Sáng 8/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Một trong những nội dung đáng chú ý là thi tuyển kiến trúc, chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Chỉ giữ 2 lĩnh vực chứng chỉ hành nghề thiết kế kiến trúc

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo luật sửa đổi, bổ sung các quy định về thẩm quyền quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Quốc hội

Dự thảo luật đồng thời luật hóa yêu cầu phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Đối với thi tuyển kiến trúc, dự thảo luật bổ sung quy định về thi tuyển ý tưởng kiến trúc và tuyển chọn ý tưởng, phương án kiến trúc.

Đáng chú ý, Chính phủ đề nghị bổ sung quy định công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt, công trình thuộc dự án không sử dụng vốn đầu tư công thì không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc.

Trường hợp cần thiết phải thi tuyển kiến trúc thì người có thẩm quyền quyết định trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện của dự án... để phù hợp với thực tiễn và trình tự, thủ tục quy định tại pháp luật về đầu tư, pháp luật về xây dựng.

Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến việc cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc, bảo đảm vừa đơn giản hóa thủ tục hành chính, vừa đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế trong lĩnh vực kiến trúc.

Theo đó, dự thảo luật đã bỏ quy định về sát hạch hành nghề kiến trúc, thủ tục công nhận tổ chức xã hội - nghề nghiệp đủ điều kiện sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc quy định; bỏ quy định thành lập Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Dự thảo luật quy định quản lý cá nhân hành nghề kiến trúc đối với các công việc không phải cấp chứng chỉ bằng tiêu chuẩn là được đào tạo về chuyên ngành kiến trúc, xây dựng, phù hợp với công việc đảm nhận.

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Kiến trúc.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải. Ảnh: Quốc hội

Dẫn tờ trình của Chính phủ khẳng định luật hóa nghị quyết cắt giảm điều kiện kinh doanh, tại phụ lục nêu “không thực hiện thủ tục cấp, cấp lại, gia hạn chứng chỉ hành nghề kiến trúc”, nhưng bà Hải cho hay, dự thảo luật lại đề xuất giữ 2 chứng chỉ hành nghề đối với thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch. Như vậy, theo bà Hải, là chưa đảm bảo tính nhất quán.

Tránh thi tuyển kiến trúc tràn lan

Dự thảo Luật đã bãi bỏ 6/7 thủ tục hành chính (trong đó bao gồm cả thi sát hạch), chỉ giữ lại duy nhất thủ tục cấp, cấp lại chứng chỉ.

“Điều này làm nổi bật nỗ lực cải cách hành chính của Chính phủ để giảm chi phí tuân thủ, thời gian và nguồn lực của xã hội”, bà Hải nhận định.

Để thực sự thuyết phục, theo bà Hải, cần đánh giá định lượng cụ thể tổng số tiền tiết kiệm hàng năm nếu cắt giảm 6 thủ tục này và các nguy cơ, rủi ro có thể xảy ra (nếu có).

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Ảnh: Quốc hội

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý việc bãi bỏ thi sát hạch chứng chỉ và thực hiện cơ chế “hậu kiểm” chỉ có thể thực hiện khi Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia được liên thông đồng bộ, tuy nhiên, hồ sơ dự thảo luật hiện chưa có nội dung này và cũng chưa nêu lộ trình chuyển tiếp.

“Sẽ có khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực nếu bãi bỏ chứng chỉ nhưng chưa thể thực hiện hậu kiểm”, bà Hải nói và đề nghị bổ sung làm rõ.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự luật không quy định kinh doanh dịch vụ kiến trúc là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và không đề xuất các quy định có tính chất điều kiện kinh doanh với tổ chức hành nghề kiến trúc.

Chứng chỉ hành nghề kiến trúc, theo ông Minh, được xác định là công cụ xác nhận năng lực cá nhân với chức danh chịu trách nhiệm chuyên môn chính trong thiết kế kiến trúc công trình, quy hoạch đô thị, nông thôn hoặc kiến trúc sư hành nghề cá nhân.

Vì thế, chính sách dự thảo luật không mâu thuẫn với yêu cầu cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh.

“Điều kiện kinh doanh của các tổ chức đã được bãi bỏ, còn yêu cầu năng lực cá nhân đối với người trực tiếp chịu trách nhiệm chuyên môn trong công việc có rủi ro cao vẫn được duy trì ở mức tối thiểu”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Liên quan nội dung thi tuyển kiến trúc, Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định chỉ những công trình trọng tâm, trọng điểm, công trình cấp I, công trình đặc biệt, công trình quan trọng của đô thị, mới tổ chức thi tuyển.

Việc này, theo ông Minh, nhằm tránh tình trạng thi tuyển tràn lan toàn quốc, gây vất vả như trước đây. Luật lần này đơn giản và xác định đối tượng rất cụ thể, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nói thêm.