Phóng viên, LH thẫn thờ trong trung tâm tơ lụa (Hải Nam). Đoàn mua ít, giục HDV lên xe đi tiếp thì anh ta lỉnh mất, “nhốt” khách ngồi bệt hơn nửa giờ. Ảnh: Tiến Ngân

>> Kỳ I: Không thể thoát!

Bán dao “Sơn Đông mãi võ”

Trong chuyến khảo sát đảo Hải Nam, đoàn LH - báo chí cùng hơn 30 khách du lịch thuần túy Việt Nam theo HDV địa phương tới thăm “Triển lãm Mã tấu”. Nhiều người hí hửng đoán đây là khu trưng bày binh khí cổ của Trung Quốc nên ngạc nhiên thấy HDV dặn tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh bên trong! 

Một người đàn ông mặc đồng phục xanh (tay áo có hình quốc kỳ) giơ tay ngang vành tai chào đoàn khảo sát với tác phong đĩnh đạc, vẻ mặt nghiêm trang. Ông ta cùng 2 trợ lý trẻ mặc đồng phục giống nhau dẫn đoàn tham quan xe tăng, súng ống, nhiều loại đạn từ nhỏ cho tới đại bác, mô hình tên lửa tầm bắn 8.000 km, thiết bị quân sự công nghệ cao… đều sản xuất trong nước. Đoàn rẽ vào hành lang dài, 2 bên tường dán nhiều ảnh khổ lớn chụp cảnh tập trận quy mô lớn; quân đội hộ đê, cứu dân khỏi vùng lũ, nhân dân chăm sóc chiến sĩ bị thương… Tiếp đó tới loạt ảnh chiến hạm, tàu sân bay phía trên, dưới cùng là hình con dao! “Dao được chế tạo theo công nghệ luyện kim sản xuất thân tàu chiến, vỏ đạn đại bác nên rất tốt”, ông ta giới thiệu.

Khách quịt lại HDVMột số khách lẻ nhiều kinh nghiệm tinh quái trốn nộp tiền bồi dưỡng bắt buộc (ghi rõ trong hợp đồng bán tour) cho HDV và lái xe địa phương, thu trên đường ra sân bay về nước. Họ kêu hết tiền rồi, hoặc chỉ còn vài đồng lẻ. Hoặc khách đi chơi, mua sắm tự do, tự bắt taxi ra sân bay rồi nhân tiện quịt luôn.(Giám đốc Công ty Thương mại & Du lịch Quốc tế Bùi Thị Tuyết Lan)Tiếp đó, họ đưa đoàn vào một căn phòng, người đàn ông dùng nhiều loại dao thái phăng phăng bắp cải, bìa, sách… Ấn tượng nhất là cảnh ông này cầm con dao phay chặt xương ống phang chan chát vào một ống inox dày, đường kính 10cm. Ống inox bẹp dúm, lưỡi dao vẫn trơ trơ. Ông mời một khách nam lên chặt thử vào ống thép khác. Ống thép lại bẹp dúm, còn lưỡi dao chỉ mẻ một tí xíu. Khách gật gù: “Công nhận dao tốt thật”, khiến dân tình xôn xao thán phục. Sau cùng là màn giới thiệu dụng cụ mài dao, thớt hai mặt (một thái thịt tươi, một thái thịt chín), nạo củ cải, dao cạo râu thả xuống nước xong vẫn chạy tốt… rồi: “Mời quý khách mua hàng”! HDV địa phương vừa dứt lời dịch, quá nửa đoàn bật dậy xông lên bàn bán hàng. Một bà sồn sồn giơ cao con dao “chém inox”, phấn khích hét: “Cả nhà ơi, ở Việt Nam có bán dao kéo không nhỉ”? Không khí trở nên cực kỳ sôi động, khách vây kín thầy trò phái “Sơn Đông mãi võ”, nhao nhao xỉa tiền đòi mua dao, nạo, kéo (mua một bộ dao tặng một nạo)… Đạn pháo hạng nặng đặt cạnh tủ kính bán dao thớt trong “Triển lãm Mã tấu”. Ảnh: Tiến Ngân

Giấu biệt thông tin

Rời khỏi “phòng bán dao”, khách được dẫn vào một phòng rộng mênh mông, bày bạt ngàn hàng hóa dường như đã được “dân sự hóa”: Từ những thứ rẻ như: Quần đùi, may ô, thắt lưng, bít - tất cho tới đắt tiền như: Điện thoại di động, đồng hồ đeo tay chống nước, ống nhòm ban đêm… 

Trên nhiều mặt quầy hoặc cạnh tủ kính bày vỏ đạn đại bác các cỡ, còn đao kiếm kiểu cổ rất ít. Cách bài trí ở đây khá thú vị: Manơcanh da nâu đội mũ mặc quần rằn ri, vận áo phông in dòng chữ tiếng Anh “tự hào là một bà mẹ Mỹ” ngay trước ngực, nhưng ở tay lại lủng lẳng chiếc cặp màu xanh có bốn chữ đỏ “vì nhân dân phục vụ” sát cạnh dựng thanh long đao to tướng! 

Một anh nhân viên trẻ phát hiện tôi chụp ảnh liền tiến tới, tay phải ngang vành tay chào, tay trái duỗi thẳng dọc đùi, hai gót chân chụm lại, mũi chân mở hình chữ V, chỉ cái biển cấm quay phim chụp ảnh rồi xua xua tay. Một bà khách thì thào: “Hồi chị đi du lịch Nam Ninh cũng được HDV dẫn vào cơ sở y hệt thế này”! Cán bộ “Triển lãm Mã tấu” giới thiệu các loại dao kéo. Ảnh: Tiến Ngân

Lúc ra xe, tôi hỏi đại diện công ty LH tổ chức đoàn khảo sát tại sao đưa khách vào đây với tên gọi “Triển lãm Mã tấu”? Anh này ấp úng bảo không biết cơ sự tình hóa ra thế này. Chương trình do đối tác địa phương đề xuất để khảo sát thử, LH Việt Nam thấy không phù hợp sẽ loại khỏi tour…

Về nước, một anh phóng viên bức xúc kể: “Dao chặt xương ống không chặt nổi thịt gà, xương sườn, móng giò. Tôi nghiến răng, đè con dao thái thịt Đông mới thái nổi, còn vợ và chị người giúp việc chịu chết. Dao thái thịt tươi phải gồng tay thái được vài lần lưỡi đã cong vêu. Riêng cái nạo tặng thêm lại rất tốt… Tôi giữ nguyên bộ dao làm kỷ niệm lần mất tiền oan vớ phải hàng đểu”! 

Dĩ nhiên, cũng như chuyện bị “nhốt” hơn nửa giờ trong một cửa hàng tơ lụa vì mua ít, anh này và đồng nghiệp giấu biệt “Triển lãm Mã tấu” trong các bài, phim ca ngợi du lịch Hải Nam! 

Trái lại, nhiều doanh nghiệp LH vẫn đưa trung tâm tơ lụa “nhốt” khách, cơ sở “Sơn Đông mãi võ” vào chương trình, song ngụy trang dưới tên “Triển lãm Mã tấu, trung tâm sản xuất dao kéo, xưởng sản xuất dao kéo bằng thép…”!

Một số người am hiểu giải thích: Ở Hải Nam ít điểm mua sắm. Khách mua sắm thì LH địa phương mới được “hoa hồng”, từ đó họ giảm giá tour nên LH Việt Nam dễ thu hút khách hơn. Còn sở dĩ phải gọi chệch vì viết đúng cơ sở này của ai, bên trong bày bán những gì thì nhạy cảm quá, e rằng khách không chịu vào…

Sau đó một thời gian, đường bay Hà Nội - Hải Nam ngừng hẳn khiến tour bay thẳng tới “Hawaii của châu Á” chết yểu.

Đừng hòng đền xu nào

Gia đình bà Trần Thị Liên (ngõ 162 Nguyễn Văn Cừ, quận Long Biên, TP Hà Nội) nhớ đời chuyến đi Hàn Quốc mua bực vào người giá suýt soát 1.000 USD/khách. Vốn tính cẩn thận, ông chồng mua tour cao cấp của một hãng LH uy tín có trụ sở chính gần hồ Hoàn Kiếm. Đến lúc HDV dẫn đoàn ra sân bay Nội Bài, hai anh em mới biết bị nơi bán tour “gửi” sang một LH tiếng tăm không hề kém, nhưng không báo cho khách.  Manơcanh mặc áo “tự hào là bà mẹ Mỹ” đứng cạnh thanh long đao trong “Triển lãm Mã tấu”. Ảnh: Tiến Ngân

Trong suốt hành trình ở nước ngoài, HDV người Việt toàn “tay đút túi quần, miệng huýt sáo vang”, “mặc xác” HDV và lái xe địa phương tất tả phục vụ khách. Đồng thời anh ta có nhiều hành vi ứng xử phản cảm, khiến khách hết sức khó chịu. Lúc tiễn đoàn ra sân bay về nước, HDV người Hàn mếu máo tố đồng nghiệp ăn chặn hết tiền bồi dưỡng. 

Bị mấy bà khách mắng té tát, HDV Việt sưng mặt lảng ra chỗ khác chứ không chịu trả lại xu nào. Đại đa số khách đồng thuận ký đơn gửi LH chỉ trích gay gắt HDV. Ngay sáng hôm sau, một số khách nữ còn kéo tới trụ sở LH tổ chức tour “tố khổ”! 

Nực cười nhất là khi người nhà ông Hải hỏi LH bán tour định bồi thường thế nào, anh phó giám đốc nhỏ nhẹ: “Rất khó định lượng việc HDV không phục vụ chu đáo, khiến khách ức chế… thành bao nhiêu tiền để đền bù. Đúng là khách thiệt thòi, song chúng tôi chỉ là nạn nhân thôi”! Tức là, 90 - 100 USD “hoa hồng” môi giới khách được hưởng, đừng hòng nhả ra. 

Giám đốc Điều hành Công ty LH Quốc tế Nét đẹp Đông Dương, ông Vũ Hoàng Anh, cho rằng, trả lời vô trách nhiệm như thế với khách quốc tế, thế nào cũng bị kiện hoặc bêu riếu trên các diễn đàn du lịch quốc tế uy tín. Gặp trường hợp tương tự, ông này sẽ đích thân xin lỗi và hoàn lại đoàn toàn bộ chi phí dành cho HDV như: Vé máy bay, lệ phí xin thị thực, công tác phí… được đưa vào giá tour. Nếu khách khó tính vẫn cho rằng bị HDV gây ức chế nên hỏng cả chuyến đi, LH sẽ bồi thường thêm một khoản tiền (trường hợp cá biệt phải đền 100%), hoặc tặng quà sao cho hai bên chấp nhận được. “Dù hai năm gần đây thị trường quốc tế của công ty suy giảm, tôi vẫn không dám phục vụ thêm khách Việt vì phải vận dụng nhiều kĩ năng “ngoài chuyên muôn” mới có lãi”, ông Hoàng Anh bày tỏ.

Kỳ III: Trắng trợn đưa đoàn vào sòng bạc