Cầu Mọ về đích vượt tiến độ làm hồi sinh nhịp nối đôi bờ sông Cầu Chày sau thiên tai. Ảnh: Văn Thanh

Từ cầu Mọ cũ bị lũ cuốn trôi đến cuộc chạy đua với thời gian

Những ngày cuối tháng 6, không khí phấn khởi hiện rõ trên gương mặt người dân xã Xuân Tín khi cây cầu Mọ mới bắc qua sông Cầu Chày cơ bản hoàn thành, sẵn sàng đưa vào khai thác trong quý III/2026. Với nhiều người dân nơi đây, cây cầu không chỉ là một công trình giao thông mà còn là biểu tượng của sự hồi sinh sau thiên tai.

Cuối năm 2025, bão số 10 gây mưa lũ lớn đã cuốn trôi hoàn toàn cầu Mọ cũ, khiến hơn 500 hộ dân với khoảng 2.500 nhân khẩu tại các thôn 2, 3, 4 và 5 rơi vào cảnh chia cắt. Hơn 300 học sinh phải đi đường vòng xa, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm; việc tiếp cận trung tâm xã, trạm y tế, trường học, các trang trại, nhà máy và khu sản xuất gặp vô vàn khó khăn.

Không chỉ đời sống dân sinh bị đảo lộn, hoạt động sản xuất, tiêu thụ nông sản của địa phương cũng gần như bị ngưng trệ. Là địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ từ sông Chu và sông Cầu Chày, việc mất cầu đồng nghĩa với việc một "huyết mạch" giao thông bị cắt đứt.

Cầu Mọ về đích sớm, giúp người dân đi lại thuận lợi, học sinh không phải đi đường vòng trong mùa mưa lũ năm nay. Ảnh: Văn Thanh

Ngay sau khi Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa công bố tình huống khẩn cấp, dự án xây dựng lại cầu Mọ được khởi động với yêu cầu đặc biệt: Phải hoàn thành trong thời gian ngắn nhất nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối chất lượng.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Thanh Hóa, ngay từ giai đoạn chuẩn bị, chủ đầu tư đã tận dụng tối đa cơ chế đặc thù dành cho công trình khắc phục hậu quả thiên tai. Hình thức chỉ định thầu rút gọn được áp dụng để lựa chọn đơn vị tư vấn và nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm.

Song song đó, khảo sát địa chất, thiết kế kỹ thuật, thẩm định và phê duyệt dự án được triển khai đồng thời thay vì tuần tự như các dự án thông thường. Công tác giải phóng mặt bằng cũng được thực hiện ngay từ rất sớm với sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương. Nhờ vậy, ngay ngày khởi công 1/2/2026, toàn bộ mặt bằng cơ bản đã được bàn giao để nhà thầu đưa máy móc vào thi công.

"Mặt bằng sạch" và cơ chế tạo nên tiến độ thần tốc

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Đoàn Khả Phú, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư công trình giao thông Thanh Hóa cho biết: Cầu Mọ là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc phối hợp đồng bộ giữa chủ đầu tư, địa phương và nhà thầu. Thành công lớn nhất là chúng tôi giải quyết được ngay những "nút thắt" vốn thường làm chậm các dự án đầu tư công.

Trước hết là công tác giải phóng mặt bằng. Ngay từ khi chuẩn bị dự án, ban đã phối hợp với chính quyền xã tổ chức tuyên truyền, công khai chủ trương, kiểm kê minh bạch và vận động người dân bàn giao đất. Vì vậy, ngay ngày khởi công, nhà thầu đã có mặt bằng sạch để triển khai đồng loạt.

Khó khăn thứ hai là nền địa chất rất phức tạp. Mỗi cọc khoan nhồi có điều kiện địa chất khác nhau. Chúng tôi thiết lập cơ chế xử lý ngay tại hiện trường. Khi phát hiện sai khác so với hồ sơ thiết kế, chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát và nhà thầu cùng thống nhất giải pháp kỹ thuật ngay trên công trường, không để máy móc phải dừng chờ thủ tục.

Nhờ giải phóng mặt bằng nhanh, cầu Mọ đã được các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ mlvề đích sớm. Ảnh: Văn Thanh

Áp lực lớn nhất là phải hoàn thành lao lắp dầm trước mùa lũ tiểu mãn giữa tháng 5. Vì vậy, nhà thầu được yêu cầu huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công liên tục "3 ca, 4 kíp", nhiều mũi đồng thời, tận dụng tối đa thời gian mùa khô.

Theo chủ đầu tư, chính sự chủ động trong điều hành cùng việc giải ngân kịp thời theo khối lượng thực hiện đã tạo nguồn lực tài chính để nhà thầu duy trì thi công liên tục suốt ngày đêm. Trong suốt quá trình thực hiện, cán bộ Ban Quản lý dự án, đơn vị tư vấn giám sát và tư vấn thiết kế đều thường trực tại hiện trường nhằm xử lý ngay các phát sinh về kỹ thuật.

Song hành với tiến độ là yêu cầu không đánh đổi chất lượng. Cầu được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11823:2017; tuyến đường hai đầu cầu đạt tiêu chuẩn đường cấp V đồng bằng. Toàn bộ vật liệu đầu vào đều được kiểm soát chặt chẽ; các cọc khoan nhồi được thí nghiệm, kiểm tra sức chịu tải trước khi chuyển sang các hạng mục tiếp theo. Việc giám sát được thực hiện liên tục 24/7 để bảo đảm mọi quy trình kỹ thuật đều được tuân thủ nghiêm ngặt.

Không chỉ là cây cầu, mà là động lực phát triển mới

Với tổng mức đầu tư khoảng 70 tỷ đồng, cầu Mọ có chiều dài 183,4m; tuyến đường hai đầu cầu dài hơn 516m, tạo thành gần 700m tuyến giao thông hoàn chỉnh kết nối hai bờ sông Cầu Chày. Theo đánh giá của Ban Quản lý dự án, khi chính thức đưa vào khai thác, công trình sẽ tạo ra nhiều tác động lâu dài đối với địa phương.

Trước hết là hoàn thiện mạng lưới giao thông khu vực, rút ngắn thời gian đi lại, nâng cao năng lực vận tải và bảo đảm an toàn giao thông. Đối với người dân, cây cầu mở ra điều kiện thuận lợi để vận chuyển nông sản, vật tư sản xuất, giảm đáng kể chi phí logistics, đồng thời tạo sức hút đối với các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực.

Cầu Mọ hoàn thành còn mang ý nghĩa đặc biệt về phòng, chống thiên tai. Ảnh: Văn Thanh

Quan trọng hơn, công trình sẽ giúp người dân tiếp cận nhanh hơn với các dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa; học sinh đến trường thuận lợi, người bệnh được cấp cứu kịp thời, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, cầu Mọ còn mang ý nghĩa đặc biệt về phòng, chống thiên tai. Cây cầu sẽ trở thành tuyến giao thông chiến lược phục vụ di dời dân cư vùng ngập lũ, vận chuyển hàng cứu trợ và tạo điều kiện để lực lượng chức năng tiếp cận hiện trường nhanh hơn khi xảy ra sự cố.

Theo ông Đoàn Khả Phú, trong quá trình thi công dự án, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Thanh Hóa cũng rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng đối với các công trình khẩn cấp sử dụng vốn ngân sách. Đó là phải đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng ngay từ đầu; tăng cường phân cấp xử lý ngay tại hiện trường thay vì chờ hoàn thiện thủ tục; lựa chọn nhà thầu thực sự có năng lực huy động nhân lực, thiết bị; đồng thời quản lý chặt chẽ dòng vốn đầu tư công theo nguyên tắc "khối lượng hoàn thành đến đâu, nghiệm thu, thanh toán đến đó".

"Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục siết chặt kỷ cương quản lý đầu tư, tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý dự án, nâng cao chất lượng khảo sát, thiết kế, kiểm soát chặt vật liệu đầu vào, kiên quyết phòng ngừa thất thoát, lãng phí, đồng thời xây dựng các kịch bản tiến độ chi tiết đối với từng dự án trọng điểm", ông Đoàn Khả Phú nói.