Phát biểu kết luận Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật” do Bộ Tư pháp tổ chức ngày 21/9, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật ở nước ta đang đứng trước yêu cầu đổi mới rất cao, nhằm đáp ứng đòi hỏi của việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.  

Trong khi đó, Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị đã xác định, công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước.

Tinh thần đó đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận đầy đủ hơn mối quan hệ giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong xã hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định (thứ 2 từ trái sang) đồng chủ trì hội thảo. Ảnh: Minh Nguyệt

Tổ chức thi hành pháp luật phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, các tham luận và ý kiến trao đổi sâu sắc tại hội thảo đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, bổ sung nhiều căn cứ khoa học và những kinh nghiệm thực tiễn rất quý báu cả trong nước và quốc tế, để tập trung làm rõ và nhấn mạnh một số vấn đề lớn.

Cụ thể, phải tiếp tục đổi mới căn bản về tư duy và nhận thức về vị trí, vai trò của công tác tổ chức thi hành pháp luật, gắn với nâng cao chất lượng xây dựng văn bản pháp luật. Muốn đưa pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong cuộc sống, trước hết phải đưa cuộc sống vào trong pháp luật.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và quy trình tổ chức thi hành pháp luật theo hướng “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ thời gian và rõ kết quả”; gắn với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, trở thành nhu cầu tự thân và hành động tự giác trong toàn xã hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận hội thảo. Ảnh: H.Giang

Đặc biệt, phải chuyển mạnh từ theo dõi hoạt động sang đánh giá thực chất kết quả và tác động của pháp luật qua thực tiễn.

Cùng với đó, phải nâng cao hiệu quả phát hiện, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật, bảo đảm pháp luật được thi hành công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả.

Ngoài ra, chuyển đổi số và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật phải được thực hiện khẩn trương, đồng bộ và thực chất. Sự nghiêm minh và có thể dự đoán được trong thực thi chính là nền tảng tạo sự niềm tin pháp luật trong toàn xã hội.

Thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội

Từ những nội dung đã được trao đổi thảo luận sâu sắc, Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, hội thảo bày tỏ sự thống nhất cao trong thời gian tới cần tập trung thực hiện 6 định hướng chính.

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương của Đảng về xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; xác định tổ chức thi hành pháp luật là khâu trọng yếu trong quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống và đưa cuộc sống vào pháp luật, gắn với trách nhiệm của từng chủ thể và người đứng đầu.

Hai là, cần khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, thi hành và hoàn thiện pháp luật; xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế quản lý giám sát.

Ba là, khẩn trương xây dựng, chuẩn hóa tiêu chí, phương pháp và công cụ đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật; lấy kết quả tác động thực tế và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ quan trọng, bảo đảm kết quả đánh giá được sử dụng thực chất trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: Phạm Kiên

Bốn là, xây dựng cơ chế phát hiện sớm và xử lý nhanh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn; kết nối kết quả theo dõi thi hành, kiểm tra, rà soát văn bản, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, xử lý vi phạm, phản ánh kiến nghị và đánh giá hiệu quả pháp luật, coi phản ánh của người dân, doanh nghiệp là nguồn dữ liệu quản trị quan trọng.

Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng và kết nối dữ liệu phục vụ tổ chức thi hành pháp luật. Trong đó, Bộ Tư pháp giữ vai trò quan trọng tiếp tục là cơ quan đầu mối tham mưu hoàn thiện hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật theo hướng thân thiện, minh bạch, có khả năng phân tích và kết nối dữ liệu, nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp, an toàn và hiệu quả.

Sáu là, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm công vụ, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội. Trong đó, cơ quan Nhà nước, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải đi đầu, gương mẫu tôn trọng Nhân dân, phục vụ Nhân dân và chịu trách nhiệm trước Nhân dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Tư pháp phân định rõ những nội dung có sự thống nhất cao của các ý kiến tham luận, trao đổi tại hội thảo để nghiên cứu chuyển hóa thành các nhiệm vụ giải pháp cụ thể, triển khai ngay trong thực tiễn.

Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu thấu đáo những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, còn tồn tại trong thực tiễn, bảo đảm tính khoa học, tính thực tiễn, tính đồng bộ là khả thi của các đề xuất.

“Trước mắt, các cơ quan cần phối hợp chuẩn bị thật tốt và có những đổi mới quan trọng, những đột phá mới gắn công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật ngay trong các dự án trình Quốc hội sẽ xem xét tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI khai mạc vào đầu tháng 10 tới, trong đó có Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.