Nghị định 300/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 170/2025/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức. Trong đó, Nghị định 300/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 52, Nghị định 170/2025/NDd-CP về cho thôi giữ chức vụ, từ chức đối với công chức lãnh đạo, quản lý.

Ảnh: Bảo Anh

3 căn cứ xem xét cho thôi giữ chức vụ

Theo khoản 1 Điều 52, việc xem xét cho thôi giữ chức vụ đối với công chức lãnh đạo, quản lý được thực hiện khi có một trong các căn cứ.

Thứ nhất, cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi, lĩnh vực quản lý không đạt chỉ tiêu, kế hoạch theo quy định; hoặc các quyết định, quy chế, quy định, đề án, chương trình, dự án quan trọng do cơ quan, tổ chức, đơn vị mình phụ trách chủ trì tham mưu, đề xuất ban hành bị kết luận không hiệu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả xấu, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng.

Thứ hai, không kịp thời giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền gây bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng xấu đến uy tín cơ quan, tổ chức, đơn vị theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Đối với việc chậm giải quyết khiếu nại, tố cáo, theo Nghị định 300/2026/NĐ-CP, căn cứ này được xác định khi đồng thời gắn với các yếu tố: vụ việc thuộc thẩm quyền; không được giải quyết kịp thời; gây bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng xấu đến uy tín của cơ quan, tổ chức, đơn vị và có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Đây là nội dung cần được hiểu đúng khi áp dụng quy định mới.

Thứ ba, công chức là người đứng đầu thiếu trách nhiệm, không kịp thời xử lý khi phát hiện công chức thuộc quyền quản lý trực tiếp vi phạm nghiêm trọng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Bên cạnh đó còn có những trường hợp khác theo quy định của Đảng hoặc quy định pháp luật.

Ảnh: Bảo Anh

Tín nhiệm thấp không có đơn vẫn xem xét cho từ chức

Khác với cho thôi giữ chức vụ, khoản 2 Điều 52 quy định các trường hợp công chức lãnh đạo, quản lý tự nguyện xin từ chức và được xem xét cho từ chức.

Trong đó, có trường hợp bản thân công chức nhận thấy hạn chế về năng lực lãnh đạo, quản lý hoặc không còn đủ uy tín để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ; có trên 50% số phiếu tín nhiệm thấp tại kỳ lấy phiếu theo quy định; hoặc vì lý do chính đáng khác của cá nhân.

Nghị định cũng quy định việc xem xét cho từ chức đối với các trường hợp liên quan đến trách nhiệm của người đứng đầu. Cụ thể, người đứng đầu để cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc quyền quản lý, phụ trách trực tiếp hoặc cấp dưới trực tiếp xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng nhưng chưa đến mức phải xem xét, xử lý kỷ luật theo quy định cũng thuộc trường hợp được xem xét từ chức.

Tương tự, công chức trong thời hạn giữ chức vụ có 2 năm không liên tiếp bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ cũng thuộc trường hợp này.

Nghị định còn quy định rõ trường hợp cho từ chức đối với công chức lãnh đạo quản ký không dám làm, không dám chịu trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, không thực hiện công việc thuộc thẩm quyền theo chức năng, nhiệm vụ được giao và bị cơ quan có thẩm quyền kết luận, đánh giá gây hậu quả rất nghiêm trọng, dư luận xấu, bức xúc trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Ngoài ra còn có các trường hợp vi phạm về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; để người thân vi phạm pháp luật, sa vào tệ nạn xã hội; để người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn của bản thân để trục lợi, các trường hợp khác theo quy định của Đảng hoặc quy định của pháp luật.… cũng sẽ được xem xét cho từ chức.

Đáng chú ý, Nghị định 300/2026/NĐ-CP còn quy định, công chức lãnh đạo, quản lý có trên 50% số phiếu tín nhiệm thấp mà không có đơn từ chức thì cơ quan có thẩm quyền xem xét cho thôi giữ chức vụ.

Đối với các trường hợp như để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng; có 2 năm không liên tiếp bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ; vi phạm về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; để người thân vi phạm pháp luật; để người khác lợi dụng chức vụ để trục lợi; hoặc không dám làm, né tránh trách nhiệm…, nếu công chức không tự nguyện từ chức thì cơ quan có thẩm quyền cũng sẽ xem xét miễn nhiệm theo Điều 53.

Ảnh: Bảo Anh

Quy trình xem xét cho thôi giữ chức vụ

Theo điểm a khoản 5 Điều 52, trong thời gian 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn từ chức, người đứng đầu cơ quan sử dụng công chức hoặc cơ quan, bộ phận tham mưu về tổ chức cán bộ có trách nhiệm trao đổi với công chức và đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Tiếp đó, trong thời gian 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề xuất, cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định việc cho thôi giữ chức vụ. Trường hợp cần thiết vì lý do khách quan thì thời gian này được kéo dài nhưng không quá 15 ngày làm việc.

Một quy định khác cũng đáng chú ý: công chức lãnh đạo, quản lý đã có đơn tự nguyện xin từ chức nhưng chưa được người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi công tác hoặc cấp có thẩm quyền đồng ý thì vẫn phải tiếp tục thực hiện chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Như vậy, theo Nghị định 300/2026/NĐ-CP, việc có đơn xin từ chức không đồng nghĩa với việc công chức đương nhiên chấm dứt thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý.

Việc thôi giữ chức vụ chỉ được thực hiện sau khi có quyết định của người có thẩm quyền theo quy định.