở Bộ Tài chính. Ảnh: B.S

Công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế và chính sách pháp luật luôn được ngành Tài chính xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Trong thời gian qua, ngành đã thể hiện vai trò tiên phong với định hướng: thể chế phải đi trước, mở đường cho phát triển.

Điểm nhấn quan trọng nhất là sự thay đổi trong tư duy xây dựng pháp luật. Pháp luật quản lý nhà nước giờ đây lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, chuyển biến mạnh mẽ từ “ban hành pháp luật để quản lý” sang “kiến tạo thể chế phát triển”, biến pháp luật thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Mặc dù khối lượng công việc cấp bách và khổng lồ, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Thường vụ Đảng ủy và Lãnh đạo Bộ, Bộ Tài chính đã tham mưu và ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) quan trọng. Những nỗ lực này nhằm từng bước đưa pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. 

Thời gian qua, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành 2 Nghị quyết: Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước, Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Việc triển khai chương trình lập pháp hằng năm được thực hiện bài bản. Nhiều nhiệm vụ lớn, phức tạp, ngoài kế hoạch ban đầu với yêu cầu thời gian hoàn thành rất gấp nhưng đã được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, chất lượng.

Theo đó, Bộ Tài chính đã tham mưu, xây dựng trình Chính phủ trình Quốc hội khóa XVI thông qua tại kỳ họp thứ nhất Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt, Nghị quyết 19/2026/QH162 ngày 12/4/2026 của Quốc hội về giảm thuế xăng dầu và nhiên liệu bay để giảm chi phí nhiên liệu, hỗ trợ doanh nghiệp, vận tải và sản xuất; trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua 1 Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trình Chính phủ ban hành 52 Nghị định, 4 Nghị quyết; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 6 Quyết định.

Bộ cũng đã ban hành nhiều văn bản QPPL để cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ quy định pháp luật, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, Bộ Tài chính đang ráo riết xử lý 76 văn bản QPPL cần sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế trước ngày 01/3/2027 để thay thế các cơ chế đặc thù, tạm thời. Tính đến hết tháng 6/2026, 27 văn bản đã được xử lý, 49 văn bản còn lại đang được gấp rút hoàn thiện phương án. Công tác tổng rà soát hệ thống văn bản QPPL cũng đang được đôn đốc triển khai toàn diện.

Đứng trước yêu cầu hiện thực hóa các mục tiêu của Đại hội Đảng XIV và mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nhiệm vụ xây dựng thể chế của ngành Tài chính trong những tháng cuối năm 2026 là hết sức nặng nề. Dự kiến, Bộ Tài chính sẽ phải trình Quốc hội thông qua 11 luật, nghị quyết; trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ban hành 60 Nghị định, Quyết định; đồng thời tự ban hành theo thẩm quyền 58 Thông tư. Để hoàn thành khối lượng công việc đồ sộ này, ngành Tài chính tập trung vào các định hướng trọng tâm như sau:

Thứ nhất, thể chế hóa kịp thời, chính xác, đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng. Ưu tiên tổ chức thực hiện hiệu quả các Nghị quyết trụ cột (27-NQ/TW, 66-NQ/TW, 79-NQ/TW, 10-NQ/TW…), huy động mọi nguồn lực hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Thứ hai, bảo đảm tiến độ lập pháp, nhất là các dự án luật có vai trò quan trọng trong việc tạo lập môi trường thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh, các dự án, dự thảo luật, pháp lệnh, nghị quyết bảo đảm cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động của bộ máy nhà nước theo mô hình chính quyền 3 cấp; tăng trưởng hai con số. 

Thứ ba, không để xảy ra tình trạng chậm tiến độ, nợ đọng văn bản làm phát sinh khoảng trống pháp lý. Triển khai hiệu quả Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, làm tiền đề xây dựng Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Thứ tư, nhanh chóng xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành đối với các văn bản quy định chi tiết nợ ban hành, khẩn trương đưa các văn bản QPPL vào cuộc sống, tránh tình trạng luật, nghị quyết đã ban hành nhưng chưa thể áp dụng, triển khai trên thực tế và không tạo khoảng trống pháp lý.

Cuối cùng, siết chặt kỷ luật, phân công rõ trách nhiệm và phối hợp hiệu quả trong xây dựng văn bản QPPL; đồng thời kiểm soát chặt chẽ tiến độ, chấm dứt triệt để tình trạng nợ đọng, chậm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành.

Với tinh thần đoàn kết, dân chủ và đột phá, ngành Tài chính đang dồn toàn lực khơi thông mọi điểm nghẽn, đưa hệ thống thể chế, pháp luật tài chính thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.