Việc lúng túng trong phân biệt xe máy điện, xe đạp điện khiến việc kiểm tra, xử lý gặp khó khăn. Ảnh minh họa: Internet

Tràn lan xe đạp điện nhập lậu, không giấy tờ

Bà Lê Minh Châu, Phó Vụ trưởng Vụ An toàn Giao thông (ATGT), Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) nhận định, xe đạp điện nhập khẩu bán tràn lan trên thị trường, vi phạm về nhãn mác, thương hiệu, bán hàng không hóa đơn, chứng từ… đang ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng, phá hoại nền sản xuất trong nước và thất thu ngân sách Nhà nước. Trong khi đó, cả người dân và cơ quan chức năng đang lúng túng phân biệt xe máy điện, xe đạp điện.

Ngoài hàng được nhập khẩu và lắp ráp lậu trong nước, còn có một nguồn hàng xe đạp điện khác được nhập khẩu bằng đường tiểu ngạch. Một số chủ cửa hàng tiết lộ, xe nhập theo đường tiểu ngạch còn được gọi là hàng “giả”, chủ yếu được nhập qua đường Lạng Sơn với giá 8,5 triệu đồng/chiếc, về đến Hà Nội có giá 9,1 triệu đồng. Loại xe này trôi nổi khá nhiều trên thị trường, nhưng chủ cửa hàng không dám công khai mà phải “trộn” vào hàng của công ty phân phối.

Thực tế, xe máy điện trở thành phương tiện di chuyển khá tiện dụng trong một vài năm gần đây, đặc biệt là ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh... Tuy nhiên, đặc điểm của loại xe này có vận tốc tối đa lên tới 40 - 50 km/giờ (không hề thua kém vận tốc trung bình của một xe máy di chuyển trên đường đô thị), song lại không có đầy đủ các yếu tố an toàn như không phát tiếng nổ, không có đèn báo tín hiệu… Đáng nói, người điều khiển phần lớn là học sinh, thanh thiếu niên thường đi với tốc tộ tối đa, nên việc phát triển quá "nóng" thị trường xe điện thời gian qua đang trở thành mối nguy trên đường.

Nhận thấy rõ mối nguy hiểm, mất ATGT từ loại hình xe đạp, xe máy điện, đặc biệt là tốc độ phát triển của loại phương tiện này gia tăng chóng mặt, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ GTVT và Bộ Công an có biện pháp kiểm soát. Trong đó, yêu cầu phải cấp biển đăng ký cho xe loại xe này.

Đại tá Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt cho biết, để đăng ký cấp biển số thì xe máy điện phải có nguồn gốc hợp pháp và chất lượng an toàn kỹ thuật của xe. Việc đăng ký biển số xe máy điện là thực hiện theo Luật Giao thông đường bộ năm 2008 và đã quy định thực hiện từ năm 2009, không phải đến ngày 1/6/2014, ngày Thông tư 15/2014 có hiệu lực, Bộ Công an mới quy định phải đăng ký loại xe này.

Thông tư 15/2014 đã có hướng tháo gỡ cho những xe máy điện sử dụng trước ngày 1/7/2009, khi đăng ký biển số phải có đầy đủ hồ sơ hợp pháp. Trường hợp xe sử dụng trước ngày 1/7/2009, nếu giấy tờ xe bị thất lạc hoặc không có giấy tờ nguồn gốc, nhưng chủ xe có cam kết (có xác nhận của chính quyền địa phương) vẫn được đăng ký, cấp biển số. Và kể từ khi Thông tư 15/2014 có hiệu lực, lực lượng Cảnh sát giao thông toàn quốc cũng chưa xử lý trường hợp xe máy điện lưu thông mà không có biểm kiểm soát. Phần lớn vẫn là nhắc nhở, hướng dẫn người dân đi làm thủ tục đăng ký.

Cần quản chặt phương tiện 2 bánh chạy bằng điện

Chị Hoàng Thị Thúy ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội chia sẻ: “Thấy có quy định xử phạt xe máy điện không đăng ký biển số nên tôi phải đi đăng ký ngay. Nhưng đến nơi thì cán bộ giải thích rằng, chiếc xe của tôi có thể là xe đạp điện, bị người bán tháo bỏ một số bộ phận để giả làm xe máy điện nhằm bán với giá cao hơn. Vì vậy, tôi phải xuất trình chứng từ chứng minh nguồn gốc, kiểu loại xe mới được đăng ký”. Việc giải thích này khiến chị Thúy không biết phân biệt chiếc xe của mình hiện được gọi là xe gì.

Thậm chí, theo ông Tuấn, việc xác định xe máy điện hoặc xe đạp điện thông qua công suất động cơ và vận tốc thiết kế lớn nhất của xe còn gây khó khăn cho người dân và cả lực lượng làm nhiệm vụ.

Lãnh đạo Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt kiến nghị Bộ GTVT có quy định hoặc hướng dẫn thêm về đặc điểm phân biệt xe máy điện và xe đạp điện. Cùng với đó, với lượng xe đang trôi nổi ngoài thị trường đang được người dân sử dụng, Bộ Tài chính cần phối hợp với Bộ GTVT, Bộ Công an đề xuất biện pháp xử lý thuế, kiểm tra chất lượng, làm cơ sở đăng ký theo hướng tạo thuận lợi cho người dân.

“Đặc biệt, Bộ Tài chính, Bộ GTVT cần quản lý chặt chẽ từ khâu nhập khẩu đến kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đối với loại phương tiện 2 bánh chạy bằng điện”, ông Tuấn đề nghị.

Để tháo gỡ cho số lượng xe máy điện đang được người dân sử dụng nhưng thiếu giấy tờ để làm thủ tục đăng ký, Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt kiến nghị, các ngành liên quan cần có đánh giá tổng thể về thực trạng sử dụng xe máy điện, báo cáo Chính phủ đề xuất hướng giải quyết cho những xe đã mất chứng từ nguồn gốc.

Thực tế, tỉ lệ người sử dụng xe máy điện, xe đạp điện tăng vọt, ngoài tầm kiểm soát. Đáng lo ngại, thị trường hiện có quá nhiều loại xe máy điện được sản xuất giống xe đạp điện khiến người tiêu dùng lầm tưởng là xe đạp điện, có vận tốc lớn, khối lượng lớn nhưng trang thiết bị an toàn không phù hợp.

Trước thực trạng trên, nhiều kiến nghị đưa ra, cần tăng cường việc đăng kiểm chất lượng xe máy điện; thống nhất về định nghĩa phân biệt giữa xe máy điện và xe đạp điện; nghiên cứu giới hạn độ tuổi sử dụng xe máy điện, xe đạp điện…

Tràng An