Quan điểm Chính phủ tiếp tục phân cấp, phân quyền, không để địa phương "chờ cơ chế" được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh sáng 28/5, tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031.

Quản trị địa phương hiệu quả là tạo được môi trường phát triển tốt hơn

Nhắc lại nhiều dấu ấn lịch sử của Quốc hội và HĐND các cấp trong nhiệm kỳ 2021-2026, theo Phó Thủ tướng, trong bối cảnh đặc biệt khó khăn và chưa từng có tiền lệ, Quốc hội càng khẳng định rõ vai trò trung tâm kiến tạo thể chế. Chính phủ chuyển mạnh sang quản lý vĩ mô, xây dựng thể chế, quy hoạch chiến lược, thúc đẩy phân cấp, phân quyền và điều hành thống nhất, chủ động, linh hoạt, quyết liệt, hiệu quả.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà. Ảnh: P.Thắng

HĐND các cấp càng thể hiện rõ vai trò là thiết chế quyền lực Nhà nước ở địa phương, đồng hành cùng chính quyền tháo gỡ điểm nghẽn phát triển, tăng cường giám sát thực chất và kiểm soát quyền lực hiệu quả hơn.

Nhiệm kỳ 2026-2031 với mục tiêu tăng trưởng hai con số, xây dựng nền quản trị quốc gia, quản trị địa phương hiện đại, hiệu quả, theo Phó Thủ tướng, đang đặt ra yêu cầu rất lớn đối với Chính phủ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.

Bà nhấn mạnh nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cũng chính là nâng cao chất lượng quản trị địa phương, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và hiệu lực điều hành của bộ máy hành chính Nhà nước.

Từ góc độ Chính phủ, Phó Thủ tướng đề nghị đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển và phục vụ nhân dân.

“Điểm cốt lõi của quản trị địa phương hiệu quả là tạo được môi trường phát triển tốt hơn, huy động cộng đồng, doanh nghiệp, các tầng lớp Nhân dân và phát huy cao độ dân chủ cơ sở, để mọi người dân được tham gia vào từng mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách phát triển của đất nước và địa phương”, Phó Thủ tướng nói.

Theo đó, Chính phủ sẽ tiếp tục đề xuất Quốc hội và theo thẩm quyền hoàn thiện thể chế, chính sách, phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương; tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm và khả năng phản ứng chính sách của địa phương.

Nhiệm vụ tiếp theo được Phó Thủ tướng đề cập là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất gắn với kiểm soát quyền lực hiệu quả.

“Yếu tố cơ bản của chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là tinh gọn tổ chức bộ máy, mà là tái cấu trúc lại phương thức vận hành của nền hành chính quốc gia theo hướng gần dân, linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và kiến tạo phát triển đất nước nhanh hơn”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phân quyền càng mạnh, kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ

Cùng với khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục phân cấp, phân quyền cho địa phương đi kèm phân bổ tương ứng về nguồn lực, dữ liệu và công cụ quản trị, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phải chủ động hơn, sâu sát hơn với địa phương, không để tình trạng chậm hướng dẫn, đùn đẩy trách nhiệm hay để địa phương “chờ cơ chế”.

Toàn cảnh Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: Đ.X

Nhưng theo Phó Thủ tướng, phân quyền càng mạnh, kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ. “HĐND phải thực sự là thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả ở địa phương”, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý cần tạo bước đột phá thực sự về chuyển đổi số trong hoạt động của hệ thống chính quyền địa phương, bởi khoảng cách lớn nhất về chất lượng, hiệu quả của chính quyền địa phương hai cấp, giữa các địa phương chủ yếu nằm ở năng lực quản trị và mức độ chuyển đổi số.

Cho biết Chính phủ đang tập trung xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và dữ liệu số quốc gia, Phó Thủ tướng nhấn mạnh HĐND các cấp cần đi đầu đổi mới phương thức hoạt động trên môi trường số.

“Điểm cốt lõi không phải chỉ là số hóa quy trình cũ, mà là thay đổi toàn bộ phương thức điều hành, giám sát và ra quyết định”, theo lời Phó Thủ tướng.

Lãnh đạo Chính phủ cho rằng, hoạt động của HĐND các cấp cần chuyển từ giám sát qua báo cáo giấy sang giám sát bằng dữ liệu thời gian thực; chuyển từ xử lý thủ công sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Mặt khác, Phó Thủ tướng lưu ý cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính.

Nhấn mạnh đây chính là khâu “đột phá của đột phá” để giải phóng nguồn lực nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng cho biết, Quốc hội đang đồng hành cùng Chính phủ tập trung vào cải cách thể chế với tinh thần “thể chế phải mở đường cho phát triển và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung”.

Chuyển mạnh từ “giám sát sự vụ” sang “giám sát chiến lược phát triển”

Thông tin thêm, Phó Thủ tướng cho biết chỉ trong thời gian rất ngắn, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết, trong đó đã bãi bỏ 56 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cắt giảm 697 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 704 thủ tục hành chính; phân cấp cho địa phương 321 thủ tục hành chính.

Nhờ đó, đã giảm 53% thời gian thực hiện thủ tục hành chính, giảm 55% chi phí tuân thủ.

Phó Thủ tướng chia sẻ những con số ấn tượng về cắt giảm thủ tục hành chính. Ảnh: Đ.X

Với những kết quả như vậy, theo Phó Thủ tướng, chúng ta đã tiết kiệm bình quân mỗi năm khoảng 23 nghìn tỷ đồng.

“Đây là những con số rất ấn tượng và thực chất diễn ra trong bối cảnh không đơn giản, hết sức khó khăn, nhưng Chính phủ quyết tâm và đã thực hiện được”, Phó Thủ tướng đề nghị HĐND các cấp tiếp tục thực hiện việc phân cấp, cải cách thủ tục hành chính ở địa phương.

Theo bà, cải cách thủ tục hành chính không chỉ thuần túy là giải quyết thủ tục nhanh hay chậm mà sau khi cắt, đơn giản thủ tục đã thúc đẩy kiến tạo phát triển cho địa phương như thế nào. Đây mới là thước đo thực chất về cải cách hành chính.

Nhiệm vụ quan trọng khác, Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần nâng cao năng lực giám sát thực thi chính sách gắn với kiểm soát rủi ro phát triển.

Hoạt động giám sát của HĐND phải chuyển mạnh từ “giám sát sự vụ” sang “giám sát chiến lược phát triển”; đi sâu vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn như đầu tư công, đất đai, quy hoạch, tài chính công, chuyển đổi số, môi trường và các dự án trọng điểm…

"Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về chất lượng thể chế, năng lực quản trị và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước”, Phó Thủ tướng nói.

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo Chính phủ khẳng định, Quốc hội, Chính phủ, MTTQ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp tiếp tục đồng hành chặt chẽ; cùng chia sẻ trách nhiệm, cùng kiến tạo phát triển và cùng phụng sự nhân dân, tất cả vì một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.