Toàn cảnh buổi gặp gỡ, kết nối giữa lãnh đạo TP Cần Thơ và các đối tác Nhật Bản ngày 11/9. Ảnh: Phú Đức

Hợp tác Cần Thơ - Nhật Bản cần đi vào chiều sâu

Ngày 11/9, tại buổi gặp gỡ, kết nối giữa TP Cần Thơ và các đối tác Nhật Bản, một hướng hợp tác được đặt ra khá rõ: Cần Thơ không chỉ tìm kiếm nguồn vốn, mà hướng tới những lĩnh vực có khả năng tạo chuyển biến cho kinh tế thành phố và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết thành phố mong muốn mở rộng hợp tác với Nhật Bản vào những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa cho toàn vùng. Trọng tâm là nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, logistics, công nghiệp chế biến và phát triển nguồn nhân lực - những lĩnh vực Cần Thơ cần thêm công nghệ, nguồn lực và kinh nghiệm quản trị.

Theo ông Trương Cảnh Tuyên, hợp tác cần từng bước được cụ thể hóa thành các chương trình, dự án, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai bên kết nối thực chất. Với vai trò trung tâm ĐBSCL, Cần Thơ cũng hướng tới trở thành đầu mối kết nối nguồn lực Nhật Bản với nhu cầu phát triển của cả vùng.

Nền tảng hợp tác giữa hai bên đã được hình thành. Theo ông Ono Masuo, Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại TP Hồ Chí Minh, tính đến tháng 6/2026, tổng vốn đầu tư lũy kế từ Nhật Bản vào TP Cần Thơ đạt 1,654 tỷ USD, tập trung chủ yếu vào sản xuất, công nghệ thông tin, sản xuất thiết bị điện tử và năng lượng.

Những kết quả này tạo nền móng, nhưng chưa phải đích đến. Điều Cần Thơ cần trong giai đoạn mới là đưa quan hệ hợp tác từ gặp gỡ, kết nối sang dự án cụ thể, nhất là những dự án có hàm lượng công nghệ cao, khả năng chuyển giao kỹ thuật và tạo liên kết cho cả vùng.

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ phát biểu tại chương trình kết nối với các đối tác Nhật Bản tại Cần Thơ ngày 11/9. Ảnh: Phú Đức

Nông nghiệp là một trong những lĩnh vực có dư địa lớn. Cần Thơ nằm ở trung tâm vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, trong khi Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, quy trình sản xuất, chế biến, bảo quản và kiểm soát chất lượng. Nếu hai lợi thế được kết nối đúng hướng, hợp tác có thể đi sâu vào chế biến, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn hóa và nâng giá trị sản phẩm.

Chuyển đổi số cũng cần được đặt trong cùng chuỗi này. Công nghệ số phải hỗ trợ quản lý vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng, kết nối sản xuất với doanh nghiệp và thị trường. Khi đó, chuyển đổi số mới trực tiếp tác động đến hiệu quả sản xuất.

Từ nông nghiệp công nghệ cao đến bài toán logistics vùng

Điểm đáng chú ý trong định hướng hợp tác là Cần Thơ được đặt trong không gian phát triển chung của ĐBSCL. Điều này phù hợp với vị trí trung tâm của thành phố, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tạo được khả năng kết nối và lan tỏa nguồn lực cho toàn vùng.

Trong đó, logistics là mắt xích không thể tách rời nông nghiệp công nghệ cao. Nông sản được sản xuất theo tiêu chuẩn cao nhưng bảo quản, vận chuyển, phân phối không đồng bộ thì giá trị gia tăng vẫn bị hạn chế. Vì vậy, nông nghiệp công nghệ cao - chuyển đổi số - logistics cần được xem là một chuỗi liên kết, thay vì những lĩnh vực thu hút đầu tư riêng lẻ.

Hợp tác với Nhật Bản cũng đã bước vào lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng khoa học. Tại Trường Đại học Cần Thơ, dự án hỗ trợ kỹ thuật của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) về tăng cường liên kết và ứng dụng khoa học thúc đẩy phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng biến đổi khí hậu đang được triển khai.

Đây là nền tảng quan trọng bởi công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được chuyển giao, làm chủ và gắn với nguồn nhân lực tại chỗ. Đối với ĐBSCL, nơi chịu sức ép từ biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, hợp tác khoa học phải đi vào những bài toán cụ thể của sản xuất và đời sống.

Ông Ono Masuo, Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại TP Hồ Chí Minh phát biểu tại buổi gặp gỡ, kết nối giữa TP Cần Thơ và các đối tác Nhật Bản ngày 11/9. Ảnh: Phú Đức

Ông Ono Masuo cho rằng, Nhật Bản và TP Cần Thơ đang thúc đẩy hợp tác kinh tế trên nhiều lĩnh vực; buổi kết nối lần này là cơ hội tiếp tục làm sâu sắc quan hệ kinh tế, thúc đẩy giao lưu và hợp tác giữa hai bên.

Tuy nhiên, chiều sâu của hợp tác Cần Thơ - Nhật Bản cuối cùng vẫn phải được nhìn từ kết quả thực tế: dự án nào được triển khai, công nghệ nào được chuyển giao, doanh nghiệp hai bên hình thành được chuỗi liên kết nào và nông sản ĐBSCL được nâng giá trị ra sao.

Với vai trò trung tâm vùng, Cần Thơ có điều kiện trở thành đầu mối kết nối Nhật Bản với ĐBSCL. Nhưng vai trò ấy không thể chỉ thể hiện qua số lượng hội nghị hay biên bản hợp tác. Yêu cầu đặt ra là biến hợp tác thành nguồn lực phát triển, đưa công nghệ vào sản xuất, chuyển đổi số vào quản trị, logistics vào chuỗi cung ứng và đưa sản phẩm của vùng tiếp cận những thị trường có tiêu chuẩn cao.

Khi những mắt xích đó được nối liền, hợp tác với Nhật Bản mới vượt khỏi phạm vi xúc tiến đầu tư để trở thành động lực nâng sức cạnh tranh cho Cần Thơ và cả ĐBSCL.